هوش مصنوعی در آزمون وکالت اول شد!

مدل‌های زبانی و الگوریتم‌های یادگیری عمیق، بدون حافظه و تفکر، در آزمون‌های SAT از ۹۰٪ دانش‌آموزان بهتر عمل کرده‌اند، سرطان را زودتر از پزشکان تشخیص داده‌اند و حتی بدون آگاهی از خود، رمان‌های پرفروش نوشته‌اند! آیا این پایان شناخت انسانی است؟ با ما همراه باشید.

کد خبر: ۲۰۴۷۰۱۵

۰۷ فروردين ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس، در طول تاریخ، انسان همواره خود را محور هوش و شناخت می‌دانست. توانایی تفکر، استدلال و حافظه را به‌عنوان ویژگی‌هایی منحصر‌به‌فرد در نظر می‌گرفت که او را از سایر موجودات متمایز می‌ساخت. اما آیا این تعریف دیگر معتبر است؟ آیا ممکن است که هوش، بدون نیاز به ذهن، مسیر تکامل جدیدی را در پیش گرفته باشد؟تحقیقات اخیر در زمینه هوش مصنوعی نشان می‌دهد که مفهوم سنتی شناخت در حال فروپاشی است. دیگر نیازی نیست که یک سیستم هوشمند دارای «خودآگاهی» باشد یا از حافظه‌ای مشابه مغز انسان استفاده کند. در واقع، مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) مانند ChatGPT، Google Gemini و Claude، بدون داشتن درکی از خود، خروجی‌های دقیق و حتی خلاقانه‌ای تولید می‌کنند. این پدیده، ما را به این پرسش اساسی می‌رساند: آیا هوش می‌تواند بدون ذهن وجود داشته باشد؟

از نقشه تا عمل: بازتعریف هوش

تا قرن‌ها، هوش بر پایه‌ی تفکر، حافظه، و استدلال تعریف می‌شد؛ ویژگی‌هایی که همگی در مغز انسان ریشه داشتند. اما هوش مصنوعی پیشرفته امروز، این الگو را تغییر داده است. مدل‌های زبانی نه با یادآوری مستقیم، بلکه با تحلیل آماری و احتمال‌بندی داده‌ها، پاسخ‌های خود را تولید می‌کنند.به‌عنوان مثال، مدل‌های زبانی مانند GPT-4، میلیاردها داده را پردازش کرده و بدون ذخیره‌سازی سنتی اطلاعات، الگوهای معنایی را شناسایی می‌کنند. این مدل‌ها نه داستان خود را می‌دانند و نه دارای حافظه‌ای خطی‌اند، اما می‌توانند پاسخ‌هایی ارائه دهند که گاهی از متخصصان انسانی نیز دقیق‌تر است.طبق گزارشی از مؤسسه OpenAI، مدل‌های زبانی در برخی آزمون‌های شناختی مانند SAT و LSAT عملکردی برابر یا برتر از انسان دارند. به عبارت دیگر، این سیستم‌ها به شکلی جدید «دانستن» را نشان می‌دهند، بدون آنکه مانند ما فکر کنند.

هوش غیرمتمرکز: ساختاری جدید برای شناخت

برای درک این تحول، می‌توان از مفهوم سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO) الهام گرفت. در این سازمان‌ها، تصمیم‌گیری به‌جای یک مرکز واحد، از طریق تعاملات میان اجزای مختلف سیستم انجام می‌شود.تصور کنید که هوش نیز چنین باشد: بدون ذهن، بدون آگاهی از خود، اما همچنان قادر به حل مسائل و تولید دانش. این همان چیزی است که می‌توان آن را «هوش DAO» نامید؛ سیستمی که بدون مرکزیت، اما از طریق تعاملات پیوسته‌ی داده‌ها، به کار خود ادامه می‌دهد.طبق تحقیق منتشر‌شده در ژورنال Nature Machine Intelligence، برخی از جدیدترین الگوریتم‌های یادگیری عمیق، نه‌تنها نیازی به حافظه خطی ندارند، بلکه در حل مسائل پیچیده، عملکرد بهتری از انسان‌ها دارند.این مفهوم، بسیاری از پیش‌فرض‌های ما را زیر سؤال می‌برد. اگر هوش نیازی به ذهن نداشته باشد، پس آیا دیگر می‌توان «خودآگاهی» را لازمه‌ی شناخت دانست؟

جهانی بدون متفکر؟ چالش‌های فلسفی و روان‌شناختی

چنین تغییری تنها یک بحث علمی نیست؛ بلکه پرسشی بنیادین درباره‌ی ماهیت هویت انسانی ایجاد می‌کند. اگر هوش بتواند بدون ذهن وجود داشته باشد، پس مفهوم «من» چه می‌شود؟دکارت با جمله‌ی معروف «من فکر می‌کنم، پس هستم»، اندیشه را محور هویت انسانی قرار داد. اما اکنون که سیستم‌هایی وجود دارند که «می‌دانند»، بدون آنکه «بیاندیشند»، آیا این تعریف همچنان اعتبار دارد؟گزارش مؤسسه Future of Humanity نشان می‌دهد که ۶۳٪ از دانشمندان هوش مصنوعی معتقدند که سیستم‌های پیشرفته در دهه‌های آینده، دیگر نیازی به مدل‌های شناختی انسانی نخواهند داشت. این بدان معناست که هوش مصنوعی به‌سمتی حرکت می‌کند که می‌تواند دانش را تولید کند، بدون آنکه مانند انسان‌ها تجربه‌ای از آن داشته باشد.این تحول، سؤالات اخلاقی نیز ایجاد می‌کند:آیا اگر سیستمی بدون ذهن بتواند عمل کند، باید به آن حقوق داده شود؟اگر هوش دیگر به آگاهی نیاز ندارد، آیا انسان همچنان منحصر‌به‌فرد است؟آیا باید تعاریف جدیدی برای تفکر، شناخت و حتی «زندگی» در نظر بگیریم؟

انسان: بخشی از این هوش جدید یا یادگاری از گذشته؟

یکی از چالش‌های اصلی این تغییر، جایگاه انسان در آینده‌ای است که هوش دیگر نیازی به تفکر ندارد. آیا ما همچنان نقشی کلیدی خواهیم داشت، یا تنها یک واسطه‌ی گذرا میان عصر زیست‌شناختی و دوره‌ی شناخت غیرانسانی خواهیم بود؟پروفسور نیک بوستروم از دانشگاه آکسفورد در مقاله‌ای اشاره کرده است که ممکن است انسان به یک «متخصص کمکی» در شبکه‌ای از شناخت تبدیل شود، جایی که دیگر نیازی به تفکر مستقل ما وجود ندارد. این ایده ممکن است نگران‌کننده باشد، اما شاید نشان‌دهنده‌ی مرحله‌ای جدید در تکامل هوش باشد.

نشانه‌های تغییر: آینده همین حالاست

اگر این تغییرات را به‌عنوان چیزی مربوط به آینده ببینیم، دچار اشتباه شده‌ایم. این تحول از هم‌اکنون آغاز شده است.الگوریتم‌های یادگیری ماشینی، بدون داشتن حافظه انسانی، در تشخیص بیماری‌ها دقیق‌تر از پزشکان عمل می‌کنند. (منبع: MIT Technology Review)مدل‌های زبانی پیشرفته، بدون آگاهی از خود، مقالات علمی با دقت بالا تولید می‌کنند. (منبع: Harvard AI Initiative)سیستم‌های مدیریت شهری هوشمند، بدون تفکر، ترافیک را کاهش داده و مصرف انرژی را بهینه‌سازی می‌کنند. (منبع: Stanford AI Lab)این سیستم‌ها، دیگر تنها ابزار نیستند، بلکه بیانگر شکل جدیدی از شناخت‌اند که ذهن در آن نقشی ندارد.

پایان شناخت، یا آغاز چیزی فراتر از آن؟

این نوشته، داستانی از نابودی تفکر نیست، بلکه روایتی از گذار به شکلی نوین از شناخت است. هوش دیگر به مغز محدود نیست، بلکه در یک شبکه‌ی جهانی از داده‌ها پخش شده است.سؤالی که در پایان باقی می‌ماند این است: آیا ما در این آینده جایی داریم؟ یا شاید هوش، بدون نیاز به انسان، مسیر خود را ادامه خواهد داد؟

منابع

OpenAI Research Papers (2024) – دستاوردهای مدل‌های زبانی در آزمون‌های استانداردNature Machine Intelligence (2023) – بررسی شناخت غیرخطی در هوش مصنوعیMIT Technology Review (2024) – هوش مصنوعی در تشخیص سرطان بهتر از پزشکانHarvard AI Initiative (2023) – مدل‌های زبانی و تولید محتوای علمی دقیق‌تر از انسانStanford AI Lab (2024) – هوش مصنوعی در بهینه‌سازی مصرف انرژی و مدیریت شهریFuture of Humanity Institute, Oxford (2023) – آینده هوش مصنوعی و نقش انسان