تکذیب و تایید مذاکرات ادامه دارد؛

تحرکات دیپلماتیک برای مهار بحران؛ میانجی‌گری فعال ترکیه، عربستان و عمان

در حالی که درگیری‌ها میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل بدون وقفه ادامه دارد، دونالد ترامپ از مذاکراتی برای پایان جنگ سخن می‌گوید؛ در عین حال بر اساس اطلاعات برخی منابع، آنکارا، ریاض و مسقط به صورت غیرعلنی در حال تلاش برای مهار جنگ هستند.

کد خبر: ۲۱۲۸۱۱۸

۰۴ فروردين ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از بلومبرگ، نیرو‌های ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل همچنان به درگیری‌های شدید ادامه دادند، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مدعی شد مذاکراتی برای پایان دادن به این جنگ در جریان است.

ایران در طول شب حملات موشکی و پهپادی به شهر‌های تل‌آویو، ایلات و دیمونا در اسرائیل و همچنین پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه انجام داد. در مقابل، اسرائیل موجی از حملات را در غرب و مرکز ایران، از جمله تهران، آغاز کرد و وزیر دفاع این کشور، اسرائیل کاتس، اعلام کرد این عملیات «با حداکثر شدت» ادامه خواهد یافت.

ادعای مذاکرات و افزایش تنش‌های نظامی

این حملات پس از آن صورت گرفت که ترامپ حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران را به تعویق انداخت و دلیل آن را «گفت‌و‌گو‌های سازنده» با تهران عنوان کرد. ادعا‌های رئیس‌جمهور آمریکا درباره دیپلماسی پشت‌پرده به‌طور گسترده از سوی مقامات ایرانی رد شد و موجب سردرگمی درباره طرف‌های مذاکره و احتمال دستیابی به توافق شد.

در همین حال، قیمت نفت برنت روز سه‌شنبه بار دیگر به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه بازگشت؛ افزایشی که ناشی از نگرانی‌ها درباره احتمال تشدید جنگ و تشدید بحران عرضه جهانی انرژی بود.

گسترش دامنه حملات در منطقه خاورمیانه

عربستان سعودی اعلام کرد یک پهپاد را در منطقه شرقی خود رهگیری کرده است و کویت نیز از خارج شدن برخی خطوط برق از مدار پس از حمله ایران خبر داد. در بحرین نیز آژیر‌های هشدار به صدا درآمد و شرکت خدمات ابری آمازون به‌دلیل فعالیت‌های پهپادی با اختلال مواجه شد.

تشدید مواضع کشور‌های منطقه علیه ایران

متحدان آمریکا از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی به‌دلیل بمباران‌های مداوم، مواضع خود را در قبال تهران سخت‌تر کرده‌اند.

به گفته منابع آگاه، عربستان سعودی به آمریکا اعلام کرده است که در صورت هدف قرار گرفتن تأسیسات آب و برقش، آماده حمله به ایران خواهد بود. فیصل بن فرحان، وزیر خارجه این کشور، هفته گذشته تأکید کرد که خویشتنداری عربستان «نامحدود نیست».

ترامپ روز دوشنبه به خبرنگاران گفت که نمایندگان ویژه او، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، یک روز پیش با یک «مقام ارشد» در ایران گفت‌و‌گو کرده‌اند و افزود که این کشور خواهان «دستیابی به توافق» است. او همچنین گفت مجتبی خامنه‌ای در این مذاکرات دخیل نبوده است.

ابهام در مذاکرات و واکنش‌های متناقض

وب‌سایت آکسیوس گزارش داد که این فرد محمدباقر قالیباف بوده است، اما رئیس مجلس ایران انجام هرگونه مذاکره را رد کرد.

ترامپ گفت: «ایران یک فرصت دیگر برای پایان دادن به تهدیدات خود علیه آمریکا و متحدانش دارد و امیدواریم از آن استفاده کند. این موضوع می‌تواند در نهایت به توافقی بسیار خوب برای همه منجر شود.»

در عین حال برخی منابع داخلی، تهران از طریق میانجی‌ها درخواست‌هایی از سوی آمریکا برای انجام مذاکرات جهت پایان جنگ دریافت کرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، گفت: «هشدار‌های لازم درباره پیامد‌های شدید هرگونه تجاوز به زیرساخت‌های حیاتی ایران داده شده است.»

وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، در روز‌های اخیر با همتایان خود در ترکیه، عمان، پاکستان، مصر، روسیه، آذربایجان، ترکمنستان و کره جنوبی گفت‌و‌گو کرده است.

مخالفت داخلی ایران و تلاش‌های میانجی‌گری

در کنار رایزینی‌های غیرعلنی، اکبر نیکزاد نایب‌رئیس مجلس ایران مذاکره با ترامپ را رد کرد. او گفته است با کسی که دروغگو است و هیچ نشانه‌ای از شرافت، انسانیت یا وجدان در او نیست مذاکره نخواهد کرد.

به گفته منابع مطلع، پاکستان در تلاش برای میانجی‌گری جهت پایان جنگ است و ترامپ نیز با فرمانده ارتش این کشور، عاصم منیر، درباره این درگیری گفت‌و‌گو کرده است.

یکی از این منابع گفت که اسلام‌آباد به‌عنوان محل احتمالی مذاکرات مطرح شده است. یک دیپلمات ارشد غربی نیز اظهار داشت که در صورت نزدیک شدن به توافق، احتمال دارد ویتکاف و کوشنر به همراه معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، به این شهر سفر کنند.

چشم‌انداز دشوار مذاکرات و ادامه جنگ

کشور‌هایی مانند ترکیه، عربستان سعودی و عمان نیز در مذاکرات غیرعلنی با ایران برای مهار جنگ و دستیابی به آتش‌بس مشارکت داشته‌اند.

نشانه‌های اولیه حاکی از مذاکراتی دشوار است و هیچ تضمینی وجود ندارد که طرف‌ها بتوانند به توافقی برای پایان جنگ دست یابند. ایران پیش‌تر بر دریافت غرامت و تضمین عدم حمله در آینده از سوی آمریکا و اسرائیل تأکید کرده بود؛ خواسته‌هایی که بعید است مورد پذیرش ترامپ و بنیامین نتانیاهو قرار گیرد.

دیوید امسالم، از اعضای کابینه امنیتی اسرائیل، روز سه‌شنبه به رادیوی تل‌آویو گفت: «در راستای منافع اسرائیل است که جنگ ادامه یابد و اهدافی که برای خود تعیین کرده‌ایم محقق شود.»

او با اشاره به ترامپ افزود: «نمی‌دانم در ذهن رئیس‌جمهور چه می‌گذرد. در حال حاضر، ما به اجرای حملات ادامه می‌دهیم.»

هشدار متحدان و پیامد‌های انسانی جنگ

به گفته منابع آگاه، تصمیم ترامپ برای پیشبرد مذاکرات غیرمستقیم با ایران پس از آن اتخاذ شد که برخی متحدان هشدار دادند جنگ به‌سرعت در حال تبدیل شدن به یک فاجعه است.

این منابع افزودند که شرکای منطقه‌ای به آمریکا هشدار داده‌اند که تخریب دائمی زیرساخت‌های ایران تقریباً به‌طور حتم پس از پایان جنگ به شکل‌گیری یک دولت شکست‌خورده منجر خواهد شد.

این درگیری که اکنون وارد بیست‌وپنجمین روز خود شده است، بیش از ۴۳۵۰ کشته برجای گذاشته است. سه‌چهارم این تلفات در ایران بوده و بیش از ۱۰۰۰ نفر نیز در لبنان کشته شده‌اند؛ جایی که اسرائیل با گروه حزب‌الله مورد حمایت تهران در حال نبرد است.

بحران انرژی و آینده تنگه هرمز

عبور و مرور در تنگه هرمز، که مسیر انتقال حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان است، تقریباً متوقف شده است. از زمان آغاز درگیری‌ها، تنها تعداد اندکی نفتکش از این مسیر عبور کرده‌اند و آن هم اغلب پس از تعامل با ایران.

آمریکا و اسرائیل اعلام کرده‌اند که هدف آنها جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است. ترامپ مدعی شد که آمریکا ذخایر اورانیوم ایران را در اختیار خواهد گرفت و دو طرف بر سر شرایط این موضوع به توافق رسیده‌اند.

ایران همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را رد کرده است، هرچند پس از دور قبلی حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن گذشته، دسترسی بازرسان سازمان ملل را محدود کرده است.

ترامپ همچنین پیشنهاد داد که آمریکا و ایران بتوانند به‌طور مشترک کنترل تنگه هرمز را بر عهده بگیرند و این مسیر در صورت موفقیت این طرح، به‌زودی بازگشایی شود.

خبرگزاری بلومبرگ همچنین نوشت که در همین حال، ترامپ دستور اعزام نیرو‌های تفنگدار دریایی آمریکا به منطقه را صادر کرده است؛ از جمله یگان اعزامی سی‌ویکم از ژاپن با بیش از ۲۰۰۰ نیرو.