رمزگشایی از نشست پزشکیان با سه چهره سیاسی درمورد حوادث دی‌ماه

این که رییس جمهور مصاحبه کند و آن هم نه با مجریان صدا و سیما خوب است، چون صدا وسیما عملا ارگان یک جبهۀ سیاسی است و صدای همه مردم ایران نیست. جدای این مجریان صدا و سیما که در مقابل رییسان جمهور می‌نشینند رسانه‌ای یا روزنامه‌نگار به مفهوم تخصصی کلمه نیستند.

کد خبر: ۲۱۲۱۰۴۸

۲۹ بهمن ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، سایت عصرایران در گزارشی نوشت:

بنا بر اعلام معاون اطلاع‌رسانی دفتر رییس‌جمهوری، مسعود پزشکیان به تازگی با سه چهرۀ فکری و رسانه‌ای نشستی داشته و به پرسش‌های آنان دربارۀ تنش‌های بین‌المللی، بحران‌های اقتصادی و وقایع تلخ دی‌ماه پاسخ داده است.

این سه بر اساس روایت سید محمد مهدی طباطبایی از این قرارند: ماشاءالله شمس‌الوعظین، بیژن عبدالکریمی و محمدرضا جلایی‌پور.

در توضیح این رخداد هم آورده است:

در ادامه سلسله گفت‌و‌گو‌های صریح رییس‌جمهور با نمایندگان گروه‌های مختلف دکتر پزشکیان شنوای دغدغه‌ها و نقطه‌نظرات ماشاءالله شمس‌الوعظین، بیژن عبدالکریمی و محمدرضا جلائی‌پور بود و به سؤالات آنها پاسخ داده است.

بنا بر این اعلام قرار است مشروح این گفت‌و‌گو به‌زودی منتشر شود.

به این بهانه از سه منظر می‌توان با این خبر روبه رو شد:

در منظر اول دربارۀ کلیت قضیه و از منظر دوم از وجه تفاوت و تمایز و سومی هم نکاتی انتقادی به قصد ارتقا در آینده.

نخست این که مشخص نشده تلویزیون پخش می‌کند یا قرار است در سایت ریاست جمهوری و رسانه‌های دولت منتشر شود. همین که زنده نبوده و ضبط شده است به اندازه کافی از حلاوت آن می‌کاهد چه رسد به این که قرار نباشد از تلویزیون پخش شود. این که رییس جمهوری نتواندبه رییس رادیو تلویزیون غیر خصوصی دستور دهد برنامه‌ای را پخش کند در حالی که رییس صدا و سیما در جلسات هیأت وزیران شرکت می‌کند و در حیاط دولت با ژست وزرا با خبرنگاران مواجه می‌شود، اما زیر بار فرمان رییس نرود در هیچ جای جهان نمونه و مشابه ندارد، اما عجله نباید کرد و شاید پخش کنند و از شکل چینش هم به نظر می‌رسد برای پخش تلویزیونی ضبط شده است.

منظر دوم از وجه تفاوت و تمایز با مصاحبه‌های قبلی است و سومی از منظر انتقادی و به جز نکته بالا در مجموع می‌توان گفت:

۱. این که رییس جمهور مصاحبه کند و آن هم نه با مجریان صدا و سیما خوب است، چون صدا وسیما عملا ارگان یک جبهۀ سیاسی است و صدای همه مردم ایران نیست. جدای این مجریان صدا و سیما که در مقابل رییسان جمهور می‌نشینند رسانه‌ای یا روزنامه‌نگار به مفهوم تخصصی کلمه نیستند. کارمند دولت هستند در حالی که روزنامه‌نگاران مشمول قوانین تأمین اجتماعی‌اند و امنیت شغلی آنان به اراده‌های سیاسی و قضایی و اعضای هیأت نظارت بستگی دارد. مجری تلویزیون اهانت می‌کند ولی نه او بیکار می‌شود نه تلویزیون را می‌بندند ولی وقتی روزنامه‌ای در تحلیلی اظهار تأسف می‌کند که چرا ارزش‌های انقلاب و شعار‌های آن بعد از ۴۷ سال به نسل جدید منتقل نشده و آماج تبلیغات آن سوی مرز‌ها قرار و به بهای جان باختن شماری از آنان منجر می‌شود از ادامۀ کار بازمی‌ماند و پرسنل آن رسما بیکار می‌شوند. رویکردیکه پس از مرتضوی متروک شده بود و احیای آن موجب شگفتی شده و امید می‌رود ادامه نیابد.

باری. به مجریان اشاره شد. فراموش نکرده‌ایم مرتضی حیدری چگونه با محمود احمدی‌نژاد مصاحبه می‌کرد و آن قدر هم‌دلانه و ستایش‌گرانه آقای دکتر آقای دکتر می‌کرد که آدمی می‌پنداشت به مطب پزشکی مراجعه کرده و از دردی می‌نالد!

یا مجری دیگر در گفت‌و‌گو با مرحوم ابراهیم رییسی ابتدا خود به تفصیل به ستایش می‌پرداخت (چندان که شاید خود مرحوم چنین حجمی را در نظر نداشت) و ذهن مخاطب و مصاحبه شونده را آماده می‌ساخت و سپس تریبون را به رییس جمهوری می‌سپرد که صدا و سیما برای تبلیغ او یک دم فرونگذاشت.

به عکس در گفت‌و‌گو با رییس جمهوری که نمی‌پسندیدند هم مطالبات اصلی مردم را بازتاب نمی‌دادند و وقتی اوضاع اقتصادی رو به راه بود (آشفتگی امروز نشان می‌دهد رو به راه بوده و گرنه چه بسا تصور می‌شد نیست) اصرار داشتند مطالبات معیشتی را در مقابل خواست‌های سیاسی قرار دهند تا نتیجه بگیرند سیاست و اصلاحات سیاسی در اولویت نیست تا خط و خشی بر ساختار قدرت نیفتد.

با این پیشینه مهم نیست شمس و جلایی پور پسر و عبدالکریمی رو به روی رییس جمهوری نشسته‌اند که یکی ۲۵ سال قبل سردبیر روزنامه‌های دوم خردادی یا اصلاح‌طلب بوده و دیگری فیلسوفی است با نظریات متفاوت با لیبرال‌ها و سومی فعال مدنی آرامش طلبی که پاداش همین میانه‌روی را دریافت نکرده مهم این است که این سه مجری نیستند و کسی از اتاق فرمان آنان را هدایت نمی‌کند و هر چه می‌گویند از ذهن خودشان برآمده و تراویده است. تراوش یک فکر کجا و هدایت از بیرون کجا؟

۲. گفت‌و‌گو قبل از مذاکرات ایران و آمریکا در روز سه‌شنبه انجام شده و طبعا فاقد تحلیل دربارۀ نتیجه آن است و چه مذاکرات به نتیجه برسد و چه به شکست بینجامد تحلیل رییس جمهور و حاضران در این باره قدری کهنه شده است.

۳. برخی خرده گرفته‌اند این سه چه شباهتی با هم دارند؟ اتفاقا گویا قرار بر تنوع و تفاوت با وجه مشترک میانه روی و مرزبدی با تندرو‌ها بوده است. ضمن این که هم‌نسل هم نیستند. به هر حال هر یک تفکری دارند و بخشی را نمایندگی می‌کنند.

۴. مشخص است که آرای آقای عبدالکریمی با دکتر مهرآیین یا دکتر مطهرنیا متفاوت است ولی قرار بر مناظره با آن دو نبوده تا آنها هم بیایند تازه اگر حکم زندان دکتر مصطفی مهرآیین به اجرا درآمده باشد که قصه متفاوت است.

۵. برخی گفته‌اند از آخرین سال فعالیت آقای شمس ۲۵ سال می‌گذرد و بعد از آن یا در زندان بوده یا به کشاورزی دور از تهران اشتغال داشته است. بله. اما او رییس انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران است. تشکلی که فعالیت آن از سال ۱۳۸۸ متوقف و ساختمان آن پلمب شده، اما منحل نشده است. حضور رییس تشکل فراگیر روزنامه نگاران در برابر رییس جمهوری در حالی که اسلاف او به نامه‌های انجمن برای بازگشایی پاسخ نمی‌دادند مغتنم است. جدای این اوایل روی کار آمدن آقای روحانی آقای شمس برای انتشار دوباره روزنامۀ نشاط کوشید ولی بعد از ۶ ماه و حتی انتشار چند پیش شماره عملا ممانعت شد همان گونه که روزنامۀ آسمان بعد از تنها ۶ شماره و مردم امروز پس از ۱۸ شماره به محاق توقیف افتادند. بنا بر این او تلاش خود را انجام داده، اما نمی‌توانسته بیکار و گرسنه بماند و به جای کوچ و فعالیت در رسانه‌های برانداز به کشاورزی پرداخته و در عین حال با مؤسسات مطالعات رسانه‌ای و مرتبط با خاورمیانه ارتباط داشته و از این حیث همچنان یک چهرۀ رسانه‌ای است.

۶. هم شمس الواعظین و هم جلایی پور پسر بار‌ها به زندان افتاده‌اند. همین نشان می‌دهد فضا تغییر کرده وگرنه قاعدتا باید از چرخه کنار گذاشته می‌شدند در حالی که می‌دانیم یکی به تازگی عضو شورای اطلاع رسانی دولت شده و خوب است خود آقای شمس توضیح دهد آیا این مسؤولیت و عضویت به استقلال حرفه‌ای او آسیب نرسانده، چون تأکید همواره او بر جدایی و دوری از قدرت بود و حتی در دیدار اعضای هیأت مدیره انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران با آقایان خاتمی و هاشمی به قصد گزارش کارشکنی‌های وزارت کار دولت احمدی نژاد در کار انجمن غایب بود در حالی که خاتمی سمتی نداشت.

۷. با اتفاقات دی ماه این دیدگاه هم وجود دارد که جامعه از فعالان کلاسیک سنتی عبور کرده و جوانان امروز اصلا اینها را نمی‌شناسند. خوشا به حال کسانی که چنین کردند و رابطه را بریدند و خوشا به حال صدا و سیما که این جوانان را پای اینترنشنال نشاند تا گزینه غیر جدی در سطح جدی مطرح شود. با این اوصاف چه باید کرد؟ پزشکیان از نزدیکان رضا پهلوی برای گفت‌و‌گو دعوت کند؟

۸. به جز شمس الواعظین که سابقۀ روزنامه‌نگاری حرفه‌ای را دارد و به این صفت شناخته است دو دیگر چنین نیستند و این در حالی است که مصاحبه امری کاملا تخصصی است و یکی از جذاب‌ترین ژانر‌ها و به تعبیر گابریل گارسیا مارکز چندان زیبا که به معاشقه می‌ماند و هنر مصاحبه کننده این است که مصاحبه‌شونده را با سؤالات شبه بازجویانه نَرَمانَد و به قطع و ترک تشویق نکند. مشهورترین مصاحبه کننده‌ها اوریانا فالاچی و امروز کریستین امان‌پور بودند و هستند و این دومی از لطف و ادب جماعت پهلوی‌ستا در امان نماند.

هنوز پرسش آخر خانم فالاچی از معمر قذافی در یاد‌ها مانده که پرسید: آیا به خدا باور دارید و او پاسخ داد: چرا این سؤال را طرح می‌کنید در حالی که می‌دانید من مسلمانم و به خدا باور دارم و فالاچی گفت: آخر فکر می‌کردم شما خیال می‌کنید خدا هستید!

در مصاحبه‌های حرفه‌ای چنان گفت‌وگویی درمی‌گیرد که مخاطب به غایت لذت می‌برد و مشخص است که شمس‌الواعظین با قصدی دیگر در این گفت‌و‌گو شرکت کرده ولی انتظار می‌رود تفاوت خود را نشان دهد و از کیان روزنامه‌نگاری ایرانی دفاع کند. نه آن که بخواهد پزشکیان را بپیچاند که می‌دانیم فن بیان او قوی نیست بلکه حتی به قصد یاری او و مثلا بگوید برداشت من از واکنش شما به سخنان دکتر شکوری‌راد این بود که فلان و او هم تأیید کند. از این حیث و نه الزاما مچ‌گیری می‌تواند نقش ایفا کند.

۹. روشن است که رییس جمهوری هر سخنی را نمی‌تواند بر زبان آورد و این همه "ما" گفتن در حالی که مسؤولیت بسیاری از اتفاقات با او نبوده ناشی از ملاحظات فراوان است، اما همین که به برخی نکات واکنش منفی نشان ندهد مثبت است.

۱۰ و سرانجام این که برای مردم گرفتار در تأمین معیشت روزمره این گفت‌و‌گو‌ها آب و نان نمی‌شود ولی همین که صدای مردم به گوش کار به دستان برسد خوب است. چرا که یکی از دلایل غافل گیر شدن آنان در اتفاقات تلخ دی ماه جدا افتادگی شان از مردم بود. وقتی بچه‌های آنان در مدارس دولتی درس نمی‌خوانند، حقوق و دریافتی بیش از متعارف دارند یا اتومبیل دولتی و درس سهمیه‌ای و امکانات رانتی و بن‌هایی که با آنها خرید می‌کنند و در سفر به اقامت گاه‌هایی می‌روند که بابت آنها پولی نمی‌پردازند آنان را دچار این سوء تفاهم کرده که اوضاع خوب است در حالی که بد نیست از آنان خواسته شود یک ماه با حقوق متعارف و بی امکانات حکومتی بگذرانند تا ببینیم می‌توانند یا نه و حداقل کمی از شعار فاصله بگیرند.

اینها منوط به آن است که صدای مردم در تالار قدرت بپیچد و بهتر آن که در دفعات بعد نمایندگان تشکل‌ها و سندیکا‌ها و انجمن‌ها برگزیده شوند. در این فقره یکی رییس یک نهاد مدنی است ولو ۱۶ سال در محاق و دیگران به صفت فردی شناخته ترند. جا دارد در فقرات بعد چهره‌هایی از جامعه مدنی و به نمایندگی از صنف و طبقه در مقابل رییس جمهور بنشینند و حتی از روحانیت مستقل و غیر وابسته به بودجه و کمک سازمان تبلیغات نیز و این را به نقل از معمم پیری می‌نویسم که می‌گفت معیشت ما هم آسیب دیده. چون مانند قبل به عقد و عزا دعوت نمی‌شویم یا با کاهش دین‌داری سنتی وجوهات کمتری به جانب ما روان است و تازه باید پاسخ‌گوی وضعیت موجود هم باشیم که گاه خالی از حملات لفظی و اهانت نیست.