کارایی عملیاتی در شبکه بانکی؛ تحلیل شکاف بازدهی دارایی ها و حقوق

نظام بانکی ایران در سال مالی ۱۴۰۴، با تمرکز بر سیاست‌های کنترل ترازنامه و ارتقای کیفیت دارایی‌ها، دوره‌ای از گذار مالی را تجربه می‌کند.

کد خبر: ۲۱۲۰۷۰۸

۲۹ بهمن ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، در این میان، شاخص‌های بازدهی نظیر بازده دارایی‌ها (ROA) و بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)، به عنوان سنجه‌های ریاضی دقیق برای ارزیابی توانمندی مدیریت در تبدیل منابع به سود خالص، بیش از هر زمان دیگری مورد توجه تحلیلگران بازار سرمایه قرار گرفته‌اند. بررسی عملکرد بانک‌های بزرگ بورسی نشان می‌دهد که استراتژی «پاکسازی ترازنامه از دارایی‌های غیرمولد»، مرز میان بانک‌های کارآمد و بانک‌های درگیر با ناترازی را ترسیم کرده است.

مهندسی بازدهی در بانک صادرات؛ گذار به دارایی‌های مولد

بانک صادرات ایران در بازه دو سال اخیر، یکی از شاخص‌ترین فرآیندهای اصلاح ساختار مالی را پشت سر گذاشته است. تحلیل بازده دارایی‌ها (ROA) در این بانک نشان‌دهنده رشد ۳۰۰ درصدی در بازه دو ساله و رشد ۳۳ درصدی در سال مالی اخیر است. این جهش عددی، فراتر از یک رشد ساده حسابداری، نشان‌دهنده خروج موفق این بانک از انجماد دارایی‌ها و جایگزینی دارایی‌های سمی با دارایی‌های سودآور و جریان‌ساز است. بهبود بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) نیز که در مقاطع میان‌دوره‌ای سال ۱۴۰۴ به حدود ۴ تا ۵ درصد رسیده است، ثمره مستقیم کنترل هزینه‌های مالی و انباشت سود عملیاتی است. این بانک با رشد ۲۸ درصدی سود خالص در دوره ۹ ماهه، توانسته است بازدهی هر سهم (EPS) را در سطحی پایدار تثبیت کند که نشان‌دهنده بلوغ مدیریتی در حفظ منافع سهامداران خرد است.

بانک ملت؛ پیشتازی در کارایی و بهره‌وری عملیاتی

در سوی دیگر این مقایسه، بانک ملت به عنوان یکی از کارآمدترین نهادهای مالی کشور، استانداردهای بالایی را در نسبت‌های بازدهی ثبت کرده است. بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) در این بانک با ثبت رقم خیره‌کننده ۲۳.۴۱ درصدی، فاصله‌ای معنادار با میانگین صنعت دارد. این موضوع ریشه در قدرت چانه‌زنی بالا، هزینه‌کرد بهینه منابع ارزی و تمرکز بر بانکداری شرکتی با حاشیه سود بالا دارد. نسبت ROA در این بانک نیز با عدد ۱.۸۲ درصد، گویای این واقعیت است که مدیریت منابع در این مجموعه با کمترین میزان دارایی منجمد صورت می‌گیرد. بانک ملت با سود خالص هر سهم ۳۵۴ ریالی در مقاطع تعدیل شده، جایگاه خود را به عنوان لنگرگاه سودآوری در گروه بانکی بورس تهران تثبیت کرده است.

توازن در بانک تجارت و چالش‌های نهادی بانک‌های دولتی

بانک تجارت نیز با الگویی مشابه بانک صادرات، رشد ۲۵ درصدی در سود خالص ۹ ماهه را به ثبت رسانده است. نسبت ROE این بانک در محدوده ۵ تا ۷ درصد نوسان می‌کند که نشان‌دهنده توازن میان ریسک و بازده در ترازنامه این بانک است. اما در مقابل این بانک‌های بورسی، بانک‌های دولتی نظیر ملی و سپه با چالش‌های ساختاری جدی مواجه هستند. حجم بالای مطالبات از دولت و دارایی‌های منجمد که ناشی از تسهیلات تکلیفی سنواتی است، بهبود نسبت‌های بازدهی را در این بانک‌ها با کندی مواجه کرده است. نرخ رشد سود در این نهادها عمدتاً نامشخص یا تحت تاثیر اصلاحات ساختاری دولتی است که باعث می‌شود کارایی آن‌ها در استفاده از حقوق صاحبان سهام، با بانک‌های تجاری بورسی قابل مقایسه نباشد.

نتیجه‌گیری تحلیلی و دورنمای سودآوری

تحلیل نهایی داده‌های سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بانک‌های صادرات، ملت و تجارت موفق شده‌اند با مدیریت دقیق اسپرد (Spread) بانکی و کاهش هزینه‌های اداری، سودآوری خود را در محیطی تورمی حفظ کنند. رشد ۲۸ درصدی سود خالص در بانک صادرات و بازدهی دورقمی در بانک ملت، سیگنالی مثبت به بازار سرمایه مبنی بر بهبود کیفیت حکمرانی شرکتی در نظام بانکی است. پایداری این روند در سال ۱۴۰۵ در گرو تداوم سیاست‌های تبدیل دارایی‌های ثابت به نقدینگی عملیاتی و ارتقای نسبت‌های کفایت سرمایه خواهد بود.