تکلیف وصل شدن اینترنت بین‌الملل مشخص شد

در حالی که قطعی و محدودیت اینترنت بین‌الملل در ایران وارد پنجاه‌وپنجمین روز خود شده و طبق گزارش نت‌بلاکس سطح دسترسی به شبکه جهانی به حدود دو درصد حالت عادی رسیده است، مقامات دولتی به‌صورت صریح از شرط اصلی بازگشت اینترنت پرده برداشتند.

کد خبر: ۲۱۳۳۲۰۴

۰۳ ارديبهشت ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین، در حالی که پنجاه‌وپنج روز از محدودیت‌های گسترده اینترنتی در ایران می‌گذرد و گزارش‌های رسمی از کاهش دسترسی به شبکه جهانی به دو درصد خبر می‌دهند، اظهارات جدید مقامات دولتی و نمایندگان مجلس، ابعاد تازه‌ای از آینده اینترنت در ایران را روشن کرده است.

با گذشت بیش از ۱۲۹۶ ساعت از آغاز اختلالات سراسری در شبکه ارتباطی کشور، اقتصاد دیجیتال، سیستم‌های پرداخت و تجارت آنلاین همچنان با چالش‌های جدی دست‌وپنج نرم می‌کنند. در حالی که انتظار می‌رفت با برقراری آتش‌بس موقت، محدودیت‌های دسترسی به اینترنت بین‌الملل کاهش یابد، مسئولان دولتی دیدگاه متفاوتی را مطرح کرده‌اند.

شرط اصلی اتصال مجدد اینترنت: پیروزی کامل و شکست دشمن

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، روز سه‌شنبه (اول اردیبهشت‌ماه) در واکنش به پرسش‌های مکرر درباره زمان بازگشت شبکه به شرایط عادی، آب پاکی را روی دست کاربران ریخت. وی با تأکید بر اینکه شرایط فعلی «اقتضائات جنگی» دارد، تصریح کرد که بازگشت اینترنت به حالت عادی تنها پس از «پایان قطعی جنگ» امکان‌پذیر است.

حضرتی در اظهاراتی صریح گفت: «بعد از جنگ، به معنای پیروزی کامل و رساندن دشمن به یک شکست ذلیلانه، اینترنت هم باز می‌شود.» این سخنان نشان می‌دهد که از نظر حاکمیت، حتی آتش‌بس فعلی نیز به معنای عبور از شرایط ویژه امنیتی نیست و تا زمان دستیابی به یک پیروزی قاطع، درگاه‌های بین‌المللی برای عموم مردم مسدود باقی خواهد ماند.

تناقض‌های «اینترنت طبقاتی»؛ آیا وایت‌لیست‌ها گسترش یافته‌اند؟

یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های اظهارات رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، دفاع از سیاست دسترسی‌های گزینشی بود. وی ضمن محدود دانستن این رویه، تأکید کرد که دسترسی‌های خاص تنها برای «خبرنگاران در جبهه رسانه» است.

این در حالی است که بررسی‌های میدانی و گزارش‌های صنفی نشان می‌دهد طرح موسوم به «اینترنت پرو» با هزینه‌های بالا، فراتر از جامعه رسانه‌ای، به طیف وسیعی از تجار، اساتید دانشگاه، پزشکان و واحدهای تولیدی اعطا شده است. کارشناسان فناوری اطلاعات معتقدند توزیع گسترده اینترنت طبقاتی نه تنها یک ضرورت رسانه‌ای نیست، بلکه بیم آن می‌رود که این رویه به الگویی دائمی برای مدیریت فضای مجازی در ایران تبدیل شود.

مجلس چه می‌گوید؟ «اختیار دست دوستان امنیتی است»

در همین رابطه، جواد حسینی‌کیا، نائب رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، ضمن رد واژه «اینترنت طبقاتی»، توضیح داد که طرح‌های ارتقای دسترسی، صرفاً اقداماتی برای بهبود زیرساخت‌های ارتباطی در مناطق محروم است.

حسینی‌کیا در پاسخ به این پرسش که زمان نهایی رفع محدودیت‌ها چه زمانی خواهد بود، توپ را به زمین نهادهای امنیتی انداخت و گفت: «تصمیم‌گیری در این مورد در اختیار دوستان امنیتی است و هر زمان صلاح بدانند اعلام خواهند کرد.»

وی همچنین با اشاره به سوءاستفاده احتمالی از بستر اینترنت در شرایط جنگی، تأکید کرد که فعلاً بنایی بر افزایش قیمت اینترنت وجود ندارد و تمرکز بر ارتقای نسل‌های ارتباطی در شهرهای دور از مرکز قرار دارد.

دسترسی به اینترنت در هاله‌ای از ابهام

با وجود گذشت نزدیک به دو ماه از وضعیت فعلی، مشخص است که «بازگشت به شرایط عادی» در ادبیات مسئولان دولتی با آنچه در بطن جامعه جریان دارد، فاصله زیادی دارد. کاربران و فعالان اقتصاد دیجیتال که امیدوار بودند با فروکش کردن درگیری‌ها دسترسی آن‌ها به اینترنت آزاد بازگردد، اکنون با این واقعیت مواجه‌اند که زمان نهایی اتصال مجدد، به متغیرهای سیاسی و تصمیمات امنیتی گره خورده است.

باید دید آیا در روزهای آینده، تغییری در سیاست‌های دسترسی عمومی ایجاد خواهد شد یا مدل «اینترنت پرو» همچنان تنها راه گریز از انزوای دیجیتال برای گروه‌های خاص باقی خواهد ماند.