مرتضی افقه، اقتصاددان، در گفت‌و‌گو با اقتصادآنلاین:

استیضاح وزرا فقط یک ژست مردم‌پسندانه است/ مجلس خود از عوامل وضعیت موجود است

امروز جلسه‌ای غیرعلنی با حضور آقای پزشکیان رئیس‌جمهور، فرزین رئیس بانک مرکزی و همتی وزیر اقتصاد با نمایندگان مجلس برگزار خواهد شد تا در آن به مواردی چون نوسانات بازار ارز و وضعیت معیشت مردم پرداخته شود. در این زمینه مرتضی افقه، اقتصاددان، به اقتصادآنلاین تأکید کرد که تحریم‌ها و سیاست‌های خارجی عوامل اصلی بی‌ثباتی اقتصادی هستند و دولت توانایی محدودی در بهبود شرایط دارد. افقه همچنین پیش‌بینی کرد که با تداوم تحریم‌ها و محدودیت‌های فروش نفت، اقتصاد ایران در آینده با چالش‌های جدی‌تری مواجه خواهد شد

کد خبر: ۲۰۳۸۸۹۵

۳۰ بهمن ۱۴۰۳

اقتصادآنلاین- فرشته رضایی، مرتضی افقه، اقتصاددان، در گفت‌و‌گو با اقتصادآنلاین اظهار کرد: متأسفانه خود نمایندگان مجلس عامل اصلی و اساسی مشکلات جاری کشور هستند. تفکری که اکنون بر مجلس حاکم است و این تفکر، عامل اصلی تغییرات زیاد نرخ ارز و افزایش‌های اخیر است. این تفکر باعث شده که ما تحریم شویم، مذاکرات پیش نرود و تنش‌ها در منطقه اوج بگیرد. همه اینها عوامل اصلی افزایش قیمت ارز و بی‌ثباتی در قیمت‌های دیگر هستند. بنابراین، اگر قرار است کسی مورد سؤال قرار گیرد یا مثلا آقای همتی استیضاح شود، اول از همه خود نمایندگان مجلس هستند که باید به دلیل عملکردشان، که بخش قابل توجهی از آن تداوم تحریم‌ها بوده، استیضاح شوند.

وی افزود: در شرایط فعلی که سیاست خارجی، روابط بین‌المللی و تحریم‌ها متغیر‌های فعال و تأثیرگذار در اقتصاد کشور هستند، دولت نمی‌تواند کار اثرگذاری انجام دهد. فرقی هم نمی‌کند اگر آقای رئیسی بود، با توجه به دیدگاه‌هایی که دولت ایشان داشت شرایط حتماً بدتر از این می‌شد. دولت پزشکیان اکنون فقط می‌تواند اقدامات منفعلانه‌ای انجام دهد تا آثار بحران را تا حدی کنترل کند. به عنوان مثال، فروش سکه‌های طلا که برای جمع‌آوری نقدینگی انجام می‌شود، فقط می‌تواند سرعت افزایش قیمت‌ها را کاهش دهد. اما تا زمانی که مسئله تحریم‌ها، به ویژه پس از روی کار آمدن ترامپ و تهدید‌هایی که بر فروش نفت وارد کرده، ادامه داشته باشد و حتی فروش نفت از طریق دور زدن تحریم‌ها نیز محدود شود، طبیعتاً شرایط بدتر خواهد شد. در واقع، متغیر اصلی و تأثیرگذار در اقتصاد کشور، سیاست خارجی و تحریم‌ها است و دولت در این زمینه تا حدودی دستش بسته است.

افقه تأکید کرد: بنابراین، سؤال کردن از رئیس‌جمهور یا استیضاح وزرا فقط یک ژست مردم‌پسندانه از سوی نمایندگان مجلس است و هیچ اثر واقعی ندارد. دولت در حال حاضر نمی‌تواند بیشتر از این اقدام کند. خود نمایندگان مجلس نیز با توجه به دسترسی بیشتر به اطلاعات آماری درباره فروش نفت و دریافت‌های ارزی، بهتر می‌دانند که مشکل کجاست. اما به نظر می‌رسد با این اقدامات، فقط در حال نمایش پیگیری مشکلات اقتصادی هستند.

وی افزود: بنابراین، به نظر من تأثیرگذارترین کاری که بانک مرکزی یا وزارت اقتصاد می‌تواند انجام دهد، کنترل نقدینگی است تا این نقدینگی به سمت خرید ارز نرود. اقداماتی مانند فروش سکه و طلا می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد. اما تا زمانی که نقدینگی زیاد باشد و تحریم‌ها ادامه یابد، روند افزایشی قیمت‌ها ادامه خواهد داشت.

وضعیت بحرانی‌تر و پیچیده می‌شود

افقه در مورد نظر مشاور اقتصادی دولت مبنی بر عدم امکان حرکت به سمت ارز تک‌نرخی نیز گفت: اگر چه نظام تک نرخی مورد تایید برخی اقتصاددانان طرفدار بازار آزاد بود و در این راستا ارز نیمایی حذف شد، اما اکنون به نظر می‌رسد که متغیر اصلی تأثیرگذار، سیاست‌های داخلی نیست، بلکه تحریم‌های خارجی است و دولت فقط می‌تواند به صورت منفعلانه اقداماتی برای کاهش زیان‌ها انجام دهد.

وی با بیان اینکه وضعیت اقتصاد ایران ما را ناچار می‌کند تا نظام چندنرخی ارز را حفظ کنیم و سیاست‌های گذشته را با تغییرات کمی دنبال کنیم، گفت: شرایط کشور بحرانی است و حتی از دوره جنگ هم بدتر شده است. در زمان جنگ، این میزان تحریم وجود نداشت و ما می‌توانستیم نفت و کالا‌های دیگر را به راحتی صادر و وارد کنیم و مراودات بانکی نیز برقرار بود. اما اکنون هیچ‌کدام از این‌‌ها وجود ندارد. بنابراین، سیاست‌های زمان بحران و جنگ با سیاست‌های زمان عادی متفاوت است. اما برخی تا مدت‌ها اصرار داشتند که همان روش‌های کشور‌های پیشرفته را در ایران نیز اجرا کنیم.

وی در مورد پیش‌بینی خود از آینده نوسانات ارزی و اقتصاد ایران نیز گفت: پیش‌بینی من خوش‌بینانه نیست. اگر تهدید‌های ترامپ مبنی بر محدود کردن فروش نفت به ۱۰۰ هزار بشکه در روز عملی شود، در سال آینده با مشکلات جدی مواجه خواهیم بود. اگر نتوانیم تحریم‌ها را رفع کنیم یا به هر دلیلی مذاکرات به نتیجه نرسد، حتی دولت ممکن است نتواند هزینه‌های جاری خود را تأمین کند و مشکلات پیچیده‌ای پیش‌روی ما خواهد بود.