تفاهم‌نامه خط ۱۱ مترو/ شهرداری و شورای شهر کنار می‌آیند؟

امضای تفاهم‌نامه احداث خط ۱۱ متروی تهران در حالی صورت گرفت که پرسش‌هایی درباره روند قانونی و چگونگی اجرای آن مطرح شده است؛ این موضوع نشان می‌دهد اهمیت شفافیت و رعایت فرآیندهای قانونی در پروژه‌های بزرگ شهری برای جلب اعتماد عمومی و تضمین کارآمدی اجرای طرح‌ها حیاتی است

کد خبر: ۲۰۸۹۱۶۸

۰۵ مهر ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، مترو یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهر تهران است که توسعه آن می‌تواند به‌طور مستقیم بر کاهش ترافیک، آلودگی هوا و بهبود کیفیت زندگی شهروندان تأثیرگذار باشد. شبکه متروی تهران در حال حاضر ۳۱۰ کیلومتر مسیر تونلی -ریلی و ۱۶۰ ایستگاه فعال دارد و روزانه حدود ۲ میلیون نفر را در سطح شهر جابجا می‌کند.

با وجود توسعه نسبتاً خوب این شبکه، همچنان مناطق قابل توجهی از تهران از دسترسی مستقیم به مترو بی‌بهره‌اند و همین موضوع لزوم گسترش خطوط را دوچندان کرده است.

با این حال، از نگاه مدیریت شهری، شروع این مسیر طولانی باید از جایی آغاز شود، هرچند کارشناسان در این زمینه نظرات متفاوتی دارند؛ برخی معتقدند که توسعه باید متوازن باشد و برخی دیگر تأکید ف دارند ابتدا باید خطوط در حال ساخت به بهره‌وری کامل برسند، سپس سراغ احداث خطوط جدید رفت.

اما شهرداری تهران در این دوره تلاش برای احداث خطوط ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ مترو را در دستور کار قرار داد؛ خطوطی که در مجموع بیش از ۱۵۰ کیلومتر طول دارند و اجرای آنها بدون تردید زمان‌بر، پیچیده و پرهزینه خواهد بود، اما در این بین، اقدام اخیر شهرداری منبی بر امضای تفاهم‌نامه با قرارگاه خاتم‌الانبیاء برای احداث خط ۱۱ متروی تهران، با حاشیه‌هایی همراه شد.

ابهام در تفاهم نامه شهرداری برای احداث خط ۱۱ مترو

سیدجعفر تشکری‌هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران، در واکنش به این تفاهم‌نامه به خبرنگار تسنیم، گفت: ما با توسعه هرچه بیشتر متروی تهران کاملاً موافق هستیم، اما این امر باید مبتنی بر مطالعات و مجوز‌های قانونی باشد؛ علی‌رغم اینکه هنوز احداث خط ۱۱ در شورای عالی هماهنگی ترافیک کشور به تصویب نرسیده، شهرداری اقدام به طرح و امضای تفاهم‌نامه کرده و این موضوع از نظر قانونی واجد ابهام است.

تشکری‌هاشمی با اشاره به اینکه این اقدامات پیش از طی مراحل قانونی می‌تواند توقعاتی غیرواقعی در جامعه ایجاد کند، افزود: اینکه قرارداد‌هایی منعقد و تفاهم‌نامه‌هایی امضا می‌شود که بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا اجرایی، پیامد‌هایی به‌دنبال دارد و توقعاتی در جامعه ایجاد می‌کند که باید نسبت به آن توجه داشت.

وی با بیان اینکه توسعه خطوط مترو باید به حداکثر کارآمدی منجر شود، گفت: پیش از این نیز اعلام کرده بودم که مترو یکی از اولویت‌های بسیار مهم ما در تهران است و باید آن را به حداکثر کارآمدی برسانیم. به همین دلیل بیشترین بودجه را به مترو اختصاص داده‌ایم. در این راستا تأکید بنده این بود که خطوط ۱ تا ۷ موجود باید کامل شوند؛ خصوصاً ساخت پایانه‌های خطوط ۳، ۶ و ۷ و توسعه بخش‌هایی از خطوط فعلی نظیر ادامه شرقی خط ۲ تا پایانه مسافری جدید، امتداد خط ۶ تا اتصال به خط ۱ در حرم حضرت عبدالعظیم و تکمیل خط ۷ تا دانشگاه علوم و تحقیقات.

ساخت ۴ خط جدید مترو به ۸۰۰ هزار میلیارد اعتبار نیاز دارد

تشکری در ادامه با انتقاد از روندی که شهرداری برای احداث چهار خط جدید دنبال می‌کند، گفت: اکنون مطرح شده که شهرداری قصد دارد خطوط ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ را احداث کند. این خطوط جمعاً حدود ۱۵۰ کیلومتر طول دارند و ساخت آنها به بیش از ۸۰۰ هزار میلیارد تومان منابع نیاز دارد که معادل تقریباً ۵۰ سال بودجه فعلی مترو است.

وی همچنین یادآور شد که طی چهار سال گذشته تنها یک کیلومتر از خط ۱۰ مترو در بخش تونل احداث شده و این نشان می‌دهد که صرف امضای قرارداد، مشکل توسعه مترو را حل نمی‌کند.

رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر در ادامه گفت: وقتی راندمان ما در این بخش تنها ساخت یک کیلومتر بوده، زخمی کردن همه خطوط با طول بیش از ۱۵۰ کیلومتر هم از نظر منابع و هم از منظر مدیریتی واجد ایراد است. صرف برگزاری آیین‌های رونمایی در این موارد کفایت نمی‌کند و شهرداری باید واقع‌بینانه‌تر با موضوع برخورد کند.

میزان مسافرپذیری خط ۱۱ نیازمند بررسی مجدد

در واکنش به این اظهارات، محسن هرمزی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار تهران، توضیحاتی برای تنویر افکار عمومی ارائه داد وبا بیان اینکه کلیات چهار خط جدید در مصوبه ۱۹۰ شورای عالی ترافیک به تصویب رسیده، گفت: شورای عالی ترافیک تنها نکته‌ای درباره خط ۱۱ مطرح کرده مبنی بر اینکه بارگذاری شهرسازی و میزان مسافرپذیری آن باید مجدداً توسط شورا بررسی و تأیید شود. این موضوع به معنای ایراد نیست بلکه بخش تکمیلی فرآیند تصویب است.

هرمزی تأکید کرد که طراحی کلی این چهار خط از سال ۱۳۹۶ توسط مشاوران ذی‌صلاح انجام شده و بر اساس همان مطالعات، خطوط در شورای ترافیک تصویب شده‌اند؛ و گفت: در حال حاضر با قرارگاه خاتم‌الانبیاء در مرحله امضای تفاهم‌نامه برای احداث خط ۱۱ هستیم، به این شرط که موضوع بررسی مجدد مسافرپذیری در شورای ترافیک انجام و گزارش آن ارائه شود.

وی با اشاره به اهمیت خط ۱۱ در اتصال نقاط پیرامونی شهر تهران اظهار کرد: با توجه به رشد جمعیت تهران و اینکه نقاطی از مسیر این خط، رینگ پیرامونی شهر تهران را تکمیل می‌کند، خط ۱۱ اهمیت بالایی در شبکه مترو دارد. پیش‌بینی کارشناسان نیز این است که خط ۱۱ مسافرپذیری لازم را کسب خواهد کرد.

معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تهران تصریح کرد: هر خط مترو، نیازمند مطالعات و پیش‌مطالعات سنگین است تا به مرحله اجرایی و شروع قرارداد برسد بنابراین شهرداری تهران در این دوره عزم خود را جزم کرده که اگر در هر یک از خطوط نیاز به مقدمات باشد، آن را آغاز کند تا زمان به نفع شهر و شهروندان ذخیره شود.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا شهرداری تهران برای امضای تفاهم‌نامه عجله داشته است، گفت:عجله شاید تعبیر درستی نباشد. موضوع این است که شهرداری تهران باید خطوط مترو را هم‌زمان و هم‌گام با یکدیگر پیش ببرد. در پروژه‌های جدید مترو، روش سرمایه‌گذاری به شکلی طراحی شده که پیمانکار موظف است در قالب پالت‌های ۵ درصدی کار را آغاز کند تا زمانی که فاینانس از طرف دولت تأمین شود که این موضوع جزو مصوبات و تکالیف دولت نیز هست.

آغاز پروژه‌هایی در ابعاد خطوط جدید متروی تهران، اگرچه از نظر برنامه‌ریزی راهبردی قابل دفاع به نظر می‌رسد، اما بدون تأمین منابع مالی پایدار و برنامه‌ریزی اجرایی واقع‌بینانه، می‌تواند به کندی، توقف یا افزایش نارضایتی منجر شود.

اطلاع‌رسانی دقیق، شفاف‌سازی روند‌ها و تصمیم‌گیری کارشناسی در شورای شهر، می‌تواند راه‌حل بهتری برای همراه‌سازی افکار عمومی و هدایت منابع به اولویت‌های واقعی توسعه حمل‌ونقل عمومی در پایتخت باشد.

با این حال سؤال اصلی اینجاست که آیا در شرایط فعلی و با محدودیت‌های مالی موجود، آغاز احداث خطوط جدید مترو اقدامی در اولویت است یا تمرکز بر تکمیل خطوط فعلی می‌تواند بازدهی بیشتری برای شهروندان داشته باشد؟ این پرسش موضوعی است که نمایندگان مردم در شورای شهر باید ضمن پاسخگویی به آن تصمیم تعیین کننده را اخذ کنند.