از شیرخشک ۴۰۰ هزارتومانی تا کمبود چند روزه آن در بازار

تا چند سال پیش توان صادرات شیر خشک را داشتیم، اما سیاست‌های نادرست و ضعف مدیریت، بازار داخلی را به بحران کشانده و توان تولید و عرضه را به شدت کاهش داده است.

کد خبر: ۲۰۶۲۷۰۵

۱۲ خرداد ۱۴۰۴

گزارش اقتصادآنلاین به نقل از مهر، روزنامه خراسان در گزارشی درباره بحران شیرخشک در پی سیاست‌های غلط و مدیریت ناکارآمد نوشت: آری؛ بلای کمبود شیر خشک که جدا از نیاز حیاتی هزاران نوزاد در کشور، از نمونه‌های بی توجهی به سیاست‌ها و رویکرد کلی کشور در حمایت از فرزندآوری است.

از تهران تا کرج را گشتم، نبود

اگر توان مدیریت و تدبیر در رفع مسائل و چالش‌های تولید شیرخشک وجود داشت، احتمالاً در دو سال گذشته اقدامات لازم برای پایان دادن به این فاجعه صورت می‌گرفت. نه این که خانواده‌ها امروز در به در دنبال شیرخشک باشند. روز گذشته یک پدر، در پویش کمبود شیرخشک به خبرگزاری فارس گفته است: «فرزند من تنها پنج ماه دارد و در این مدت، بیشتر زمانم صرف یافتن شیرخشک شده است. از تهران تا کرج را برای پیدا کردن شیرخشک زیر پا گذاشتم، اما به‌سختی و به‌ندرت توانستم آن را تهیه کنم. شیرخشک کالایی مصرفی و ضروری برای نوزاد است، اما کمبود آن باعث شد در مواردی مجبور شویم در کنار شیرخشک، غذای کمکی نیز به کودک بدهیم.»

قیمت آزاد شیر خشک ۴۰۰ هزار تومان

حرف‌های این پدر دردمند، دردناک است: «تقریباً همه داروخانه‌های تهران و کرج را جست‌وجو کردم. حتی زمانی که شیرخشک پیدا می‌شد، قیمت آن بسیار بالا بود. برای نمونه، قیمت آزاد شیرخشک حدود ۴۰۰ هزار تومان است، درحالی‌که با کد ملی ۱۲۰ هزار تومان عرضه می‌شود. با این‌حال، حتی نوع خاص شیر خشکی که فرزندم به آن نیاز دارد، اغلب در دسترس نیست.» این پدر به مثال قابل تأملی اشاره کرد: «نبود شیرخشک یا گران‌بودن آن شبیه به این است که نان شهروندان قطع شود یا به‌صورت ناگهانی افزایش چند برابری داشته باشد.»

دیده‎بان ایران هم روز گذشته به سراغ موضوع کمبود شیرخشک رفته و با چند پدر و مادر گفت و گو کرده است. مادر یک نوزاد چهارماهه می‌گوید: از صبح تا عصر داروخانه به داروخانه می‌گردم تا شیر خشک پیدا کنم اما یا ندارند، یا می‌گویند فقط به نسخه می‌فروشیم، یا اگر دارند قیمتش نجومی است.

پدر یک نوزاد دیگر گفته است: فرزند من دارای بیماری خاص است و باید حتماً شیرخشک تخصصی مصرف کند؛ اما هر داروخانه‌ای را می‌گردم شیرخشک پیدا نمی‌کنم.

سازمان غذا و دارو، دقیقاً کجایی؟

مسئول اصلی تنظیم و توزیع شیر خشک در کشور، سازمان غذا و دارو است. این سازمان هم در تخصیص سهمیه‌ها و هم در واردات و نظارت بر بازار دچار کاستی‌های جدی شده است؛ مشکلاتی مانند اختلال در واردات به دلیل نوسانات ارزی و مشکلات نقل و انتقال مالی، انباشت در گمرکات به دلیل ناهماهنگی بین وزارت بهداشت و سازمان‌های مرتبط، عدم شفافیت در توزیع و واگذاری شیر خشک به داروخانه‌های خاص با سهمیه محدود، عدم نظارت مؤثر بر قاچاق معکوس و خروج شیر خشک یارانه‌ای به بازار آزاد. یک داروساز می‌گوید: برخی برندها که یارانه‌ای بودند، دیگر نمی‌رسند یا به‌صورت قطره‌چکانی توزیع می‌شوند. در عوض، شیر خشک‌های وارداتی با ارز آزاد در داروخانه‌های خاص موجودند، آن‌هم به قیمت‌هایی سرسام‌آور. بازار به نوعی خصوصی‌سازی پنهان دچار شده است.

نماینده مجلس: مردم تاوان می‌دهند

در همین زمینه، روز گذشته جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، با انتقاد از متولیان سازمان غذا و دارو، گفته است: متأسفانه ما به بهانه مبارزه با قاچاق شیرخشک، دسترسی مردم را به آن سخت کرده‌ایم. بازار با کمبود شیرخشک روبه‎رو شده است، در حالی که قاچاق اصلی، پیش از رسیدن محصول به داروخانه اتفاق می‌افتد و فشار نهایی به مردم وارد می‌شود. وزارت بهداشت باید گزارشی شفاف از نتایج دو سال اجرای سیاست فعلی ارائه کند. اگر واقعاً موفق بوده، باید راهکاری پیدا شود که ضمن کنترل قاچاق، دسترسی مردم نیز تسهیل شود. آماری که در اختیار ماست، نشان می‌دهد قاچاق متوقف نشده، اما دسترسی مردم محدود شده است. داروخانه‌ها ناراضی‌اند، بیمه‌ها به‌موقع پرداخت نمی‌کنند، شرکت‌های واردکننده فقط نقدی می‌فروشند؛ و در این میان، این مردم هستند که هزینه نهایی را می‌پردازند.

ظرفیت تولید سالانه ۱۲۰ میلیون قوطی را داریم

همه آنچه خواندیم و می‌دانیم در شرایطی است که هانی تحویل زاده رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد می‌گوید: هم‎اکنون کارخانه‌های شیرخشک با مشکل نقدینگی روبه‎رو هستند که همین مسئله موجب شده با ظرفیت کامل نتوانند تولید کنند.

به گفته وی، از مجموع ۵ کارخانه تولید شیرخشک تنها ۲ کارخانه با ظرفیت حداکثری فعالیت می‌کنند و ۳ کارخانه دیگر با ۴۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند، در حالی که با تأمین نقدینگی موردنیاز ظرفیت تولید سالانه ۱۲۰ میلیون قوطی در سال وجود دارد.

تحویل زاده با اشاره به علل کمبود شیرخشک در داروخانه‌ها افزود: تخصیص ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به تولیدکنندگان و پرداخت بخشی از قیمت شیرخشک توسط بیمه سلامت موجب شده قیمت شیرخشک پایین نگه داشته شود و در نهایت این امر منجر به افزایش مصرف توسط خانوار و قاچاق شده است. رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک ادامه داد: بنا بر آمار مصرف سالانه شیرخشک در سال‌های قبل ۴۵ تا ۵۰ میلیون قوطی بود که متأسفانه سال قبل به رغم تولید ۷۵ میلیون قوطی باز هم کمبود داشتیم؛ بنابراین اصلاح ساختار و تأمین مشکل نقدینگی کارخانه‌های شیرخشک راهکار رفع چالش کمبود فعلی شیرخشک نوزاد است. وی با اشاره به آینده تولید شیرخشک نوزاد گفت: بنا بر آمار در فروردین و اردیبهشت ماهانه ۶ تا ۶.۵ میلیون قوطی شیرخشک نوزاد تولید شد، اما بعد از فروردین ارز مورد نیاز توسط بانک مرکزی تخصیص داده نشد که بر این اساس نگران تولید در ماه‌های آینده هستیم.