تعرفه بی‌سابقه آمریکا؛

تعرفه ۱۲۶ درصدی آمریکا بر پنل خورشیدی هند؛ واشنگتن علیه یارانه‌های دهلی

وزارت بازرگانی آمریکا با اعمال عوارض جبرانی اولیه ۱۲۶ درصدی بر سلول‌ها و ماژول‌های خورشیدی هند، عملاً دسترسی این کشور به بازار پرسود آمریکا را محدود کرد؛ تصمیمی که چالش مازاد ظرفیت در صنعت خورشیدی هند را تشدید می‌کند.

کد خبر: ۲۱۲۲۹۳۹

۰۸ اسفند ۱۴۰۴

به گزارش اقتصادآنلاین، وزارت بازرگانی ایالات متحده عوارض جبرانی اولیه ۱۲۶ درصدی بر سلول‌ها و ماژول‌های خورشیدی هند اعمال کرده است؛ اقدامی که عملاً بازار پرسود آمریکا را به روی این محصولات می‌بندد و مشکل مازاد ظرفیت در بخش در حال رشد انرژی خورشیدی هند را تشدید می‌کند.

بلومبرگ در گزارشی اعلام کرد که این تعرفه‌ها در پی شکایت «ائتلاف تولید و تجارت خورشیدی آمریکا» اعمال شده است؛ نهادی که مدعی است شرکت‌های هندی از یارانه‌های دولتی به‌طور ناعادلانه بهره‌مند شده‌اند. این ائتلاف که شرکت‌های مستقر در آمریکا مانند فرست سولار و میشن سولار و همچنین شرکت چینی هانوا کی‌سلز را دربرمی‌گیرد، در ژوئیه ۲۰۲۵ دادخواست‌هایی ارائه کرد و مدعی شد واردات خورشیدی از هند، اندونزی و لائوس از یارانه‌های ناعادلانه دولتی برخوردار بوده‌اند.

ادعای یارانه‌های دولتی و سقوط سهام خورشیدی‌ها

به‌طور مشخص، این ائتلاف ادعا کرد شرکت‌های خورشیدی هند از طریق برنامه‌هایی نظیر «برنامه مجوز پیشاپیش»، «برنامه بازپرداخت عوارض» و «طرح ترویج صادرات کالا‌های سرمایه‌ای» از حمایت‌های دولتی بهره برده‌اند. پس از اعلام این تصمیم، سهام شرکت‌های بزرگ خورشیدی هند از جمله آدانی گرین انرژی، واری انرژی، پریمیر انرژی و ویکرام سولار سقوط کرد.

تعرفه‌های ترامپ در بدترین زمان ممکن برای صنعت خورشیدی هند اعمال شده‌اند؛ واردات خورشیدی هند به آمریکا طی دو سال گذشته جهش چشمگیری داشته و از ۸۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ به حدود ۷۹۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است؛ رشدی که تا حد زیادی به برنامه شاخص «مشوق‌های مبتنی بر تولید» دولت نارندرا مودی مربوط می‌شود.

نقش طرح مشوق تولید در جهش صادرات

این طرح که در آوریل ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد، به شرکت‌هایی که در داخل هند تولید می‌کنند، مشوق‌های مالی اعطا می‌کند؛ معمولاً بین ۴ تا ۶ درصد فروش افزایشی نسبت به سال پایه ۲۰۲۰. هدف از این برنامه، تقویت رشد تولید صنعتی است.

این طرح عمدتاً بخش‌های راهبردی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، خودرو، الکترونیک و داروسازی را هدف قرار داده است. برخلاف یارانه‌های پیشاپیش، این مشوق‌ها تنها پس از تحقق آستانه‌های از پیش تعیین‌شده سالانه برای افزایش تولید و فروش پرداخت می‌شوند و مزایای مالی آن معمولاً طی دوره‌ای ۴ تا ۶ ساله اعطا می‌شود. این یارانه‌ها با هدف کاهش وابستگی هند به واردات خورشیدی از چین طراحی شده‌اند؛ آن هم در شرایطی که این کشور در تلاش است تا سال ۲۰۳۰ دست‌کم ۵۰۰ گیگاوات ظرفیت نصب‌شده انرژی تجدیدپذیر داشته باشد.

چالش مازاد ظرفیت و وابستگی به بازار آمریکا

انتظار می‌رود این تعرفه‌ها مانع بزرگی در برابر صنعت پررونق خورشیدی هند ایجاد کنند؛ ظرفیتی که از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۱۳ برابر شده است. تولید ماژول خورشیدی هند هم‌اکنون با مازاد ظرفیت قابل‌توجهی روبه‌روست؛ به‌طوری‌که ظرفیت فعلی حدود ۱۶۰ گیگاوات، بسیار بالاتر از تقاضای داخلی سالانه ۴۵ تا ۵۰ گیگاوات است.

هند عمدتاً ماژول‌ها و سلول‌های خورشیدی خود را به ایالات متحده صادر می‌کند؛ بازاری که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۹۰ درصد کل صادرات را به خود اختصاص داد. در پی اعمال تعرفه‌های ضددامپینگ بر کالا‌های چینی، توسعه‌دهندگان آمریکایی به پنل‌های غیرچینی و با منشأ اخلاقی روی آورده‌اند؛ روندی که تقاضا برای محصولات خورشیدی هند را به‌شدت افزایش داده است.

راهکار‌های هند برای دور زدن شوک تعرفه‌ای

با این حال، صنعت خورشیدی هند چند راهکار برای عبور از شوک تعرفه‌ای در اختیار دارد.

نخست، شرکت‌های خورشیدی هند تلاش‌های خود را برای چرخش به سوی اروپا، خاورمیانه و دیگر اقتصاد‌های نوظهور تسریع کرده‌اند تا وابستگی بیش از حد به بازار آمریکا را کاهش دهند. تولیدکنندگانی مانند پریمیر انرژی به‌طور مشخص خریداران اروپایی را هدف قرار داده‌اند؛ منطقه‌ای که در پی تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین خود و کاهش وابستگی به چین است. واری انرژی نیز در حال توسعه زنجیره‌های تأمین در خاورمیانه، از جمله برنامه‌ریزی برای احداث تأسیساتی در عمان، به‌منظور دور زدن موانع مستقیم صادراتی است.

گسترش تولید در خاک آمریکا

دوم، شرکت‌های هندی در حال افزایش حضور تولیدی خود در داخل ایالات متحده هستند تا بتوانند مستقیماً بازار آمریکا را تأمین کرده و از تعرفه‌ها عبور کنند. واری تاکنون ۲.۶ گیگاوات ظرفیت تولید ماژول در آمریکا ایجاد کرده و قصد دارد آن را تا پایان سال به حدود ۴.۲ گیگاوات افزایش دهد؛ اقدامی که شامل فعالیت در تگزاس و خرید تأسیسات شرکت مایر برگر در آریزونا می‌شود.

ویکرام سولار نیز حضور تولیدی در آمریکا ایجاد کرده و در راستای هدف ظرفیت جهانی ۹.۵ گیگاواتی خود، به توسعه ظرفیت عملیاتی در این کشور ادامه می‌دهد. در همین حال، شرکت‌های دیگری از هند از جمله گرو انرژی، رینیو پاور، ناویتاس، سولکس انرژی و ساتویک انرژی نیز یا در حال راه‌اندازی زنجیره‌های تأمین در آمریکا هستند یا این گزینه را دنبال می‌کنند.

حمایت دولت هند از فروش داخلی

در نهایت، دولت هند امکان فروش محصولات تولیدکنندگان خورشیدی مستقر در مناطق ویژه اقتصادی به «منطقه تعرفه داخلی» را تسهیل کرده و عملاً از مدل «صرفاً صادراتی» به سمت تأمین بازار داخلی در حال رشد حرکت کرده است. دولت در بودجه اتحادیه ۲۰۲۶/۲۰۲۷ تدابیر حمایتی برای تسهیل فروش واحد‌های مناطق ویژه اقتصادی به بازار داخلی با نرخ‌های تعرفه‌ای ترجیحی معرفی کرد.

هدف این سیاست کمک به تولیدکنندگان، از جمله شرکت‌های خورشیدی و نیمه‌هادی، برای جذب مازاد ظرفیت ناشی از اختلالات تجارت جهانی است. بر این اساس، واحد‌های واجد شرایط در مناطق ویژه اقتصادی می‌توانند بخشی از تولید خود را با نرخ‌های تعرفه‌ای کاهش‌یافته به منطقه تعرفه داخلی بفروشند؛ در حالی که پیش‌تر باید عوارض کامل واردات کالا‌های نهایی را پرداخت می‌کردند. با این حال، این فروش‌ها به نسبت مشخصی از صادرات آنها محدود شده است تا شرایط رقابتی برابر برای تولیدکنندگان خارج از مناطق ویژه اقتصادی حفظ شود.

علاوه بر این، ماژول‌های خورشیدی عرضه‌شده در بازار داخلی همچنان باید با «فهرست مورد تأیید مدل‌ها و تولیدکنندگان» و همچنین الزامات جدید محتوای ساخت داخل برای سلول‌های خورشیدی که از اول ژوئن ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا می‌شود، مطابقت داشته باشند.