سهم جمعیت فعال کشور از بیمه چقدر است؟

برخی آمارها حکایت از این دارد که حدود ۶۰درصد اشتغال کشور غیر رسمی است و بیش از ۱۰میلیون نفر در کشور فاقد بیمه هستند.

کد خبر: ۲۰۵۳۴۶۳

۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین و به نقل از تسنیم، در سایه کاهش فرصت‌های شغلی رسمی و افزایش هزینه‌های زندگی، بازار کار ایران شاهد رشد چشمگیر مشاغل غیررسمی است؛ مشاغلی که اگرچه به‌ظاهر چرخ زندگی بسیاری را می‌چرخانند، اما امنیت شغلی، بیمه، حقوق قانونی و آینده‌ای روشن برای فعالان خود به همراه ندارند.

بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی کار (ILO)، بیش از ۵۰ درصد نیروی کار در ایران در بخش غیررسمی مشغول به کار هستند. این مشاغل شامل دستفروشی، کار در کارگاه‌های بدون مجوز، مشاغل خانگی فاقد بیمه، رانندگی بدون قرارداد در پلتفرم‌های اینترنتی و خدمات فصلی هستند.

آخرین آمار سازمان تامین اجتماعی نشان می‌دهد کل بیمه‌شدگان اجباری این سازمان در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶ میلیون نفر بوده است؛ اگر این رقم را در کنار جمعیت فعال کشور یعنی حدود ۲۴ میلیون و ۲۹۵ هزار نفر در زمستان ۱۴۰۳ قرار دهیم، یعنی بیش از ۱۰ میلیون از جمعیت فعال کشور تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی نبوده‌اند.

بانک جهانی در سال ۲۰۲۲ میلادی گزارشی ارائه کرد مبنی بر اینکه حدود ۶۰ درصد اشتغال کشور در بخش غیر رسمی است. این گزارش می‌گوید سهم اشتغال غیررسمی برای زنان ۶۳ درصد و برای مردان ۵۸ درصد است، در حالی که میانگین اشتغال غیررسمی در جهان برعکس است؛ بنابراین می‌توان گفت که فقط در کشور‌های با درآمد پایین و متوسط، زنان بیشتر در معرض اقتصاد غیررسمی هستند.

گزارش‌های دیگر از منابع دیگر بیانگر این است که در ایران بیش از ۷۵ درصد از افرادی که در مناطق روستایی کار می‌کنند در اقتصاد غیررسمی زندگی می‌کنند در حالی که نیمی از اشتغال شهری غیررسمی است. اشتغال غیررسمی در مناطق روستایی در جهان به دلیل سهم بالای بخش کشاورزی به عنوان منبع اصلی اشتغال غیررسمی، دو برابر بیشتر از مناطق شهری است.

سطح اشتغال غیررسمی در بخش‌های مختلف اقتصاد و بر اساس سطح تحصیلات متفاوت است. همانند سایر کشورها، بخش کشاورزی بالاترین سطح اشتغال غیررسمی را در ایران به خود اختصاص داده است و ۷۸ درصد اشتغال غیررسمی در این بخش است. اشتغال غیررسمی در ایران دو سوم اشتغال در بخش صنعت و نیمی از اشتغال در بخش خدمات را تشکیل می‌دهد.

بررسی‌ها بیانگر این است که در کشور‌های فقیر بخش غیررسمی ۳۰ تا ۴۰ درصد از کل فعالیت اقتصادی و سهمی بالاتر از اشتغال را دارا است. در کشور‌های ثروتمند این رقم بین ۱۵ تا ۲۰ درصد است. اگرچه صنعت بیشترین سهم از اشتغال غیررسمی را دارد، اما درصد سهم اشتغال غیررسمی به نسبت کل اشتغال در حوزه کشاورزی بیشتر از سایر بخش‌ها است که می‌توان این امر را متاثر از رواج اقتصاد معیشتی و فروش غیررسمی محصولات به بازار، در حوزه کشاورزی دانست.

چندی قبل معاون اشتغال وزارت کار گزارشی در این زمینه ارائه کرد. مالک حسینی، معاون اشتغال وزارت کار گفت:اکنون حدود ۵۶ درصد مشاغل ما در بخش غیر رسمی است و اقداماتی مانند بیمه اجتماعی و حمایت‌های قانونی از نیروی کار میتواند ضمن کاهش سهم مشاغل غیر رسمی به ارتقاء هویت شغلی این بخش از نیروی کار هم کمک کند.

با توجه به اهمیت روزافزون مشاغل غیررسمی در معیشت بخش بزرگی از جامعه، بی‌توجهی به این مسئله می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به اقتصاد کشور وارد کند. به نظر می‌رسد اکنون زمان آن فرارسیده که دولت با همکاری نهاد‌های ذی‌ربط، گام‌های جدی‌تری در مسیر ساماندهی این مشاغل بردارد.