اقتصادآنلاین گزارش می‌دهد؛

تلاش برای تحمیل بار مالی به دولت/ پافشاری مجلس بر انتقال سوخت به کارت بانکی

مجلس همچنان در تلاش است تا خود را از سیاست اصلاح قیمت بنزین دولت جدا نشان دهد. ساز ناکوک مجلسی‌ها حتی پیش از اعلام این سیاست به صدا در آمده بود و حالا با نامه ۲۴۱ نماینده درباره ضرورت انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی ادامه پیدا کرده است.

کد خبر: ۲۱۰۳۴۷۸

۱۰ آذر ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، در تازه‌ترین نشست علنی مجلس، احمد نادری، عضو هیات‌رئیسه، بیانیه‌ای با امضای ۲۴۱ نماینده درباره اجرای قانون انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی قرائت کرد. بیانیه‌ای که نشان می‌دهد مجلس همچنان بر تحمیل بار مالی به دولت پافشاری می‌کند.

نمایندگان در این بیانیه با اشاره به مفاد جزء ۲ بند (ت) تبصره (۳) قانون بودجه ۱۴۰۴ نوشتند که دولت موظف بوده ظرف دو ماه پس از ابلاغ قانون، آیین‌نامه انتقال سهمیه را تصویب کرده و ظرف چهار ماه اجرای آن را آغاز کند. اکنون اما، با گذشت نزدیک به ۹ ماه از ابلاغ، این تکلیف اجرا نشده است؛ حتی پیش‌نویس آیین‌نامه که در کمیسیون دولتی تصویب شده، هنوز به هیات وزیران ارائه نشده است. نمایندگان این تأخیر را «ضایع کردن حق عمومی» دانسته‌اند.

ادعای نمایندگان درباره انتقال سوخت به کارت بانکی

نمایندگان مجلس می‌گویند که انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی مکمل مصوبه «بنزین سه‌نرخی» است و می‌تواند با شفاف‌سازی مصرف واقعی، جلوگیری از قاچاق سوخت و افزایش اثربخشی سیاست قیمت‌گذاری همراه باشد.

به گفته آن‌ها دولت باید تا تیر ماه این اقدام را انجام می‌داد. آنها هشدار داده‌اند که ادامه روند فعلی به معنای ناتمام گذاشتن فرایند اصلاح الگوی مصرف و مدیریت ناکارآمد در این حوزه است.

دولت، اما هنوز واکنشی به این موضع‌گیری مجلس در این باره نشان نداده است.

واقعیت انتقال سهمیه به کارت بانکی؛ تحمیل بار مالی مضاعف برای دولت

برخلاف اظهارات نمایندگان مجلس، انتقال سهمیه بنزین از کارت‌های سوخت به کارت‌های بانکی اگرچه در نگاه اول اقدامی برای شفاف‌سازی مصرف، مقابله با قاچاق و کاهش هزینه‌های اجرایی به نظر می‌رسد، اما در عمل می‌تواند بار مالی جدید و سنگینی را به دولت تحمیل کند.

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسان انرژی و گزارش‌های رسمی اجرای این طرح مستلزم سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های پرداخت، سامانه‌های احراز هویت و اتصال برخط شبکه بانکی و سامانه هوشمند سوخت است؛ زیرساخت‌هایی که طی سال‌های اخیر به‌دلیل فرسودگی تجهیزات و عدم نوسازی مستمر، نیازمند بازطراحی و به‌روزرسانی اساسی هستند.

نخستین پیامد ملموس، افزایش هزینه‌های نظارت و مانیتورینگ تراکنش‌های سوخت‌گیری است. کارت بانکی برخلاف کارت سوخت که یک کارکرد محدود و تخصصی دارد، بخشی از شبکه پرداخت گسترده کشور است. بنابراین هر تراکنش سوخت به شبکه‌ای منتقل می‌شود که در حال حاضر نیز تحت فشار حجم بالای تراکنش‌هاست. این یکپارچگی به‌ویژه در جایگاه‌های مرزی، نیازمند سرور‌های قدرتمندتر، امنیت سایبری پیشرفته‌تر، و پشتیبانی شبانه‌روزی است. نکته اینجاست که همه این‌ هزینه‌ها در نهایت از بودجه دولت تأمین می‌شود.

خطر سوداگری با انتقال سوخت به کارت بانکی

از سوی دیگر، اتصال سهمیه به کارت بانکی خطر افزایش تخلفات و سوداگری سهمیه را نیز بالا می‌برد. دولت برای جلوگیری از خریدوفروش سهمیه یا اجاره کارت‌های بانکی باید سازوکار‌های ضدتقلب، سامانه‌های تحلیل‌ رفتاری و ابزار‌های احراز هویت قوی‌تری ایجاد کند. چنین سازوکاری مشابه آن چیزی است که در نظام یارانه نقدی تجربه شد و به‌طور رسمی بیش از ۲۵۰۰ میلیارد تومان هزینه‌ سالانه به دولت تحمیل کرد.

از منظر شبکه بانکی نیز تغییر کارکرد کارت‌ها، بانک‌ها را ملزم به سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت، افزایش ظرفیت پردازش، و رفع ریسک‌های امنیتی می‌کند. جبران بخشی از این هزینه‌ها معمولاً روش دوش به‌ عنوان سیاست‌گذار می‌افتد.

در مجموع، برخلاف تصور اولیه، اجرای این طرح نه‌تنها صرفه‌جویی فوری برای دولت ایجاد نمی‌کند، بلکه تا زمان تثبیت زیرساخت‌ها، هزینه‌های مالی، فنی و نظارتی دولت را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد و در کنار طرح بنزین سه‌نرخی، پیچیدگی سیستم سوخت‌رسانی کشور را نیز بیشتر می‌کند.

دستور جدید رییس‌جمهور برای نرخ سوم

در چنین شرایطی، احمد میدری، وزیر کار دولت نیز اخبار جدیدی از نرخ سوم بنزین داده است. به گفته میدری بنا بر دستور رئیس‌جمهور، قرار است درآمد حاصل از کارت سوخت اضطراری که با نرخ ۵ هزار تومان عرضه می‌شود، صرف تأمین کالابرگ برای نیازمندان شود.

او تأکید کرد که اگرچه در آیین‌نامه دولت نیامده، اما این موضوع به‌صورت شفاهی مطرح شده و عملی خواهد شد. با این حال، تا کنون نرخ کارت سوخت جایگاه‌داران ۵ هزار تومان نشده و هیچ درآمدی بابت این بند به حساب دولت واریز نشده است؛ بنابراین به گفته میدری سازوکار استفاده از این درآمد برای کالابرگ به زودی تدوین می‌شود.

مصوبه بنزین سه‌نرخی و تبعات آن

مصوبه جدید دولت درباره بنزین بناست از نیمه دوم آذرماه سال جاری اجرا شود. طبق این مصوبه، بنزین مصرفی مازاد بر سهمیه ۱۶۰ لیتری با نرخ ۵ هزار تومان عرضه می‌شود. همچنین سهمیه خودرو‌های صفر کیلومتر نوپلاک و وارداتی حذف خواهد شد. بنابر این مصوبه، سهمیه خودرو‌های تعویض‌پلاک یا نوپلاک نیز احتمالا پس از انتقال پلاک لغو می‌شود و بنزین تنها با نرخ آزاد عرضه خواهد شد.

اجرای نرخ سوم بنزین با قیمت ۵ هزار تومان برای مصرف مازاد گامی در جهت اصلاح یارانه و مدیریت مصرف است، اما به نظر می‌رسد مجلس تلاش می‌کند تا همچنان رویکردی پوپولیستی در این زمینه داشته باشد.

دولت اما تلاش می‌کند تا در کنار افزایش قیمت با تقویت شفافیت، حمایت هدفمند و عدالت اجتماعی از موج نارضایتی عمومی جلوگیری کند.