شکاف پنهان در بازار سکه / تفاوت سکه بانکی و غیربانکی مشخص شد

سکه بانکی به‌طور رسمی توسط بانک مرکزی ضرب می‌شود، در حالی‌که سکه غیربانکی فاقد این ویژگی است و همین مسئله تفاوت‌هایی در قیمت و کیفیت ایجاد کرده است.

کد خبر: ۲۱۲۲۴۵۲

۰۶ اسفند ۱۴۰۴

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از فرارو، سکه بانکی توسط بانک مرکزی ضرب می‌شود اما سکه‌ای که این ویژگی را نداشته باشد اصطلاحا سکه غیربانکی به‌حساب می‌آید. به همین خاطر تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در آیتم‌هایی مثل عیار و وزن و کیفیت ضرب خودنمایی می‌‌کند. اگر تا الان سکه غیربانکی فروخته باشید، احتمالا می‌دانید فروش این سکه‌ها به راحتی سکه‌های غیربانکی نیست. قیمت سکه غیربانکی معمولا 10 تا 20 درصد زیر قیمت سکه‌ بانکی اعلام می‌شود.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در عیار

عیار طلا مهم‌ترین فاکتور در تعیین ارزش واقعی یک سکه است. تمام سکه‌ بانکی که توسط بانک مرکزی ضرب می‌شود، با عیار 22 یعنی خلوص 900 از هزار است. بانک مرکزی با استفاده از شمش‌های استاندارد و آزمایشگاه‌های پیشرفته، کوچک‌ترین انحرافی در عیار را مسدود می‌کند. اما کارگاه‌های ضرب سکه که سکه‌های غیربانکی روانه بازار می‌کنند، گاهی برای برای افزایش حاشیه سود از طلای آب‌شده با ناخالصی بالا استفاده می‌کنند.

عیار سکه‌های غیربانکی معمولا پایین‌تر از حد استاندارد است و در آزمایش‌های عیارسنجی که به ری‌گیری معروف هستند، اعدادی مانند 20، 19 و حتی پایین‌تر را نشان می‌دهند. از همه بدتر اینکه گاهی برای فریب خریدار، فقط لایه رویی سکه را با طلای باکیفیت آبکاری می‌کنند و مغز سکه از فلزات ارزان‌تر یا طلایی با عیار پایین تشکیل می‌شود.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در وزن

بانک مرکزی برای ضرب سکه‌ها از دستگاه‌های ‌دقیق وزنی در حد هزارم گرم استفاده می‌کند. طبق استاندارد، وزن یک سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم یا جدید دقیقا 8.133 گرم، نیم‌سکه 4.066 گرم، ربع‌سکه 2.033 گرم و سکه گرمی 1.01 گرم است. این اوزان در تمامی سکه‌های بانکی بدون هیچ‌ خطایی ثابت خواهد بود.

سکه‌های غیربانکی اما به دلیل استفاده از قالب‌های دستی و ابزارهای ابتدایی، نمی‌توانند به این دقت وزنی بی‌نقص داشته باشند. گاهی ممکن است وزن سکه‌ غیربانکی چند سوت تا چند دهم گرم کمتر از استاندارد بانکی باشد. قرار دادن این سکه‌ها روی ترازوهای حساس طلافروشی، یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای تشخیص بانکی یا غیربانکی بودن است.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در کیفیت ضرب

تشخیص سکه بانکی و غیربانکی از روی کیفیت ضرب و ظاهر گاهی حتی برای صرافان باتجربه نیز سخت است. تشخیص درست ممکن است نیاز به گذراندن دوره‌های آموزشی و تخصصی سکه‌شناسی داشته باشد.

دستگاه‌های ضرب بانک مرکزی، فشار بسیار بالایی را بر فلز وارد می‌کنند که باعث می‌شود نقش روی سکه، مثل تصویر بارگاه امام رضا یا آجرچینی‌های روی طرح، با وضوح و برجستگی کامل و سه‌بعدی ثبت شوند. کنگره‌ها یا همان شیارهای دور سکه بانکی به شمل کاملا منظم طراحی می‌شوند. در سکه‌های غیربانکی اما به دلیل ضعف دستگاه‌های پرس طرح‌ها تخت و تار می‌شوند.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در فرق وکیوم

خیلی‌ها تصور می‌کنند، بسته‌بندی هولوگرام‌دار یا همان وکیوم ضامن بانکی بودن و اصالت سکه است. با وجود اینکه صرافی‌های معتبر سکه‌های بانکی خود را با وکیوم اختصاصی، هولوگرام امنیتی و آدرس واحد صنفی عرضه می‌کنند اما وکیوم هیچوقت معیار مهم و قابل اتکایی نیست و مثل آب خوردن وکیوم را جعل می‌کنند. سودجوها، دستگاه‌های پرس وکیوم و چاپ هولوگرام دارند و کارت صرافی‌های معتبر را هم کپی می‌کنند.

گذاشتن سکه غیربانکی در وکیوم تقلبی کار سختی نیست. به‌خاطر همین خود سکه و ویژگی‌های فیزیکی آن مهم است و در موارد مشکوک، سکه باید از وکیوم خارج شده و به شکل مستقیم بررسی شود.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در نقدشوندگی

سکه‌های بانکی همانند پول نقد عمل می‌کنند. شما هر موقع و در هر شهر و نقطه‌ای می‌توانید سکه بانکی خود را به صرافی‌ها یا طلافروشی‌ها ببرید و در کمتر از چند دقیقه پول فروش آن را دریافت کنید. چون تقاضا برای سکه‌ بانکی همیشه بالاست. اما سکه غیربانکی به شدت با مشکل فروش روبه‌رو است.

طلافروشان و صرافان مجاز معمولا تمایلی به خرید سکه‌های غیربانکی ندارند. اگر هم خریداری پیدا شود، پروسه فروش با فروش سکه بانکی تفاوت دارد. در این حالت صراف‌ها سکه را از شما تحویل می‌گیرند و برای ری‌گیری به آزمایشگاه می‌برند. دست‌آخر هم با قیمتی زیر قیمت بازار به خرید سکه از شما تمایل نشان می‌دهند.

تفاوت سکه بانکی و غیربانکی در قیمت

سکه‌ بانکی حباب دارد. یعنی به خاطر تقاضای بالا و اعتبار، قیمت سکه بانکی از ارزش واقعی و طلای به کار رفته در آن‌ها بیشتر است. سکه غیربانکی اما هیچ حباب و ارزش دیگری ندارد و فقط به عنوان طلای خام یا طلای آب‌شده معامله می‌شود. این یعنی تمام حباب سکه به شکل کامل از بین می‌رود.

علاوه بر از بین رفتن حباب به خاطر ریسک پایین بودن عیار، قیمت سکه غیربانکی را با کسر درصدهای سنگین محاسبه می‌کنند. در بازار سکه غیربانکی را معمولا بین 10 تا 20 درصد زیر قیمت سکه بانکی می‌خرند که ضرر سنگینی را به فروشنده تحمیل می‌کند.