اتحاد غول‌های خاورمیانه کلید خورد/ توافق بزرگ در راه است

ظرفیت‌های بی‌شماری برای همکاری اقتصادی میان ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه وجود دارد.

کد خبر: ۲۱۱۶۶۹۹

۱۱ بهمن ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، ایران و مصر، صاحب دو تمدن دیرین و ریشه‌دار هستند که ظرفیت‌های بی‌شماری برای همکاری اقتصادی دوجانبه دارند.

مصر دارای مزیت‌های رقابتی چندگانه است:

مصر کشوری در شمال شرق آفریقاست که بخش کوچکی از آن (شبه‌جزیره سینا) در آسیا واقع شده؛ بنابراین مصر را کشوری دو قاره‌ای می‌دانند. مساحت کل مصر حدود یک میلیون کیلومتر مربع است. جمعیت این کشور در سال 2024 به بیش از 116 میلیون نفر می‌رسد و در رتبه دوم آفریقا (بعد از اتیوپی) و سیزدهم جهان قرار دارد. تقریباً 95 درصد جمعیت در حاشیه رود نیل و دلتای آن زندگی می‌کنند. بیش از 90 درصد جمعیت را عرب‌های مصری تشکیل می‌دهند؛ بقیه شامل نیازمندان (قبیله‌های بدوی در سینا و کویر غربی)، نوبیان (در جنوب)، و اقلیت‌های مسیحی (به‌ویژه ارتدوکس قبطی) می‌باشند. مصر با لیبی در غرب، سودان در جنوب، و فلسطین و خلیج عقبه در شرق هم‌مرز است. از طریق کانال سوئز به اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه و دریای سرخ متصل است و این موقعیت را به یکی از گره‌های استراتژیک جغرافیایی جهان تبدیل کرده است.

تاریخ تا زمان استقلال

مصر یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان است. تمدن مصر باستان از حدود 3100 قبل از میلاد با تأسیس پادشاهی متحد توسط «نارمر» آغاز شد. مصر در طول تاریخ تحت حکومت‌های متعددی قرار گرفت: هیکسوس‌ها، امپراتوری نوین (تحوت‌موسه سوم، رم‌سیس دوم)، سپس تسخیر توسط آشور، بابل، ایران (هخامنشیان)، یونان (تحت اسکندر و سپس فرعون‌های یونانی مانند کلئوپاترا)، روم، بیزانس، و در سال 641 میلادی توسط اعراب مسلمان فتح شد. پس از آن، خلافت عباسی، فاطمیان، ایوبیان (صلاح‌الدین)، و سپس ممالیک حکومت کردند. در 1517، عثمانیان مصر را ضمیمه امپراتوری خود کردند. در 1798، ناپلئون مصر را اشغال کرد. پس از خروج فرانسویان و جنگ‌های داخلی، محمدعلی پاشا در 1805 به حکومت رسید و پایه‌های یک دولت نوین، مرکزی و نظامی را بنا نهاد. وی خود را والی عثمانی دانست، اما در عمل استقلال کامل داشت. نوه‌اش اسماعیل پاشا (1863–1879) کانال سوئز را تکمیل کرد (1869)، اما بدهی‌های فزاینده منجر به اشغال بریتانیا در 1882 شد. اگرچه پس از جنگ جهانی اول در 1922 بریتانیا استقلال اسمی مصر را اعلام کرد، ولی کنترل نظامی، اقتصادی و سیاسی ادامه یافت. تا پیش از استقلال کامل، نظام سلطنتی (خاندان محمدعلی) با حضور مشروطه‌ای و نفوذ سیاسی بریتانیا همراه بود.

اتفاقات منجر به استقلال

استقلال کامل مصر پس از یک دهه فشار سیاسی، اعتراضات ملی‌گرایانه و جنبش‌های مقاومتی (از جمله جنبش وفد به رهبری سعد زغلول) رقم خورد. اعتراضات گسترده پس از جنگ جهانی اول، مانند انقلاب 1919، فشارهای بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم، و به‌ویژه جنگ سوئز (1956) که در آن ناصر موفق شد کنترل کانال سوئز را به‌دست آورد، نهایتاً به پایان رسمی حضور نظامی بریتانیا در سال 1956 منجر شد. این سال بطور رسمی به‌عنوان سال استقلال کامل مصر شناخته می‌شود.

رویدادهای سیاسی مهم 50 سال اخیر

پس از مرگ جمال عبدالناصر در 1970، انور سادات جایگزین وی شد. سادات با اعلام «انقلاب اصلاحات»، اقتصاد را آزاد کرد (سیاست انفتاح) و به دنبال جذب سرمایه خارجی رفت. مهم‌ترین حرکت وی، عقد پیمان صلح کمپ دیوید با رژیم صهیونیستی در 1978 بود که مصر را اولین کشور عربی‌ای کرد که با آنها روابط دیپلماتیک برقرار کرد. این اقدام منجر به تعلیق عضویت مصر در جامعه عرب تا 1989 و همچنین ترور سادات در 1981 شد. حسنی مبارک پس از وی به قدرت رسید و 30 سال حکومت کرد. دوره وی با مبارزه با گروه‌های اسلام‌گرا، تثبیت روابط با آمریکا و رژیم صهیونیستی، و توسعه اقتصادی همراه بود، اما فساد و سرکوب سیاسی گسترده، مقدمه‌ای برای انقلاب 25 ژانویه 2011 شد؛ جزئی از بهار عربی بود. مبارک در فوریه 2011 کناره‌گیری کرد. پس از دوره کوتاه نظامی (شورای عالی نیروهای مسلح)، انتخاباتی برگزار شد که در آن محمد مرسی از حزب اخوان‌المسلمین در 2012 به ریاست‌جمهوری رسید. ولی در ژوئیه 2013، پس از تجمعات کلان‌مقیاس، فرمانده ارتش عبدالفتاح السیسی کودتایی انجام داد و مرسی را برکنار کرد. السیسی در 2014 و 2018 و 2023 با رقابت‌های محدود و محدودیت فضای سیاسی، ریاست‌جمهوری را تصاحب کرد. در دهه اخیر، السیسی اقداماتی چون احداث پایتخت جدید (پایتخت اداری جدید)، گسترش کانال سوئز (2015)، حمله به گروه‌های مسلح در سینا (عملیات سینای بزرگ)، و بهبود روابط منطقه‌ای (به‌ویژه با عربستان، امارات و رژیم صهیونیستی در چارچوب توافق ابراهیم، 2020) را پیش برد. مصر همچنین نقش میانجی‌گری در جنگ غزه (2021، 2023–2024) و مذاکرات ایران و آمریکا (2023) را ایفا کرده است.

گرایش‌های سیاسی بین‌المللی

مصر بطور رسمی از کشورهای غیرمتعهد (Non-Aligned Movement) است، اما در عمل از جمله متحدان قدیمی آمریکا در خاورمیانه محسوب می‌شود. از 1979 تاکنون، کمک‌های نظامی و اقتصادی آمریکا به مصر سالانه بطور متوسط 1.3 میلیارد دلار بوده است. مصر عضو اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه آفریقاست. پس از سال 2013، گرایش‌های ضداخوانی و ضد‌برادری مسلمانان، آن را به سمت ائتلافی با عربستان، امارات و بحرین سوق داده است. روابط با روسیه نیز در سال‌های اخیر (به‌ویژه در حوزه انرژی و تسلیحات) گسترش یافته، اما همچنان متوازن نگه داشته شده است.

گرایش اقتصادی بین‌المللی

مصر از اقتصادهای باز و وابسته به کمک‌های خارجی، توریسم، درآمدهای کانال سوئز و سرمایه‌گذاری خارجی است. از اواسط دهه 1970 با اجرای سیاست انفتاح، به‌تدریج وارد فضای اقتصاد بازار شد. در دهه 2000، اصلاحات اقتصادی (مانند خصوصی‌سازی و کاهش یارانه‌ها) با حمایت IMF و بانک جهانی انجام شد. پس از 2016، طرح اصلاحات ساختاری (در ازای وام 12 میلیارد دلاری از IMF) از جمله شناور کردن پوند، افزایش مالیات و کاهش یارانه‌ها اعمال گردید. مصر به دنبال جذب سرمایه‌گذاری از خلیج فارس (به‌ویژه امارات و عربستان)، چین (برنامه‌های ابرشهر، زیرساخت‌ها) و اتحادیه اروپا (در حوزه انرژی و سبز) است. عضویت در منطقه تجارت آزاد آفریقا (AfCFTA) نیز جایگاه راهبردی مصر را تقویت کرده است.

نقاط قوت و ضعف زندگی و زیست در مصر

زندگی در مصر دارای مزایا و چالش‌های عمیقی است. از جمله نقاط قوت، هزینه زندگی نسبتاً پایین (به‌ویژه در مقایسه با کشورهای خلیجی)، دسترسی به خدمات پایه (آب، برق، حمل‌ونقل عمومی در شهرهای بزرگ)، و تنوع فرهنگی و تاریخی است که به کیفیت زندگی غیرمادی افزوده می‌کند. سیستم آموزشی رایگان تا مقطع دانشگاهی وجود دارد و دسترسی به مراکز درمانی دولتی نسبتاً گسترده است. همچنین، گرمی آب‌وهوای مدیترانه‌ای در شمال و آفتاب‌گیری طولانی‌مدت، شرایط مناسبی برای کشاورزی و گردشگری فراهم می‌کند.

اما نقاط ضعف هم چشمگیرند: از جمله تراکم جمعیتی بی‌رویه (به‌ویژه در قاهره با بیش از 22 میلیون نفر)، که منجر به آلودگی هوا، ترافیک شدید، کمبود آب و فضای سبز شده است. کیفیت خدمات عمومی (بهداشت، آموزش، حمل‌ونقل شهری) در بسیاری از مناطق پایین است. بیکاری جوانان (به‌ویژه فارغ‌التحصیلان دانشگاه) بالاست (حدود 25 درصد در گروه 15–29 ساله). مشکلات امنیتی همچنان در سینای شمالی و برخی مناطق مرزی وجود دارد. قانون‌گذاری‌های محدودکننده آزادی‌های مدنی (مطبوعات، تجمع، فعالیت‌های سیاسی) باعث سرکوب فضای عمومی و مهاجرت نخبگان شده است. افزون بر این، بحران آب یکی از چالش‌های وجودی است: سرانه آب کمتر از 600 مترمکعب در سال (زیر آستانه فقر آب) و کاهش سهم مصر از نیل به‌واسطه سد النهضه اتیوپی، خطرات جدی برای امنیت غذایی ایجاد کرده است. با این وجود، پایداری نسبی سیاسی در دهه اخیر، سرمایه‌گذاری در شهرهای جدید (مثل العاشر من رمضان و پایتخت اداری)، و توسعه فناوری‌های رقمی (فین‌تک، دولت الکترونیک)، نشان‌دهنده تلاش برای تعدیل این نقاط ضعف است.

شرایط اقتصادی و سرانه درآمد و رفاه

اقتصاد مصر در سال 2025، با وجود رشد نامناسب تورم (حدود 30–35 درصد در 2023–2024)[3]، رشد ناخالص داخلی حدود 3 درصدی را ثبت کرده است[4]. تولید ناخالص داخلی اسمی به بیش از 390 میلیارد دلار[5] و سرانه آن نزدیک به 3400 دلار[6] است. شاخص توسعه انسانی (HDI) مصر در سال 2023 معادل 0.754 بوده (رتبه 100 جهانی)[7] — در محدوده توسعه انسانی متوسط. رفاه نسبی در شهرهای بزرگ برتر از مناطق روستایی است، ولی نابرابری درآمدی در حال افزایش است.

تولید ناخالص داخلی و جایگاه جهانی

مصر با تولید ناخالص اسمی بالغ بر 390 میلیارد دلار و تولید ناخالص براساس برابری قدرت خرید (PPP) حدود 2.23 تریلیون دلار در سال 2024[8] قرار دارد. صادرات اصلی شامل: نفت و گاز، محصولات پتروشیمی، غلات (به‌ویژه پرتقال)، مواد معدنی (فسفات)، و درآمد کانال سوئز (حدود 8 میلیارد دلار در 2023 و پیش از درگیری در یمن).

مصر دارای مزیت‌های رقابتی چندگانه است:

موقعیت جغرافیایی راهبردی: کنترل کانال سوئز (که حدود 12 درصد تجارت جهانی دریایی از آن عبور می‌کند) و قرارگیری بین سه قاره، به آن گره‌ای برای حمل‌ونقل و لجستیک تبدیل کرده است.

منابع آبی و کشاورزی: رود نیل امکان کشت تا دو بار در سال را فراهم کرده؛ مصر یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان پرتقال، سیب‌زمینی و برخی محصولات گلخانه‌ای است.

نیروی کار جوان و آموزش‌دیده: با میانگین سنی حدود 24 سال و دانشگاه‌هایی مانند القاهره، عین‌شملس و الازهر که سالانه ده‌ها هزار مهندس و پزشک تربیت می‌کنند.

ذخایر انرژی: کشف میدان گازی (30 تریلیون فوت مکعب) در 2015، مصر را از واردکننده خالص به صادرکننده گاز تبدیل کرد. همچنین پتانسیل بالایی در انرژی خورشیدی و بادی دارد (پروژه‌های بنی‌سویف و خور شیخ).

زیرساخت‌های در حال گسترش: پایتخت اداری جدید، شهرهای صنعتی (مثل الروبیکی)، و توسعه بندر غرب و بندر سفاجا، ظرفیت لجستیکی را افزایش داده است.

بازار مصرفی بزرگ و در حال رشد: جمعیت 109 میلیونی، با روند شهرنشینی سریع (حدود 44 درصد در شهرهای جدید تا 2030)، تقاضایی پایدار برای کالا، خدمات و سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی ایجاد می‌کند.

تنوع فرهنگی و تاریخی: این تنوع، پتانسیل توریسم فرهنگی، پزشکی و دینی را بطور همزمان فراهم می‌آورد.

تحولات اقتصادی دو دهه اخیر

از 2004 تا 2010، دولت مبارک اصلاحاتی مانند کاهش مالیات‌ها، خصوصی‌سازی و جذب سرمایه خارجی (به‌ویژه در بخش تلفن همراه و بانکداری) را آغاز کرد که رشدی حدود 7 درصدی در سال‌های 2006–2008 ایجاد نمود. پس از انقلاب 2011، ناپایداری سیاسی، کاهش توریسم و فرار سرمایه، تورم و کسری بودجه را تشدید کرد. کودتای 2013 و بازگشت ثبات نسبی، زمینه‌ساز بازگشت سرمایه‌گذاران خلیجی (کمک‌های 20 میلیارد دلاری از عربستان و امارات در 2014–2016) شد. در 2016، با همکاری IMF، طرح اصلاح اقتصادی سه‌ساله اجرا شد: شناور کردن پوند (که منجر به کاهش 50 درصدی ارزش آن در 2016 و دوباره در 2022 شد)، افزایش مالیات بر ارزش افزوده (از 10 به 14 درصد)، حذف یارانه‌های سوخت تدریجی، و توسعه اقتصاد دیجیتال. در 2020–2025، تمرکز بر تولید ملی (طرح «صنع فی مصر»)، افزایش صادرات غیرنفتی (به 50 میلیارد دلار در 2024)، و جذب سرمایه در پروژه‌های بزرگ زیرساختی (مثل نیروگاه‌های خورشیدی، شهر الالیزابیث، گسترش مترو قاهره) قرار گرفت. با این حال، وابستگی به واردات غذایی (به‌ویژه گندم)، تورم دو رقمی و بدهی خارجی (بیش از 156 میلیارد دلار در 2025)[9] همچنان چالش‌های اساسی‌اند.

ظرفیت‌های همکاری با ایران

در حوزه انرژی

مصر ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه انرژی برای همکاری با ایران دارد. ابتدا، تجربه ایران در گاز طبیعی و مهندسی نفت برای توسعه میادین گازی مصر (مانند میادین کوچک‌تر پس از ظهر) ارزشمند است. مصر اکنون دارای دو کارخانه مایع‌سازی گاز (ایدکو و سومید) با ظرفیت کلی 9 میلیون تن در سال است و می‌تواند به‌عنوان هاب گاز منطقه‌ای برای صادرات گاز ایرانی (در صورت رفع تحریم‌ها یا از طریق گاز تبدیل‌شده به برق/آمونیاک سبز) عمل کند. همچنین، مصر در حال توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است (هدف: 42 درصد انرژی تا 2035 از منابع تجدیدپذیر) و می‌تواند از تجربه ایران در طراحی نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق گرم و خشک بهره ببرد. برعکس، تجربه مصر در مدیریت شبکه برق بزرگ و یکپارچه (با بیش از 200 نیروگاه و اتصال به شبکه عربستان و اردن) برای ایران جذاب است. همکاری در حوزه آموزش، نگهداری تجهیزات گازرسانی، و توسعه فناوری‌های کربن‌کم (مانند جذب و ذخیره‌سازی کربن در مخازن نفت خالی) نیز امکان‌پذیر است.

در حوزه گردشگری

مصر و ایران هر دو دارای ذخایر فرهنگی و تاریخی غنی (هر دو تمدن باستانی، میراث اسلامی، سواحلی در خلیج فارس و مدیترانه و دریای سرخ) هستند و می‌توانند در توسعه گردشگری ترکیبی (تاریخی–دینی–طبیعت‌گردی) همکاری کنند. ظرفیت‌های مصر شامل: زیرساخت‌های گردشگری پیشرفته (فرودگاه‌های بین‌المللی، هتل‌های زنجیره‌ای، مناطق ویژه گردشگری)، تجربه بلندمدت در جذب گردشگر (بیش از 13 میلیون گردشگر در 2024)، و ظرفیت درمانگاه‌های تخصصی گردشگری پزشکی (بخصوص در ارتوپدی و لیزر چشم). ایران می‌تواند در ارائه بسته‌های تور تاریخی-اسلامی (قرن‌ها تعامل مذهبی و فرهنگی بین مصر و ایران — از امام حسین تا شیخ طوسی و امامت قاهره در ایام فاطمیان) مشارکت کند. همچنین، امکان تبادل کارشناسان گردشگری، توسعه برنامه‌های آموزشی مشترک (مثلاً در دانشگاه الازهر و دانشگاه تهران)، و ایجاد خطوط مستقیم هوایی بیشتر (فعلی: فقط خطوط شرکت مصرایر و هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران) وجود دارد.

در حوزه معادن

مصر دارای ذخایر قابل‌توجهی از فسفات، سنگ آهک، مرمر، کائولن، آهن، منگنز، طلا (در منطقه سوقیه و حماوات)، مس و تیتانیوم است. برخی از این معادن هنوز بطور کامل اکتشاف یا بهره‌برداری نشده‌اند. ظرفیت مصر برای همکاری با ایران شامل:

جذب دانش فنی ایران در اکتشاف و استخراج معادن با عمق بالا (تجربه در معادن سنگ‌آهن چادرملو و گل‌گهر).

همکاری در تأسیس کارخانه‌های فرآوری اولیه و ثانویه (مانند تولید کودهای فسفاتی در مصر با استفاده از فسفات محلی و دانش مهندسی شیمی ایرانی).

توسعه کارخانه‌های تولید قطعات معدنی سنگین (به‌ویژه برای ماشین‌آلات حفاری) با مشارکت شرکت‌های دفاعی-تجاری ایران (مانند هلدینگ‌های مرتبط با جهاد سازندگی).

ایجاد زنجیره تأمین معادن بین دو کشور برای صادرات به آفریقا و خاورمیانه.

در حوزه فناوری

مصر در دهه اخیر بطور جدی سرمایه‌گذاری در فناوری دیجیتال کرده است: ایجاد شهر دانش (Knowledge City)، توسعه اینترنت پرسرعت (فیبر نوری تا 90 درصد شهرها)، و رشد استارتاپ‌های فین‌تک و اِد‌تک. ظرفیت‌های مصر برای همکاری با ایران شامل:

استفاده از تجربه ایران در هوش مصنوعی و پردازش زبان فارسی/عربی برای توسعه سیستم‌های هوشمند خدمات (مانند چت‌بات‌های آموزشی و پزشکی دو زبانه).

مشارکت در پروژه‌های تحلیل داده پرتعداد (Big Data) — مثلاً برای بهینه‌سازی مصرف آب در کشاورزی یا پیش‌بینی ترافیک در شهرهای بزرگ.

همکاری در امنیت سایبری با استفاده از دانش مرکز ملی فضای مجازی ایران و مراکز امنیتی مصری (مثل NTRA).

توسعه کاربردهای مشترک در فناوری حمل‌ونقل هوشمند (به‌ویژه در کنترل ترافیک بندری و کانال سوئز)، با توجه به تخصص شما در ارزیابی سازمان‌های هلدینگ حمل‌ونقلی و استانداردهای دفاعی-تجاری.

در حوزه کشاورزی و مواد غذایی

مصر با چالش کم‌آبی و وابستگی به واردات گندم مواجه است، اما دارای تجربه بالا در کشاورزی دقیق، آبیاری قطره‌ای و کشت در شرایط خشک است. ظرفیت‌های همکاری شامل:

انتقال فناوری‌های خشک‌کردن و نگهداری محصولات (مانند انبارهای سرد با انرژی خورشیدی) که ایران در سال‌های اخیر توسعه داده است.

مشارکت در تولید کودهای بیولوژیک و زیستی (با استفاده از باکتری‌های محلی مصر و دانش مهندسی ژنتیک ایرانی).

همکاری در ارتقای زنجیره سرد توزیع (Cold Chain) برای محصولات صادراتی مانند میوه‌های گرمسیری (پرتقال مصری و انار ایرانی).

توسعه کشت‌های مقاوم به شوری (مانند گندم تراریزشده با ژن‌های مقاومت به شوری)، با استفاده از بانک ژن‌های ایرانی و زمین‌های آزمایشی مصر.

در حوزه صنعت

مصر در حال توسعه صنایع متوسط و سنگین است: خودروسازی (با مشارکت چینی و روسی)، فولاد (شرکت حجاره)، الکترونیک (شهر الالیزابیث)، و دارو (بیش از 60 شرکت تولیدکننده). ظرفیت‌های همکاری شامل:

مشارکت شرکت‌های ایرانی (مانند ایران‌خودرو یا سازمان صنعت هوایی) در تأسیس خطوط مونتاژ قطعات خودرو و ماشین‌آلات کشاورزی در مناطق صنعتی مصری.

انتقال فناوری در تولید قطعات دقیق فلزی (Precision Machining) با استانداردهای دفاعی-تجاری مشترک.

همکاری در بهینه‌سازی طول عمر تجهیزات صنعتی — حوزه‌ای که شما به آن تأکید دارید — از طریق آموزش‌های مشترک، استانداردسازی و استفاده از سیستم‌های نگهداری پیش‌بینانه (Predictive Maintenance) مبتنی بر هوش مصنوعی.

در حوزه خدمات (پزشکی، مهندسی، فنی)

مصر دارای سیستم آموزش پزشکی قوی (دانشگاه قاهره، الازهر) و زیرساخت‌های بیمارستانی پیشرفته است. ظرفیت‌های همکاری شامل:

توریسم پزشکی دوطرفه: جذب بیماران ایرانی برای جراحی‌های تخصصی (چشم، قلب، نازایی) و برعکس، اعزام بیماران مصری به ایران برای درمان‌های گران‌قیمت (مانند سلول‌های بنیادی).

مشارکت در آموزش متخصصان فنی و مهندسی در حوزه‌های نفت، برق و حمل‌ونقل — با استفاده از مراکز همکاری علمی-فنی مانند مرکز توسعه فناوری‌های دفاعی دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه عین‌شملس.

ایجاد شبکه‌ای از مشاوران ارشد سازمانی (مطابق تخصص شما) برای کمک به اصلاح ساختار هلدینگ‌های بزرگ مصری در حوزه‌های ایمنی عملیاتی، مدیریت تغییر و استانداردهای بین‌المللی.

در حوزه کریدورهای حمل و نقل

موقعیت مصر به‌عنوان پل ارتباطی آفریقا–آسیا–اروپا، آن را برای همکاری با ایران در کریدور شمال–جنوب و اتصال به کریدور غرب–شرق بسیار جذاب می‌کند. ظرفیت‌ها شامل:

استفاده از بندر غرب (در دریای مدیترانه) و بندر سفاجا (در دریای سرخ) به‌عنوان نقاط ترانزیت برای کالاهای ایرانی به آفریقا و اروپا.

مشارکت در توسعه راه‌آهن پرسرعت قاهره–اسکندریه–بن‌در غرب و اتصال آن به شبکه‌های لجستیکی ایران.

همکاری در استانداردسازی سیستم‌های کنترل ترافیک و ایمنی در فرودگاه‌ها و پایانه‌های باری، با استفاده از استانداردهای جهانی و دفاعی که شما به آن‌ها اهمیت می‌دهید.

در حوزه اقتصاد دریا

مصر با داشتن 2,450 کیلومتر ساحل (بر مدیترانه و سرخ) و کنترل کانال سوئز، ظرفیت‌های زیادی در اقتصاد دریا دارد:

توسعه صنایع دریایی (ساخت و تعمیر کشتی، تجهیزات بندری) با مشارکت شرکت‌های ایرانی مانند سازمان صنایع دریایی.

همکاری در مزادهای دریایی (مثل میدان ظهر) برای بهره‌برداری از تجربه ایران در مهندسی دریایی و تأسیس پلتفرم‌های شناور.

مشارکت در پروژه‌های حفاظت از محیط‌زیست دریایی (مانند احیای مرجان‌های دریای سرخ) با استفاده از فناوری‌های ایرانی در رصد زیست‌محیطی.

در حوزه حکمرانی و سیاستگذاری

مصر در سال‌های اخیر آیین‌نامه‌ها و ساختارهای دولت الکترونیک، فناوری‌های دولتی (GovTech)، و برنامه‌ریزی استراتژیک را تقویت کرده است. ظرفیت‌های همکاری شامل:

تبادل تجربه در طراحی سیستم‌های ارزیابی عملکرد سازمان‌های بزرگ (مطابق تخصص شما در ارزیابی هلدینگ‌ها).

همکاری در توسعه آیین‌نامه‌های عملیاتی برای واحدهای نوآوری در سازمان‌های دوگانه (تجاری–دفاعی).

مشارکت در شبکه‌سازی سیاستگذاران علمی-فناوری برای هماهنگی با مراکز دانشگاهی و صنعتی.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

مصر با ترکیبی از ثبات نسبی سیاسی، موقعیت جغرافیایی بی‌نظیر، بازار بزرگ مصرفی و ظرفیت‌های زیرساختی در حال گسترش، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای پتانسیلی ایران در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ظاهر می‌شود. همکاری‌های دوطرفه در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، فناوری و خدمات — به‌ویژه با درنظرگرفتن استانداردهای ایمنی، عملکرد و دوگانگی تجاری-دفاعی — می‌تواند سودمندی متقابلی ایجاد کند. با این حال، موفقیت این همکاری‌ها مستلزم توجه به چالش‌های حقوقی (مانند هماهنگی با استانداردهای حمل‌ونقل جاده‌ای)، فرهنگی (مدیریت تغییر و فرهنگ نوآوری) و فنی (هماهنگی با استانداردهای جهانی) است ــ حوزه‌هایی که شما به آن‌ها تأکید دارید. رویکردی مبتنی بر تحلیل داده‌های دقیق، مشارکت با مراکز علمی و طراحی آیین‌نامه‌های عملیاتی می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های پایدار باشد.