اقتصادآنلاین گزارش می‌دهد؛

خصوصی‌سازی در خطر/ جریمه ۱۶۲۴ میلیارد تومانی تعزیزات برای ایران خودرو

سازمان تعزیرات حکومتی ایران خودرو را به اتهام گران‌فروشی به پرداخت ۱۶۲۴ میلیارد تومان جریمه محکوم کرد. این اقدام در حالی صورت گرفت که ایران خودرو خصوصی شده و زیان انباشته آن به دلیل قیمت‌گذاری دستوری به ۱۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

کد خبر: ۲۰۸۵۵۱۲

۲۰ شهريور ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین، خبر صدور رای سازمان تعزیرات حکومتی علیه شرکت ایران خودرو، علاوه بر شرکت، برای اقتصاد ایران و بازار سرمایه شوکی بزرگ بود. بر اساس این رای، سازمان تعزیرات اعلام کرد که ایران خودرو به اتهام گران‌فروشی محکوم شده است و باید دو برابر درآمد حاصل از گران‌فروشی یعنی مبلغ ۱۶۲۴ میلیارد تومان جریمه پرداخت کند. علاوه بر این، مدیرعامل شرکت به دو ماه و اعضای هیئت مدیره به یک ماه برکناری از سمت خود محکوم شدند.

حکم صادره بر مبنای افزایش قیمت بیش از ۱۵ درصد نسبت به نرخ‌های قبلی تعیین شده است. سازمان تعزیرات این میزان مازاد را به عنوان گران‌فروشی محاسبه کرده و بدین ترتیب جریمه را وضع کرده است. هرچند این رای بدوی است و امکان تجدیدنظرخواهی برای ایران خودرو وجود دارد، اما پیامد‌های آن از همان لحظه انتشار، واکنش گسترده‌ای در بازار و میان سهامداران ایجاد کرد.

تحلیل اولیه از نظر حقوقی نشان می‌دهد که سازمان تعزیرات، به رغم خصوصی بودن ایران خودرو، اقدام به تعیین سقف قیمتی کرده است. این در حالی است که در شرکت‌های خصوصی، قیمت‌گذاری باید بر اساس شرایط بازار، هزینه‌ها و سیاست‌های داخلی مدیریت صورت گیرد، نه دستور مستقیم یک نهاد حاکمیتی.

انتشار نامه رسمی ایران‌خودرو

در واکنش به حکم صادره، ایران خودرو نامه‌ای رسمی در سامانه کدال منتشر کرد. در متن نامه، شرکت تصریح کرده که اقدامات قیمت‌گذاری صورت گرفته صرفاً در راستای حفظ حقوق سهامداران، جلوگیری از توقف تولید و حمایت از تولید داخلی بوده است.

در این نامه آمده است: «با وجود زیان انباشته سنگین شرکت و سرمایه‌گذاری‌های متعدد برای تولید، شعبه دوم بدوی تعزیرات حکومتی رأیی بر خلاف موازین قانونی صادر کرده است. اقدامات قیمت‌گذاری ایران خودرو با رعایت مصوبات قانونی و الزامات مراجع ذی‌صلاح انجام شده و این رای به هیچ وجه مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی شرکت نیست.»

همچنین شرکت تاکید کرده که پس از ابلاغ رأی، اقدامات قانونی لازم برای تجدیدنظرخواهی و جلوگیری از تبعات منفی احتمالی را پیگیری خواهد کرد. در نامه آمده است: «تا زمان قطعیت رأی، هیچ‌گونه اثر قانونی یا مالی برای شرکت ایجاد نخواهد شد و حقوق سهامداران با همه ظرفیت‌های حقوقی و قانونی پیگیری می‌شود.»

نامه ایران خودرو نشان می‌دهد که این شرکت ضمن حفظ آرامش سرمایه‌گذاران، تاکید کرده که برنامه تولید محصولات جدید بر اساس مصوبات وزارت صمت ادامه خواهد یافت و این حکم نمی‌تواند فعالیت‌های عملیاتی شرکت را متوقف کند.

استدلال‌های حقوقی و اقتصادی ایران‌خودرو

۱. عدم صلاحیت تعزیرات برای دخالت در قیمت‌گذاری شرکت خصوصی

نکته اساسی نامه ایران خودرو این است که سازمان تعزیرات، با توجه به خصوصی بودن شرکت، حق تعیین سقف قیمت برای محصولات آن را نداشته است. در واقع، دخالت در فرآیند قیمت‌گذاری شرکت خصوصی، نه تنها بر خلاف قانون خصوصی‌سازی است، بلکه ایجاد ریسک سرمایه‌گذاری و تهدید سهامداران را به دنبال دارد.

۲. استدلال اقتصادی

ایران خودرو در نامه خود تاکید کرده که قیمت‌گذاری‌های انجام شده با هدف جلوگیری از توقف تولید و حفاظت از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده بوده است. این شرکت زیان انباشته ۱۳۰ هزار میلیارد تومانی دارد و جریمه‌های بدون مبنا، می‌تواند منجر به تشدید بحران مالی و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری در صنعت خودرو شود.

۳. پیامد‌های حقوقی و قانونی

ایران خودرو بر خلاف برداشت تعزیرات، تاکید کرده که تمام اقدامات در چارچوب مصوبات کمیته خودرو و مراجع ذی‌صلاح بوده است. رای صادره، بر اساس استدلال «برداشت ناصحیح از قوانین» صادر شده و شرکت در فرآیند تجدیدنظرخواهی پیگیر حقوق خود خواهد بود.

۴. اثرات بر سهامداران و بازار سرمایه

نامه رسمی شرکت نشان می‌دهد که نگرانی اصلی ایران خودرو، حفاظت از حقوق سهامداران است. هرگونه تهدید یا جریمه غیرمبنا، می‌تواند باعث کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و نوسانات منفی در بورس شود. پیامد احتمالی این نوع رای‌ها، کاهش انگیزه برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌های خصوصی و تضعیف روند خصوصی‌سازی است.

بررسی پیامد‌ها برای بورس، صنعت خودرو و روند خصوصی‌سازی

رای تعزیرات، بی‌تردید تاثیر مستقیم بر ارزش سهام ایران خودرو و شاخص بازار سرمایه دارد. با توجه به سابقه زیان انباشته سنگین شرکت، جریمه‌های سنگین ممکن است نگرانی سهامداران را افزایش داده و باعث کاهش قیمت سهام شود. هرچند ایران خودرو در نامه خود تاکید کرده که اثرات قانونی این رای تا زمان قطعیت ایجاد نخواهد شد، اما در کوتاه‌مدت، فضای روانی بازار تحت تاثیر قرار گرفته است.

پیامد برای صنعت خودرو

صنعت خودرو در ایران از پیچیدگی‌های خاصی برخوردار است؛ از جمله زیان انباشته، قیمت‌گذاری دستوری و نیاز به سرمایه‌گذاری مستمر برای تولید. دخالت مستقیم نهاد‌های حاکمیتی در تعیین قیمت محصولات شرکت‌های خصوصی، می‌تواند انگیزه مدیران و سرمایه‌گذاران برای توسعه و نوآوری را کاهش دهد. به گفته کارشناسان، این رویکرد، سرمایه‌گذاری‌های جدید را با ریسک بالا مواجه می‌کند و ممکن است باعث کند شدن روند تولید و ورود مدل‌های جدید به بازار شود.

تهدید روند خصوصی‌سازی

حکم صادره نشان می‌دهد که حتی پس از خصوصی‌سازی، شرکت‌های بزرگ همچنان تحت فشار دخالت‌های حاکمیتی قرار دارند. ایران خودرو به عنوان نماد موفقیت نسبی خصوصی‌سازی در صنعت خودرو، با چنین چالش‌هایی مواجه شده است. ادامه این روند می‌تواند بازدارنده سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی برای ورود به حوزه‌های صنعتی باشد و هدف اصلی خصوصی‌سازی یعنی افزایش کارایی و کاهش وابستگی به دولت را تضعیف کند.

جمع‌بندی و چشم‌انداز

حکم تعزیرات علیه ایران خودرو، نمونه‌ای آشکار از برخورد نهاد‌های حاکمیتی با شرکت‌های خصوصی است که می‌تواند اثرات منفی بر بازار سرمایه، تولید و روند خصوصی‌سازی داشته باشد. نامه رسمی ایران خودرو با تکیه بر دلایل قانونی و اقتصادی، نشان می‌دهد که جریمه صادره فاقد مبنای صحیح بوده و شرکت در مسیر قانونی پیگیر احقاق حقوق خود و سهامداران خواهد بود.

چشم‌انداز پیش‌روی ایران خودرو، ادامه فعالیت تولیدی با رعایت مصوبات وزارت صمت و حفظ انگیزه سرمایه‌گذاری است. از سوی دیگر، این پرونده هشداری به سایر شرکت‌های خصوصی نیز محسوب می‌شود که بدون شفافیت در قوانین و حمایت واقعی از خصوصی‌سازی، سرمایه‌گذاری در صنایع استراتژیک ایران با ریسک قابل توجه مواجه خواهد بود.

در نهایت، حل این چالش نیازمند بازنگری در سیاست‌های نظارتی، تعریف دقیق حدود دخالت نهاد‌های حاکمیتی و حمایت واقعی از شرکت‌های خصوصی برای توسعه اقتصادی و صنعتی پایدار است.