رونمایی از پهپاد مادر برای انهدام ناو هواپیمابر / پهپاد ژربرا چیست؟

با رونمایی از پهپاد جدید «ژربرا» که قادر است ریزپرنده‌های انتحاری را تا عمق اهداف حمل و از هوا رها کند، مفهوم «پهپاد مادر» وارد مرحله عملیاتی شده و معادلات نبردهای هوایی را با ترکیبی از برد بالا، دقت زیاد و هزینه اندک دستخوش تحول کرده است.

کد خبر: ۲۱۲۰۱۱۸

۲۶ بهمن ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، دنیای نبردهای هوایی در حال ورود به مرحله‌ای تازه است؛ مرحله‌ای که در آن پهپادها نه‌تنها خود به‌عنوان سلاح عمل می‌کنند، بلکه نقش حامل و سکوی پرتاب برای پهپادهای دیگر را نیز بر عهده گرفته‌اند. گزارش‌های میدانی از عملکرد ارتش روسیه نشان می‌دهد که این کشور با توسعه پهپادی به نام «ژربرا»، مفهوم «پهپاد مادر» را به واقعیت تبدیل کرده و توانسته محدودیت‌های عملیاتی پهپادهای کوچک انتحاری را برطرف کند.

ژربرا؛ پهپادی ساده اما با نقشی راهبردی

پهپاد ژربرا در نگاه نخست، ظاهری ساده دارد. بدنه آن از چوب سه‌لایه و مواد سبک مانند فوم ساخته شده و برخلاف پهپادهای پیشرفته نظامی، طراحی پیچیده‌ای ندارد. با این حال، همین ساختار ساده باعث شده هزینه تولید آن به حدود دو هزار دلار محدود شود؛ رقمی بسیار پایین‌تر از بسیاری از سامانه‌های تسلیحاتی مدرن.
این پهپاد با طول بال حدود ۲.۵ متر، قادر است تا ۶۰۰ کیلومتر پرواز کند. برد بالا و هزینه اندک، ژربرا را به گزینه‌ای ایده‌آل برای انجام مأموریت‌های نفوذی و حمل تجهیزات تهاجمی تبدیل کرده است.

تولد مفهوم «پهپاد مادر»

نقطه قوت اصلی ژربرا، توانایی حمل و رهاسازی پهپادهای کوچک انتحاری موسوم به FPV است. این ریزپرنده‌ها که توسط اپراتور و با استفاده از عینک واقعیت اول‌شخص هدایت می‌شوند، از دقت بسیار بالایی برخوردارند، اما برد عملیاتی آن‌ها به دلیل محدودیت باتری، کوتاه است.
ژربرا این محدودیت را برطرف کرده است. این پهپاد، ریزپرنده‌ها را تا نزدیکی هدف حمل می‌کند و سپس آن‌ها را در موقعیت مناسب رها می‌سازد. پس از رهاسازی، پهپادهای کوچک با دقت بالا می‌توانند اهدافی مانند خودروهای زرهی، مواضع مستحکم یا حتی نقاط خاص در ساختمان‌ها را هدف قرار دهند.
به این ترتیب، ژربرا به‌عنوان یک سکوی پرتاب هوایی عمل می‌کند؛ مفهومی که پیش‌تر بیشتر در حوزه هواپیماهای نظامی دیده می‌شد.

غلبه بر محدودیت ارتباطی با فناوری شبکه‌ای

یکی از چالش‌های مهم در هدایت پهپادها در فاصله‌های طولانی، حفظ ارتباط پایدار با اپراتور است. پس از آنکه دسترسی نیروهای روسیه به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک که توسط شرکت اسپیس‌ایکس توسعه یافته، محدود شد، متخصصان روس به استفاده از فناوری موسوم به «رادیوی شبکه‌ای» یا Mesh Radio روی آوردند.
در این روش، چندین پهپاد در آسمان به‌صورت زنجیره‌ای عمل کرده و سیگنال‌های ارتباطی را منتقل می‌کنند. هر پهپاد نقش یک ایستگاه تقویت‌کننده را دارد و اطلاعات را به پهپاد بعدی می‌فرستد تا در نهایت به اپراتور برسد. این فناوری امکان هدایت دقیق پهپادهای کوچک را حتی در فاصله‌های بسیار دور فراهم می‌کند.

چرا پهپاد مادر خود به سلاح تبدیل نمی‌شود؟

به گفته دیمیتری کوزیاکین، طراح ارشد یکی از مراکز توسعه سامانه‌های بدون‌سرنشین روسیه، پهپادهای بزرگ برای طی مسافت‌های طولانی مناسب هستند، اما چابکی لازم برای هدف قرار دادن اهداف متحرک یا نقاط دقیق را ندارند.
در مقابل، پهپادهای کوچک FPV به دلیل ابعاد کم و قدرت مانور بالا، می‌توانند با دقت بسیار زیاد به هدف نزدیک شوند و آن را منهدم کنند. ترکیب این دو نوع پهپاد، امکان بهره‌گیری همزمان از برد بالا و دقت عملیاتی را فراهم می‌کند.

تغییر معادلات نظامی با هزینه‌ای اندک

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این فناوری، نسبت هزینه به کارایی آن است. در حالی که برخی موشک‌های هدایت‌شونده پیشرفته صدها هزار دلار قیمت دارند و برد آن‌ها محدود است، ترکیب پهپاد مادر و ریزپرنده‌های انتحاری می‌تواند با هزینه‌ای بسیار کمتر، اهدافی در فاصله‌های صدها کیلومتری را هدف قرار دهد.
کارشناسان نظامی معتقدند این فناوری می‌تواند نقش مهمی در جنگ‌های آینده ایفا کند. انتظار می‌رود نسل‌های بعدی پهپادهای مادر قادر باشند تعداد بیشتری ریزپرنده را حمل کنند و به‌صورت هماهنگ، حملات گسترده‌تری را اجرا کنند.
این تحول نشان می‌دهد که آینده نبردهای هوایی بیش از هر زمان دیگری به سامانه‌های بدون‌سرنشین وابسته خواهد بود؛ سامانه‌هایی که با هزینه کم، دقت بالا و انعطاف‌پذیری عملیاتی، تعریف سنتی قدرت هوایی را تغییر داده‌اند.