چشم‌انداز بازار خودرو در سال ۱۴۰۵

با فروکش کردن بحران‌ها، انتظار می‌رود اقتصاد نفس بکشد. اما در ایران ۱۴۰۵، بازار خودرو برعکس رفتار می‌کند. عرضه به شدت آسیب دیده، قدرت خرید خانوارها نسبت به سالیان قبل افت کرده، اما قیمت خودروهای صفر کیلومتر داخلی همچنان به روند صعودی ادامه می‌دهد.

کد خبر: ۲۱۳۲۹۰۶

۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۵

طبق برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس، تقاضای انباشته خودرو در پایان ۱۴۰۴ حدود ۲ میلیون دستگاه است، در حالی که عرضه موثر به زحمت به ۹۵۰ هزار دستگاه می‌رسد. این یعنی به ازای هر خودرو صفر موجود در بازار، بیش از دو خریدار بالقوه حضور دارند. سال ۱۴۰۵ سالی نخواهد بود که بازار آرام بگیرد؛ سالی است که ساختار بازار خودرو ایران برای اولین بار پس از دهه ۸۰ به شکل واقعی در حال تغییر است.

در سال ۱۴۰۵ بازار خودرو چه وضعیتی دارد؟

این اولین بار پس از جنگ ایران و عراق است که اقتصاد کشور همزمان با بازسازی پساجنگ و تحریم‌های سنگین دست‌وپنجه نرم می‌کند. برخلاف دوره پس از برجام یا دوران کرونا، این بار نه منابع ارزی قابل توجهی وجود دارد و نه انتظار گشایش سیاسی در کوتاه‌مدت می‌رود.

برای اولین بار، هر دو موتور محرک قیمت، یعنی عرضه و تقاضا، همزمان تحت فشار قرار دارند و ضعیف شده‌اند. هرچند این ضعف لزوما به معنای تعدیل قیمت‌ها نیست. نتیجه، ورود به یک رکود تورمی عمیق ساختاری است؛ شرایطی که در آن قیمت‌ها به راحتی پایین نمی‌آیند، چون هزینه تولید بالاست، اما تقاضای موثر هم به شدت ضعیف شده است.

آیا تولید خودرو در سال ۱۴۰۵ کم می‌شود؟

کارخانه‌های فولادسازی و پتروشیمی در زمان جنگ آسیب دیده‌اند و طبق گفته مدیران صنعت، احیای آنها حدود یک سال طول خواهد کشید. نتیجه ملموس این فشارها را می‌توان در قیمت کارخانه‌ای خودروها دید.

در چنین شرایطی، ایران‌خودرو و سایپا تمایل بیشتری به تولید مدل‌های با حاشیه سود بالا دارند تا اینکه بخواهند تیراژ تولید را افزایش دهند. پیش‌بینی می‌شود تولید این دو خودروساز در ۱۴۰۵ حدود ۷۵۰ هزار دستگاه باشد که تقریبا ۳۵ درصد کمتر از سال ۱۴۰۲ خواهد بود.

وضعیت واردات هم بهتر نیست. محدودیت تخصیص ارز باعث شده واردات خودرو در ۱۴۰۴ به کمتر از ۶۰ هزار دستگاه برسد و برای ۱۴۰۵ نیز پیش‌بینی می‌شود با وجود قطع روابط تجاری با امارات به‌عنوان اصلی‌ترین منبع واردات خودرو به کشور، این رقم حتی کمتر نیز شود. در مجموع، عرضه موثر کل بازار در ۱۴۰۵ بین ۷۵۰ تا ۸۵۰ هزار دستگاه خواهد بود، در حالی که تقاضای سالانه معمول پیش از بحران ۲-۳ برابر بیشتر از عرضه است.

کاهش قدرت خرید چه تاثیری بر بازار دارد؟

تورم انباشته، پس‌اندازهای دهک‌های میانی را فرسوده کرده است. درآمد واقعی خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۰ حدود ۴۴ درصد کاهش یافته، در حالی که قیمت میانگین خودرو داخلی صفر حدود ۳۰۰ درصد رشد کرده است. کارمندی که در ۱۴۰۰ با ۲۲ ماه حقوق خودرو می‌خرید، حالا به ۶۰ ماه حقوق نیاز دارد.

با این حال یک تقاضای معطل‌مانده هم وجود دارد. خانوارهایی که خرید خودرو را به «وقت و شرایط بهتر» موکول کرده بودند، حالا می‌بینند که وقت و شرایط بهتر گذشته است. خریدار وجود دارد، اما به دلیل کاهش قدرت خرید و رشد سریع قیمت‌ها، نقدینگی کافی در اختیار ندارد و وام بانکی هم در دسترس نیست.

نتیجه این ترکیب، رکود تورمی است: حجم معاملات کاهش می‌یابد اما قیمت‌ها بالا می‌روند.

چرا بازار خودرو کارکرده و دست دوم اهمیت دارد؟

وقتی خودروی صفر گران‌تر از قبل و قدرت خرید پایین‌تر از سالیان گذشته است، خریدار به سمت ماشین دست دوم می‌رود. انتظار می‌رود در سال ۱۴۰۵ نسبت معاملات کارکرده به صفر به حدود ۴ خودرو کارکرده به ۱ خودرو صفر برسد.

اما خودرو فقط یک وسیله نقلیه نیست، علاوه بر آن ابزاری برای حفظ سرمایه محسوب می‌شود. این کاربرد دوگانه تقاضا را در بازار کارکرده تقویت می‌کند.

سناریوهای بازار خودرو در نیمه اول ۱۴۰۵

بازار خودرو ایران در سال ۱۴۰۵ به‌شدت تحت تاثیر عوامل بیرونی قرار دارد و تغییر در هر یک از شاخص‌ها و فاکتورها مثل جنگ، توافق یا آتش‌بس می‌تواند یکی از این سناریوها را محقق کند.

سناریو

شرط اصلی

تاثیر بر قیمت صفر

تاثیر بر حجم معاملات

پایدارسازی

ثبات نرخ ارز + کاهش تنش

رشد حدود ۲۰ درصدی

بازگشت تدریجی بازار

رکود تورمی

تورم میانگین ۵۰ درصدی + رکود عمیق

رشد ۳۰ – ۴۵ درصدی

افت ۲۰ تا ۳۰ درصدی

شوک مجدد

تنش دوباره و شوک ارزی

نوسان شدید ۵۰ تا ۶۰ درصدی

توقف نسبی

احتمال رکود تورمی برای نیمه اول سال ۱۴۰۵ بیشتر از بقیه سناریوهاست. در این حالت، قیمت خودروهای صفر رشد ۳۰ درصدی خواهند داشت، حجم معاملات کل بازار حدود ۲۰ درصد افت می‌کند.

برای رصد این شرایط سه شاخص کلیدی «نرخ ارز خارجی»، «شاخص تولید خودرو» و «حجم معاملات هفتگی» را باید مد نظر قرار داد.

توصیه‌های عملی برای خریداران خودرو در سال ۱۴۰۵

با توجه به شرایطی و سناریوهایی که در بازار خودرو سال ۱۴۰۵ رخ خواهد داد، خریداران می‌توانند با توجه به نکات و موارد مهمی، هم یک خودرو مناسب بخرند و هم ارزش سرمایه‌شان را حفظ کنند.

اگر مصرف‌کننده هستید: بازار کارکرده منطقی‌ترین انتخاب است. خودروهای دست دوم با کارکرد زیر ۶۰ هزار کیلومتر همراه با دسترسی گسترده به قطعات و لوازم یدکی و خدمات پس از فروش می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

اگر می‌خواهید ارزش سرمایه‌تان را حفظ کنید: در کنار طلا و دلار، خودرو یکی از کالاهایی است که می‌تواند ارزش سرمایه‌تان را در تورم ۵۰ درصدی حفظ کند. هر زمان هم که نیاز به پول داشتید، می‌توانید خودرو کارکرده‌تان را سریع، راحت و امن بفروشید.

اگر منتظر کاهش قیمت هستید: کاهش قیمت در بازار خودرو با شرایط فعلی اقتصاد کشور اگر نگوییم غیرممکن، احتمال کمتری دارد. بنابراین اگر می‌خواهید خودرو بخرید، همین امروز اقدام کنید.

حفظ ارزش سرمایه با فروش سریع، راحت و امن خودرو

بازار خودرو ایران در شرایط نااطمینانی به سر می‌برد. برای خرید و فروش خودرو در این شرایط، نیاز به یک منبع قابل اعتماد دارید، جایی که هم بتوانید قیمت واقعی خودرو را کشف کنید و هم امکان این را داشته باشید تا سریع، راحت و امن خودرو کارکرده‌تان را بفروشید. خودرو۴۵ با تعیین قیمت واقعی و شفاف کمک می‌کند تا بتوانید ارزش سرمایه‌تان را در بازار خودرو در سال ۱۴۰۵ حفظ کنید.