خبر فوری/ توافق هسته‌ای در راه است

در شرایطی که فضای منطقه با افزایش تحرکات نظامی آمریکا ملتهب‌تر شده و گمانه‌زنی‌ها درباره سناریوهای تقابل شدت گرفته است، وزیر امور خارجه ایران از تدوین قریب‌الوقوع پیش‌نویس توافق هسته‌ای احتمالی با واشنگتن خبر داد؛ اقدامی که می‌تواند مسیر دیپلماسی را وارد مرحله‌ای تازه کند.

کد خبر: ۲۱۲۱۳۹۴

۰۱ اسفند ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد تهران در حال آماده‌سازی پیش‌نویس یک توافق هسته‌ای احتمالی با ایالات متحده است و این متن ظرف دو تا سه روز آینده نهایی خواهد شد. ایران با رویکردی فعال و مبتنی بر ابتکار عمل وارد مرحله جدیدی از مذاکرات شده و تلاش دارد چارچوبی روشن و قابل اتکا برای ادامه مسیر ارائه دهد. به گفته عراقچی، تهیه پیش‌نویس می‌تواند مبنایی برای بحث‌های فنی و سیاسی میان دو طرف باشد.

وزیر امور خارجه در بخش دیگری از سخنان خود، در واکنش به افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه و انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال اقدام نظامی علیه ایران، تصریح کرد که موضوع هسته‌ای ایران اساساً با ابزار نظامی قابل حل نیست. تجربه سال‌های گذشته نشان داده فشار و تهدید نه‌تنها کمکی به حل‌وفصل اختلافات نکرده، بلکه روندهای دیپلماتیک را پیچیده‌تر ساخته است. از نگاه تهران، تنها مسیر واقع‌بینانه برای حل اختلافات، گفت‌وگو و دستیابی به تفاهمی متوازن است که منافع و نگرانی‌های طرفین را در نظر بگیرد.

ایران و آمریکا گفت‌وگوهای بسیار خوبی در ژنو داشتند

«سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه در گفت‌وگو با برنامه Morning_Joe به پرسش‌های متنوع در خصوص آخرین وضعیت مذاکراتی میان تهران و واشنگتن پاسخ داد.

مایلم بپرسم دیروز کلیپی از سخنان رئیس‌جمهور پخش کردیم که می‌گفت توافق با ایران چیز خوبی خواهد بود. سپس ادامه داد که نرسیدن به توافق با ایران هم می‌تواند چیز خوبی باشد، که احتمال جنگ را تداعی می‌کند. می‌توانید به ما بگویید فاصله ایالات متحده و ایران در حال حاضر برای دستیابی به توافق که بتواند از جنگ جلوگیری کند چقدر است؟

بسیار سپاسگزارم از اینکه مرا دعوت کردید. چند روز پیش در ژنو گفت‌وگوهای بسیار خوبی داشتیم و توانستیم درباره موضوعات مرتبط با برنامه هسته‌ای و تحریم‌های آمریکا گفت‌وگو کنیم. و بر سر مجموعه‌ای از اصول یا اصول راهنمای مذاکرات و شکل احتمالی یک توافق به تفاهم رسیدیم. سپس از ما خواسته شد پیش‌نویسی از یک توافق احتمالی تهیه کنیم تا در دیدار بعدی درباره آن پیش‌نویس گفت‌وگو کنیم، مذاکره درباره متن آن را آغاز کنیم، و امیدواریم به نتیجه برسیم.

این مسیر پیش روی ماست و به نظرم این روند عادی هر مذاکره بین‌المللی است و توافق کردیم این مسیر را دنبال کنیم.

یک نکته را باید تأکید کنم این است که هیچ راه‌حل نظامی برای برنامه هسته‌ای ایران وجود ندارد. این موضوع سال گذشته آزموده شد و حمله گسترده‌ای به تأسیسات ما صورت گرفت. آن‌ها دانشمندان ما را شهید و ترور کردند، اما نتوانستند برنامه هسته‌ای ما را از بین ببرند.

چرا؟ چون این برنامه به دست خود ما و دانشمندان‌مان توسعه یافته است. این فناوری توسط ما توسعه یافته و متعلق به ماست و با بمباران و اقدام نظامی قابل نابودی نیست. تنها راه‌حل، دیپلماسی است. به همین دلیل است که آمریکا به میز مذاکره بازگشته و به دنبال توافق است.

ما برای آن آماده‌ایم. ما برای جنگ آماده‌ایم و برای صلح هم آماده‌ایم. ما برای دیپلماسی و مذاکره آماده‌ایم همان‌قدر که برای جنگ آماده‌ایم.

فکر می‌کنم بار گذشته ثابت شد که ایران قادر است به بهترین شکل ممکن از خود دفاع کند، پس از دوازده روز جنگ، دشمنان ما چاره‌ای جز درخواست آتش‌بس بدون قید و شرط نداشتند. اگر دوباره چنین کاری کنند، وضعیت همین خواهد بود. اگر به دنبال توافق هستند، اگر راه‌حلی برای برنامه هسته‌ای ایران می‌خواهند، اگر می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که برنامه هسته‌ای ایران صلح‌آمیز است و برای همیشه صلح‌آمیز باقی می‌ماند، تنها راه‌حل، مذاکره دیپلماتیک و دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک است.

نه ایران پیشنهاد تعلیق غنی سازی را داده و نه آمریکا از غنی سازی صفر حرف زد

بدیهی است که گزارش‌هایی از هیأت آمریکایی و همچنین از هیأت ایران در برخی از مصاحبه‌های شما نیز نشان می‌دهد که شما در برخی موضوعات در مسیر مثبتی پیش رفته‌اید اما یک موضوع همچنان محل اختلاف است. ایالات متحده خواهان تعلیق دائمی برنامه غنی‌سازی شماست. می‌دانم که ایران تعلیق چندساله پیشنهاد کرده بود. اما آمریکا خواهان توقف دائمی غنی‌سازی از سوی ایران است. آیا ممکن است ایران هرگز به چنین موضعی برسد، یعنی پذیرش آن موضع حداکثریِ تعلیق دائمی برنامه‌های غنی‌سازی خود؟

فکر می‌کنم این گمانه‌زنی‌هایی که مطرح کردید درست نیست. ما اکنون با یکدیگر در حال کار هستیم. ما هیچ تعلیقی پیشنهاد نکرده‌ایم، طرف آمریکایی هم درخواست غنی‌سازی صفر مطرح نکرده است.

بسیار خوب، اجازه بدهید همین‌جا صحبت شما را قطع کنم. چنین چیزی گزارش شده است. بنابراین می‌خواهم برای کسانی که برنامه را تماشا می‌کنند و آن گزارش‌ها را خوانده‌اند. موضع شما این است که ایالات متحده درخواست نکرده که غنی‌سازی به‌طور دائمی تعلیق شود؟ آیا این همان چیزی است که می‌گویید؟

بله. آنچه اکنون درباره‌اش صحبت می‌کنیم این است که چگونه اطمینان حاصل کنیم که برنامه هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، صلح‌آمیز است و برای همیشه صلح‌آمیز باقی خواهد ماند، و در مقابل، ایران اقداماتی برای اعتمادسازی انجام دهد تا تضمین کند برنامه‌اش صلح‌آمیز باقی می‌ماند، و در مقابل، تحریم‌ها لغو شود.

توافق عادلانه و منصفانه دست‌یافتنی است اما در صورت خلاقیت و انعطاف‌پذیری از سوی هر دو طرف

آن اقدامات چیست، آقای وزیر؟ اکنون چه اقداماتی می‌تواند تضمین کند که برنامه هسته‌ای ایران همواره صلح‌آمیز باقی بماند؟

هم تعهدات فنی وجود دارد و هم تعهدات سیاسی و اقدام‌های فنی‌ای که باید انجام شود تا اطمینان حاصل شود این برنامه صرفاً برای اهداف صلح‌آمیز است، و اکنون روی همین مسائل فنی کار می‌کنیم.

به همین دلیل رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مذاکرات اخیر نقش بسیار سازنده‌ای ایفا کرد تا از طریق ارائه پیشنهادهای فنی بتواند به حل این مسئله کمک کند. بنابراین قطعاً اقدام‌های فنی‌ای وجود دارد که می‌توان انجام داد و تضمین کرد که برنامه ایران حتی نتواند منحرف شود این همان کاری است که در سال ۲۰۱۵ انجام دادیم، و معتقدم می‌توانیم دوباره آن را انجام دهیم، حتی به شکلی بهتر.

این همان چیزی است که در حال حاضر روی آن کار می‌کنیم. من به تیم خود دستور داده‌ام، که روی جنبه‌های مختلف یک توافق احتمالی کار کنند. من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم، پیشنهادات او را دریافت می‌کنم و همچنین با طرف گفت‌وگوی خود استیو ویتکاف و جرد کوشنر در تماس هستم و هر زمان لازم باشد دوباره با هم خواهیم نشست تا ببینیم چگونه می‌توانیم به توافقی عادلانه و منصفانه برسیم. همان‌طور که رئیس‌جمهور ترامپ نیز اشاره کرده، به باور من توافقی عادلانه و منصفانه دست‌یافتنی است، اما به نوعی خلاقیت و انعطاف‌پذیری از سوی هر دو طرف نیاز داریم تا توافق در دسترس باشد، راه‌حل دیگری برای این مسئله وجود ندارد.

هیچ ضرب‌الاجلی وجود ندارد

آقای وزیر، به نظر می‌رسد دو جدول زمانی متفاوت در جریان است که با یکدیگر در تعارض هستند. گمانه‌زنی‌هایی مطرح شده، رسانه‌ها بسیار درباره آن حدس و گمان زده‌اند در ایالات متحده و سراسر غرب، که ممکن است حمله‌ای به‌زودی، حتی همین آخر هفته، رخ دهد، اما پس از دیدار در روز دوشنبه، گفتید برای مدتی پیشنهاد متقابل دیگری تهیه خواهید کرد و آن را به آقای ویتکاف و جرد ارائه می‌دهید. به من بگویید کدام جدول زمانی درست است.

باید بگویم که اول از همه، هیچ ضرب‌الاجلی وجود ندارد. ما فقط با یکدیگر گفت‌وگو کردیم که چگونه می‌توانیم به توافقی سریع برسیم، توافق سریع چیزی است که هر دو طرف به آن علاقه‌مند هستند. همان‌طور که می‌دانید ما تحت تحریم هستیم. بدیهی است هر روزی که تحریم‌ها لغو شود، هرچه زودتر باشد برای ما بهتر است، بنابراین هیچ دلیلی برای به تأخیر انداختن توافق احتمالی نداریم یا وقت‌کشی، اصلاً چنین قصدی نداریم.

از سوی دیگر، برای طرف آمریکایی نیز، رئیس‌جمهور ترامپ و تیمش علاقه‌مند به توافقی سریع هستند، بنابراین توافق کردیم با یکدیگر همکاری کنیم تا هرچه سریع‌تر به توافق برسیم. تنها پرسش این است که چگونه آن را به توافقی عادلانه تبدیل کنیم، توافقی برد-برد و منصفانه، و این بخش دشوار ماجراست. بدیهی است هر دو طرف منافع خاص خود و دغدغه‌های خود را دارند و وظیفه ما یافتن راه‌حلی است که منافع و نگرانی‌های هر دو طرف را دربرگیرد. بنابراین ما در حال انجام وظیفه خود هستیم.

امیدوارم کسانی که به دنبال جنگ هستند و می‌خواهند ایالات متحده را بار دیگر به جنگی غیرضروری و فاجعه‌بار بکشانند، موفق نشوند و اجازه دهند ما دیپلمات‌ها با یکدیگر کار کنیم و راه‌حل دیپلماتیک پیدا کنیم که به باور من در دسترس است و می‌تواند در مدت کوتاهی حاصل شود.

تجمع نظامی در اطراف ایران، کاملاً غیرضروری و بی‌فایده است

از نظر شما توافق برد-برد چه تعریفی دارد بر اساس گفت‌وگوهایتان با ویتکاف و کوشنر و از نگاه آن‌ها چگونه است؟ به نظر شما رسیدن به یک توافق برد-برد که بتواند از جنگ جلوگیری کند، چگونه خواهد بود؟

توافق برد-برد زمانی است که ایالات متحده کاملاً مطمئن باشد که برنامه هسته‌ای ایران صلح‌آمیز است و صلح‌آمیز باقی خواهد ماند و در مقابل، تحریم‌ها برای ایران لغو شود.

من به تجمع نظامی در اطراف کشورمان اشاره نمی‌کنم، زیرا این اقدام کاملاً غیرضروری و بی‌فایده است. راه‌حل دیپلماتیک در دسترس ماست. می‌توانیم به‌راحتی به آن دست یابیم. من در سال‌های گذشته در این حوزه فعالیت داشته‌ام و با طرف‌های مختلف مذاکره کرده‌ام. می‌دانم که توافق دست‌یافتنی است اما باید عادلانه و مبتنی بر راه‌حل برد-برد باشد.

گزینه نظامی فقط اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند و نه تنها پیامدهای فاجعه‌بار برای ما بلکه شاید برای کل منطقه و برای جامعه بین‌المللی خواهد داشت که از تشدید تنش‌های مختلف و جنگ‌ها در منطقه ما و فراتر از آن خسته شده اند.

طی چند روز آینده پیش نویس ایران برای ارائه آماده خواهد شد

با توجه به این افزایش تنش‌ها گام بعدی چیست؟ آیا سریع‌تر به مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای یافتن راه رسیدن به توافق باز خواهید گشت؟ آیا همچنان بر همان زمان‌بندی قبلی هستید؟

گام بعدی نیروهای مسلح ما موضوعی جداگانه است. من با آن بخش سروکار ندارم. من کار خودم را انجام می‌دهم. گام بعدی برای من ارائه پیش‌نویس یک توافق احتمالی به همتایانم در ایالات متحده است. فکر می‌کنم طی چند روز آینده این پیش‌نویس آماده خواهد شد. پس از تأیید نهایی مقامات بالاتر، به استیو ویتکاف تحویل داده خواهد شد و شاید به جلسه‌ای دیگر برای گفت‌وگو درباره آن نیاز باشد تا سپس کار بر روی متن آن پیش‌نویس را آغاز کنیم امیدواریم به نتیجه‌ای مطلوب برسیم. این نقشه راه پیش روی من است و گمان نمی‌کنم زمان زیادی ببرد. شاید ظرف یک هفته یا کمی بیشتر بتوانیم مذاکرات جدی بر سر متن را آغاز کنیم و به نتیجه برسیم.

ما مردم آمریکا را دشمن خود نمی‌دانیم

بدیهی است که از سال ۱۹۷۹ تاکنون، ایرانیان در خیابان‌ها شعار مرگ بر امریکا داده‌اند و پرچم آمریکا را سوزاندن و آمریکایی‌ها را دشمن خود دانسته‌اند. می‌خواهم بدانم آیا موضع کنونی دولت ایران این است که ایالات متحده دشمن آن است؟

شما می‌بینید که ایالات متحده چه اقداماتی علیه ما انجام می‌دهد و خصومت‌هایی که علیه ما نشان می‌دهد و تجمع نظامی‌ که در اطراف ما ایجاد کرده‌اند. پس انتظار دارید ما آن‌ها را چگونه تلقی کنیم؟ بدیهی است این رفتار، خصومت از سوی آمریکا نسبت به ماست.

من فقط برای شفاف‌سازی سؤال می‌کنم. اگر از این مرحله عبور کنیم که ایران آمریکا را دشمن خود می‌داند، آیا ممکن است به مرحله‌ای برسیم که دو کشور از این وضعیت عبور کنند؟

اول از همه، ما مردم آمریکا را دشمن خود نمی‌دانیم. ما سیاست‌های دولت آمریکا را علیه ایران خصمانه می‌دانیم. زمانی که این خصومت‌ها متوقف شود، آن‌گاه شاید بتوانیم به نوعی روابط متفاوت بیندیشیم. به همین دلیل بود که در سال ۲۰۱۵ آن توافق را انجام دادیم. ما توافق بسیار خوبی با دولت وقت آمریکا امضا کردیم اما متأسفانه تجربه خوبی از آن حاصل نشد. دوباره وارد مذاکره شدیم، اما در میانه گفت‌وگوها به ما حمله شد. بنابراین بسیار تأسف‌بار است که تجربه خوبی از تعامل با دولت‌های آمریکا نداریم. به محض اینکه این برداشت تغییر کندو به توافقی خوب برسیم، که از سوی دولت آمریکا محترم شمرده شود و با حسن نیت اجرا شود فکر می‌کنم اوضاع شروع به تغییر خواهد کرد. بنابراین معتقدم همه‌چیز به طرف مقابل بستگی دارد.

جنگ، تحریم و مکانیسم ماشه علیه ایران نتیجه نداد

رئیس‌جمهور ترامپ اغلب این برنامه را تماشا می‌کند. پیام شما به رئیس‌جمهور و اعضای کنگره چیست؟

پیام این است که دولت‌های پیشین آمریکا تقریباً هر کاری علیه ما انجام داده‌اند: جنگ، تحریم، مکانیسم ماشه و هر چیز دیگر. اما هیچ‌یک نتیجه نداد. اگر با مردم ایران با زبان احترام صحبت کنید ما نیز با همان زبان پاسخ خواهیم داد. اما اگر با زبان زور با ما سخن بگویند، ما نیز همان‌گونه پاسخ خواهیم داد. فکر می‌کنم ایرانیان نشان داده‌اند مردمی با عزت هستند. ما فقط به زبان احترام پاسخ می‌دهیم. این همان روشی است که باید با ما سخن گفته شود و نتیجه‌اش را خواهند دید.