مسکن ملی روی ریل جدید افتاد!

در حالی‌که برخی بانک‌ها و متقاضیان در پرداخت به‌موقع منابع تعلل داشتند، دولت تصمیم گرفت معطل آن‌ها نشود و با ایجاد مکانیزم دهک‌بندی، اولویت را به اقشار کم‌درآمد بدهد.

کد خبر: ۲۰۶۲۷۵۰

۱۲ خرداد ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، پس از آن‌که دولت سیزدهم نتوانست طی حدود سه سال فعالیت خود طرح نهضت ملی مسکن را به سرانجام برساند و طبق آماری که سرپرست سابق معاونت مسکن وساختمان وزارت راه و شهرسازی ارایه کرد تنها ۲۰ هزار مسکن حمایتی بر روی اراضی ۹۹ ساله تحویل داد، وزارت راه و شهرسازی دولت چهاردهم تصمیم گرفت بر روی متقاضیان موثر تمرکز کند.

دولت قبل اعلام کرده بود ۲.۶ میلیون واحد نهضت ملی مسکن را به مرحله ساخت رسانده اما آماری که اردیبهشت امسال ارایه شد نشان داد از ابتدای اجرای این پروژه در سال ۱۴۰۰ تا اوایل سال ۱۴۰۴ تنها ۵۵۹ هزار واحد آغاز شده که ۴۶۰ هزار واحد در مرحله اتمام فونداسیون، ۲۷۳ هزار واحد در مرحله اتمام اسکلت، ۱۱۷ هزار واحد در مرحله اتمام سفت کاری، ۶۱ هزار واحد اتمام نازک کاری و ۳۴ هزار واحد در مراحل اتمام کارهای پایانی است. ۲۰ هزار واحد از این ۳۴ هزار واحد در سه سال فعالیت دولت سیزدهم و ۱۴ هزار واحد در ۸ ماه فعالیت دولت چهاردهم به اتمام رسیده است.

بنابراین آمار و ارقام نشان می‌دهد دولت چهاردهم نه تنها در طرح نهضت ملی مسکن، کم‌کاری نداشته بلکه به دور از آمارسازی و با قبول واقعیت عدم تزریق به‌موقع منابع مالی توسط بانک‌ها و متقاضیان، تصمیم گرفت طرح‌ها را معطل متقاضیان و بانک‌های بدقول نکند.

به طور مثال بیش از ۶۰ درصد متقاضیان پروژه ۱۴۴۰ واحدی نهضت ملی مسکن شهر جدید پرند که در حال حاضر تکمیل شده آورده خود را تکمیل نکرده‌اند. متقاضیان موثر این طرح حدود ۸۰۰ میلیون تومان آورده تامین کرده‌اند اما برخی دیگر ۱۰۰ میلیون تومان آورده دارند. در بین آنها بعضی مددجویان بهزیستی و کمیته امداد هستند که آورده آنها صفر است و دولت با استفاده منابع خود و اتکا به نهادهایی مثل بنیاد مسکن، بنیاد مستضعفان و ستاد اجرای فرمان امام (ره) به این متقاضیان کمک می‌کند. با این حال پایین بودن مبلغ آورده در بسیاری از پروژه‌های مسکن ملی در سراسر کشور دیده می‌شود.

به از آنجا که در مسکن مهر، پروژه‌ها بدون نیازسنجی آغاز شده بودند و پس از سال‌ها به دلیل نبود متقاضی نیمه‌کاره رها شدند، در طرح اقدام ملی مسکن در ۱۳۹۸ ساز و کار «متقاضی مؤثر» برای جلوگیری از تکرار این تجربه در شیوه‌نامه‌ها گنجانده شد. یعنی تنها متقاضیانی که آورده اولیه خود را واریز کرده‌اند، مؤثر تلقی می‌شوند و بر اساس آن پروژه‌های متقاضی محور تعریف می‌شود.

تمرکز وزارت راه و شهرسازی بر متقاضیان موثر با هدف پیشبرد طرح مسکن ملی به بهانه‌ای برای انتقاد مخالفان دولت چهاردهم و رسانه‌های حامی دولت سیزدهم تبدیل شد. برخی رسانه‌ها بدون آن‌که اشاره‌ای به ۲۰ هزار واحد تحویل شده توسط  دولت قبل داشته باشند، این نقد را مطرح کردند که وزارت راه با برنامه‌ریزی برای متقاضیان موثر برخلاف قانون فیلتر تازه‌ای برای حذف بخشی از واجدان شرایط طرح نهضت ملی مسکن ایجاد کرده است.

وزارت راه و شهرسازی نیز طی جوابیه‌ای اعلام کرد قانون «جهش تولید مسکن» در خصوص متقاضیان واجد شرایط، به «قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن» مصوب سال ۱۳۸۷ و آیین‌نامه‌ مربوطه استناد کرده است. لذا در متن قانون جهش تولید مسکن، هیچ اشاره صریحی به شرایط واجدان شرایط نشده است.

نقد دیگری که به عملکرد وزارت راه و شهرسازی صورت گرفته استناد به ثبت نام دهک‌های ۸ تا ۱۰ برای کاستن از بار مسئولیت است. فرزانه صادق ـ وزیر راه و شهرسازی مدتی قبل اعلام کرد که بخش قابل توجهی از متقاضیان تأیید شده طرح نهضت ملی مسکن از دهک های ۸ تا ۱۰ هستند. پیش از آن دهک‌بندی متقاضیان تعیین نشده بود و به همین دلیل بسیاری از متقاضیان نسبت به ثبت نام پولدارها در طرح نهضت ملی مسکن اعتراض داشتند. دولت چهاردهم تصمیم گرفت اطلاعات دهک‌بندی را به صورت وب‌سرویسی از سامانه رفاه ایرانیان به‌روزرسانی کند.

در بخش دیگری از گزارش ادعا شده است که دهک‌های یک تا سه از طرح جدید متضرر خواهند شد. این در حالی است که در دولت چهاردهم، با تأکید رئیس‌جمهور و وزیر راه و شهرسازی، اولویت تأمین مسکن با اقشار کم‌برخوردار و محرومان (دهک‌های ۱ تا ۴) است. بر این اساس و برای متقاضیان تحت پوشش نهادهای حمایتی، سازوکاری با عنوان «متقاضی مؤثر تجمعی» تعریف شده که به موجب آن، نیازی به واریز آورده اولیه نیست.

این گروه شامل متقاضیانی از دهک‌های یک تا چهار است که تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی هستند. در این پروژه‌ها، پس از پیشرفت فیزیکی، دولت و نهادهای حمایتی تأمین بخش عمده از سهم آورده متقاضی را برعهده دارند. همچنین طبق مصوبات بیستمین جلسه شورای عالی مسکن، بسته‌های حمایتی ویژه‌ای برای دهک‌های ۱ تا ۴ در نظر گرفته شده است. وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده هیچ متقاضی‌ حذف نخواهد شد، بلکه تمرکز دولت بر اقشار کمتر برخوردار است.

هم‌چنین در مورد تفاوت بین تعداد متقاضیان تأییدشده نهایی که بیش از ۱.۵ میلیون نفر هستند و تعداد متقاضیان مؤثر فعلی با حدود ۸۵۰ هزار نفر، به محض تامین و آماده‌سازی اراضی و تأمین زیرساخت‌های لازم، افتتاح حساب برای مابقی متقاضیان انجام خواهد شد، تا آنان نیز با پرداخت آورده، به جمع متقاضیان مؤثر اضافه شده و پروژه‌های جدید آغاز شود.

بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، ساخت مسکن در دولت چهاردهم جهش محسوسی داشته و گزارش عملکرد ۹ ماهه این دولت نشانگر رشد و پیشرفت واقعی ساخت مسکن در همه مراحل از اجرای فونداسیون تا پایان کار است.

گزارش عملکرد ۹ ماهه پروژه های حمایتی بر روی اراضی اجاره ۹۹ ساله حاکی است متقاضیان موثر تجمعی در این بخش در ابتدای شهریور ۱۴۰۳ که آغاز به کار دولت چهاردهم بوده است معادل ۸۱۰ هزار و ۸۲۸ نفر بوده که این رقم برای اول خرداد ۱۴۰۴ به ۸۵۰ هزار و ۱۰۳ نفر رسیده که عملکرد ۹ ماهه شامل ۳۹ هزار و ۲۷۵ نفر است و رشد ۴.۶۲ درصدی را در این بخش شاهد هستیم.

در بخش تعداد متقاضیان تخصیص پروژه نیز در ابتدای شهریور ۱۴۰۳ تعداد متقاضیانی که تخصیص پروژه شده بودند معادل ۷۴۳ هزار و ۳۶۳ نفر بود که این میزان در اول خرداد ۱۴۰۴ به ۷۸۵ هزار و ۳۳۹ نفر رسید و عملکرد ۹ ماهه در این بخش ۴۱ هزار و ۹۷۶ نفر و رشد ۵.۳۴ درصدی را نشان می دهد.

در بخش تعداد واحدهای دارای قرارداد مشارکت مدنی، تعداد واحد دارای پروانه ساختمانی، تعداد واحد شروع شده، تعداد واحد اتمام اسکلت و سقف، تعدا واحد اتمام سفت کاری، تعداد واحد اتمام نازک‌کاری و تعداد واحد اتمام کارهای پایانی نیز این مقادیر به ترتیب در اول شهریورماه ۱۴۰۳ معادل ۳۶۲ هزار و ۹۴۰ واحد دارای قرارداد مشارکت مدنی، ۴۹۱ هزار و ۵۲۲ واحد دارای پروانه ساختمانی، ۵۳۸ هزار و ۱۸۳ واحد شروع شده، ۱۹۱ هزار و ۹۳۲ واحد اتمام اسکلت و سقف، ۷۷ هزار و ۳۹۳ واحد اتمام سفت کاری، ۳۸ هزار و ۱۴۸ واحد اتمام نازک‌کاری و ۲۱ هزار و ۳۰۹ واحد اتمام کارهای پایانی بود.

عملکرد ۹ ماهه دولت چهاردهم این مقادیر را به ترتیب برای تعداد واحدهای دارای قرارداد مشارکت مدنی به ۴۵۸ هزار و ۳۱۴ واحد با افزایش ۹۵ هزار و ۳۷۴ واحد معادل ۲۰.۸۱ درصد رشد، ۶۳۰ هزار و ۴۹۷ واحد دارای پروانه ساختمانی با افزایش ۱۳۸ هزار و ۹۷۵ واحد معادل ۲۲.۰۴ درصد رشد، ۶۲۷ هزار و ۵۳۱ واحد تعداد واحدهای شروع شده به میزان ۸۹ هزار و ۳۴۸ واحد معادل ۱۴.۲۴ درصد رشد، رساند.

همچنین، عملکرد ۹ ماهه دولت چهاردهم در بخش اتمام اسکلت و سقف، اتمام سفت‌کاری، اتمام نازک‌کاری و اتمام واحدها حاکی است این مقادیر به ترتیب در بخش اتمام اسکلت و سقف به ۲۸۸ هزار و ۷۱۳ واحد با افزایش ۹۶ هزار و ۷۸۱ واحد معادل ۳۳.۵۲ درصد رشد، در بخش اتمام سفت کاری به ۱۲۳ هزار و ۵۱۰ واحد با افزایش ۴۶ هزار و ۱۱۷ واحد معادل ۳۷.۳۴ درصد رشد، در بخش اتمام نازک کاری به ۶۶ هزار و ۲۱۰ واحد به میزان ۲۸ هزار و ۶۲ واحد معادل ۴۲.۳۸ درصد رشد و در بخش اتمام واحدهای ساختمانی به ۳۸ هزار و ۱۸۱ واحد به میزان ۱۶ هزار و ۸۷۲ واحد معادل ۴۴.۱۹ درصد رشد رسانده است.

روند اجرای طرح نهضت ملی مسکن با ۱۰ برنامه جدید وزارت راه و شهرسازی با محوریت معاونت مسکن سرعت گرفته است. دیدارهای چهره به چهره با متقاضیان، تزریق منابع مالی جدید، تامین خدمات زیربنایی و روبنایی، رصد پروژه‌ها از طریق سامانه تِم و تمرکز بر مسکن حمایتی و دهک‌های پایین از جمله کارهایی است که توسط این وزارتخانه انجام می‌شود.

وزیر راه و شهرسازی در سفرهای استانی هیات دولت، آخرین وضعیت پروژه‌های مسکونی را رصد و بررسی می‌کند. به طور مثال فرزانه صادق در سفر اخیر خود به استان کرمانشاه به همراه طاهرخانی معاون مسکن با متقاضیان مسکن ملی و انبوه‌سازان، شیوه‌های مختلف اجرای طرحهای مسکن حمایتی و روش‌های صنعتی‌سازی را مورد بررسی قرار دادند.