نفت، تحریم و سیاست؛

تلاش آمریکا برای برهم‌زدن محور نفتی ونزوئلا–کوبا

ایالات متحده با تمرکز بر جریان‌های مالی و نفتی میان ونزوئلا و کوبا، در پی تضعیف یکی از مهم‌ترین اهرم‌های حمایتی دولت نیکلاس مادورو است؛ رویکردی که می‌تواند پیامد‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی گسترده‌ای برای کوبا، ونزوئلا و حتی چین به همراه داشته باشد.

کد خبر: ۲۱۰۶۵۳۴

۲۴ آذر ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، وبسایت تحلیلی اویل پرایس در گزارشی به استراتژی جدید آمریکا برای تضعیف پیوند نفتی ونزوئلا و کوبا پرداخته است. این نشریه در گزارش خود آورده است: مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به این جمع‌بندی رسیده است که همه‌چیز به دنبال کردن مسیر پول بازمی‌گردد. اگر آرایش نظامی آمریکا در حوزه کارائیب نوعی «دیپلماسی ناو جنگی» با هدف پیشبرد تغییر رژیم در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، علیه نیکلاس مادورو، رهبر اقتدارگرای این کشور باشد، یکی از راه‌های تسریع بی‌ثباتی سیاسی، تضعیف مادی کوباست.

در دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، مقطعی کوتاه وجود داشت که به نظر می‌رسید رژیم مادورو در آستانه سقوط قرار گرفته است، اما این روند با حمایت کوبا خنثی شد. به گزارش مایکل کراولی و ادوارد وونگ، خبرنگاران نیویورک‌تایمز، این ناکامی ترامپ، مشاورانش و همچنین روبیوِ سناتور وقت را که از تغییر رژیم حمایت می‌کرد، به‌شدت ناامید کرد.

راهبرد قطع حمایت از کوبا

خوان اس. گونزالس، که در دولت جو بایدن دستیار ارشد کاخ سفید در امور نیم‌کره غربی بود، گفت: «نظریه تغییر آنها مبتنی بر قطع کامل حمایت از کوباست. طبق این رویکرد، وقتی ونزوئلا سقوط کند، کوبا هم به دنبال آن خواهد آمد.»

در گزارشی جداگانه از نیویورک‌تایمز، آناتولی کورمانایف، نیکلاس نِهاماس و فرناز فصیحی توضیح دادند که نفتکش توقیف‌شده «اسکیپر» که حامل نفت خام خریداری‌شده توسط «کوبامتالس»، شرکت دولتی بازرگانی نفت کوبا، بود، بخش حیاتی از سازوکاری است که کوبا از طریق آن از تجارت نفت با ونزوئلا منتفع می‌شود.

جزئیات انتقال نفت و نقش نفتکش اسکیپر

بر اساس داده‌های شرکت رهگیری کشتیرانی «کپلر»، اسکیپر دو روز پس از حرکت خود، بخش کوچکی از محموله‌اش، حدود ۵۰ هزار بشکه نفت، را به کشتی دیگری به نام «نپتون ۶» منتقل کرد که سپس به سمت شمال و به مقصد کوبا حرکت کرد. به گفته یک مقام آمریکایی مطلع از این پرونده، اسکیپر پس از این انتقال، با بخش عمده محموله نفت خود به سمت شرق و مقصد آسیا تغییر مسیر داد.

نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، و سلف او، هوگو چاوز، دهه‌هاست که نفت را با قیمت‌های به‌شدت یارانه‌ای به کوبا ارسال می‌کنند؛ اقدامی که منبعی حیاتی و کم‌هزینه برای این جزیره فقیر فراهم کرده است.

مبادله نفت با نیروی انسانی و امنیتی

در مقابل، دولت کوبا طی سال‌ها ده‌ها هزار پزشک، مربی ورزشی و در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده نیرو‌های امنیتی را برای مأموریت به ونزوئلا اعزام کرده است. این مبادله در شرایطی اهمیت ویژه‌ای یافته که مادورو برای حفاظت از خود در برابر تقویت حضور نظامی آمریکا در کارائیب، به محافظان شخصی و افسران ضدجاسوسی کوبایی تکیه کرده است.

با این حال، طبق اسناد شرکت نفت دولتی ونزوئلا (PDVSA) و داده‌های رهگیری نفتکش‌ها، در سال‌های اخیر تنها بخشی از نفت ونزوئلا که برای کوبا در نظر گرفته شده، واقعاً به این کشور رسیده است. به گفته چندین منبع نزدیک به دولت ونزوئلا، بخش عمده این نفت به چین فروخته شده و درآمد حاصل از آن ارز خارجی بسیار موردنیاز دولت کوبا را تأمین کرده است.

نقش محوری یک تاجر پانامایی

در این میان، رامون کارِترو، تاجر شناخته‌شده پانامایی، در مرکز جریان نفتی میان ونزوئلا و کوبا قرار دارد. بر اساس داده‌های PDVSA و اظهارات افراد نزدیک به دولت ونزوئلا، مدیریت اصلی جریان نفت بین کوبا و ونزوئلا بر عهده کارِترو است؛ فردی که در سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین معامله‌گران نفت ونزوئلا تبدیل شده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنج‌شنبه کارِترو را به دلیل «تسهیل ارسال محموله‌های فرآورده‌های نفتی به نمایندگی از دولت ونزوئلا» تحریم کرد. کارِترو از طریق نماینده حقوقی خود از اظهار نظر درباره تصمیم دولت آمریکا خودداری کرد و به پرسش‌های تفصیلی مطرح‌شده برای این گزارش پاسخی نداد.

سابقه گزارش‌های تحقیقی و ارتباط با ایران

نقش کارِترو به‌عنوان واسطه اقتصادی میان کوبا و ونزوئلا نخستین‌بار توسط وب‌سایت تحقیقی ونزوئلایی «آرماندو. اینفو» گزارش شد.

نفتکش اسکیپر همچنین بخشی از ناوگان پنهان نفتکش‌های ایران بوده است. بر اساس داده‌های کپلر و اظهارات یک مقام ارشد وزارت نفت ایران که به شرط ناشناس ماندن درباره مسائل حساس صحبت کرده است، اسکیپر پیش از حمل نفت ونزوئلا، به مدت چهار سال در ناوگان مخفی ایران فعالیت داشته و نفت ایران را به سوریه و چین منتقل می‌کرد.

پیامد‌های ژئوپلیتیکی و واکنش چین

آنچه به نظر می‌رسد در حال وقوع است، آغاز تلاش دولت ترامپ برای مختل کردن حجم قابل‌توجهی از جریان نفت خامی است که از ونزوئلا به کوبا و سپس به چین می‌رسد. این راهبرد می‌تواند اثر دومینویی در سراسر منطقه ایجاد کند؛ به‌گونه‌ای که اقتصاد کوبا را بیش از پیش به سمت فروپاشی سوق دهد، هم‌زمان ونزوئلا را به‌طور معناداری تضعیف کند و توازن قدرت را به زیان مادورو تغییر دهد.

تا اینجا، پکن واکنش تندی به توقیف اسکیپر و اختلال‌های ناشی از آن در جریان نفت خام به سمت آسیا نشان نداده است. با این حال، این پرسش مطرح است که آیا اسکات بسنت به توافقی محرمانه با پکن دست یافته است یا نه؛ چرا که در غیر این صورت، چنین مانور‌هایی از سوی دولت ترامپ می‌تواند به آشوب‌هایی منجر شود که هرگونه گفت‌وگوی احتمالی آینده میان ترامپ و شی جین‌پینگ را از مسیر خارج کند.