گوگل در محاصره وزارت دادگستری آمریکا

وزارت دادگستری آمریکا در دو جبهه همزمان گوگل را زیر فشار قانونی قرار داده؛ یکی به‌دلیل سلطه بر بازار جستجو و دیگری بابت انحصار در فناوری تبلیغات. حالا این شرکت در آستانه دگرگونی ساختاری قرار گرفته و فرصت‌های تازه‌ای برای رقبایش در حال شکل‌گیری است.

کد خبر: ۲۰۵۱۲۹۱

۳۱ فروردين ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های ضدانحصار دهه‌های اخیر، وزارت دادگستری ایالات متحده فشار خود را بر گوگل افزایش داده و با دو حکم هم‌زمان، ساختار این غول فناوری را در معرض تهدید قرار داده است. پس از آنکه سال گذشته دادگاهی گوگل را بابت رفتار‌های انحصاری در بازار جست‌و‌جو محکوم کرد، حالا قاضی دیگری نیز همین حکم را برای فعالیت این شرکت در بازار تبلیغات دیجیتال صادر کرده است.

از روز دوشنبه، دادگاه جدیدی در واشنگتن آغاز می‌شود که به بررسی راهکار‌های اصلاحی در پرونده بازار جست‌و‌جو می‌پردازد. وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرده در این مرحله خواستار اقدامات شدیدی از جمله فروش مرورگر کروم، اشتراک‌گذاری داده‌های جست‌و‌جو با رقبا، لغو قرارداد‌های انحصاری با سازندگان مرورگر و موبایل و نظارت بر سرمایه‌گذاری‌های آتی گوگل در حوزه هوش مصنوعی خواهد شد.

گوگل فعلاً اجازه اعتراض به حکم اولیه را ندارد و باید منتظر تصمیم دادگاه درباره نحوه اصلاح ساختارش بماند. این مرحله فرصت مهمی برای دولت آمریکا است تا دادگاه را به لزوم تجزیه یا اعمال محدودیت‌های سخت قانع کند.

این پرونده‌ها تداعی‌کننده دعوای حقوقی تاریخی مایکروسافت در دهه ۹۰ میلادی است که هرچند به تجزیه نینجامید، اما راه را برای ظهور رقبا و نوآوری گسترده در بازار باز کرد. این بار اما، حجم بازار، قدرت نفوذ گوگل و حساسیت داده‌ها موضوع را به سطحی بالاتر کشانده است.

هوش مصنوعی، متهم جدید در پرونده انحصار

یکی از نگرانی‌های اصلی وزارت دادگستری، سلطه احتمالی گوگل بر بازار آینده جست‌و‌جو مبتنی بر هوش مصنوعی است. به همین دلیل، دولت خواستار نظارت بر سرمایه‌گذاری‌های آتی این شرکت در حوزه AI شده تا از تکرار انحصار جلوگیری شود.

در دادگاه پیش رو، مدیرانی از بخش‌های جست‌و‌جو، اندروید و کروم گوگل در کنار نمایندگانی از موتور‌های جستجوی رقیب مانند Bing، Yahoo و DuckDuckGo حضور دارند. شرکت‌هایی نظیر OpenAI و Perplexity نیز درباره آینده بازار جست‌و‌جو و تأثیر فناوری‌های جدید بر آن شهادت خواهند داد.

خارج از آمریکا، گوگل پیش‌تر به‌دلیل رفتار‌های ضدرقابتی با جریمه‌هایی مواجه شده بود، اما هیچ‌کدام از آنها شدت و دامنه خواسته‌های فعلی دولت آمریکا را نداشته‌اند. درصورت موفقیت وزارت دادگستری، حتی شراکت پرسود گوگل و اپل نیز ممکن است پایان یابد؛ توافقی که موجب شده گوگل به‌طور پیش‌فرض موتور جستجوی اصلی در محصولات اپل باشد.

جبهه دوم: بازار تبلیغات زیر تیغ تجزیه

در جبهه دوم، گوگل باید درباره انحصار در بازار Ad Tech پاسخگو باشد. قاضی لئونی برینکما اخیراً حکم داده که گوگل با پیوند دادن غیرقانونی سرویس‌های DFP و AdX، رقابت را در بازار تبلیغات دیجیتال مختل کرده است. هرچند هنوز دادگاه درباره راهکار‌های اصلاحی تصمیم نگرفته، اما دولت احتمالاً خواستار تفکیک این دو سرویس خواهد شد.

برخی معتقدند این تجزیه احتمالی شاید در ظاهر به‌اندازه فروش مرورگر کروم چشمگیر نباشد، اما از آنجا که تبلیغات دیجیتال ستون فقرات اقتصاد اینترنتی است، تغییر ساختار در این بخش می‌تواند پیامد‌های سنگینی داشته باشد. بسیاری از ناشران در دادگاه شهادت داده‌اند که سیاست‌های گوگل در قیمت‌گذاری، اولویت‌بندی نمایش تبلیغات و دسترسی به داده‌ها به ضرر آنها بوده است.

مقاومت گوگل و سناریو‌های پیش‌رو

قاضی آمیت مهتا احتمالاً تا پایان تابستان امسال نظر خود را درباره پرونده جست‌و‌جو اعلام خواهد کرد. قاضی برینکما نیز در جریان بررسی‌های موازی، رأی نهایی خود را در مورد بازار تبلیغات دیجیتال تا پایان سال صادر خواهد کرد. اما با توجه به برنامه گوگل برای کشاندن پرونده‌ها به دیوان عالی، اجرای اصلاحات نهایی ممکن است سال‌ها طول بکشد.

در هر صورت، چه نتیجه این پرونده‌ها به تجزیه گوگل منتهی شود و چه به اعمال محدودیت‌هایی شدید، یک چیز روشن است: گوگل اکنون با جدی‌ترین تهدید حقوقی در تاریخ خود روبه‌روست. تهدیدی که نه‌فقط ساختار داخلی این شرکت را تغییر خواهد داد، بلکه چشم‌انداز آینده اینترنت و رقابت در فضای دیجیتال را نیز تحت‌تأثیر قرار خواهد داد.