آیا دشمن آب و هوای ایران را دستکاری می‌کند؟/ نقش رادارهای آمریکایی و پروژه هارپ در بارش‌های اخیر کشور

سازمان هواشناسی در واکنش به مطالب منتشر شده در فضای مجازی در خصوص دستکاری اقلیم کشور توسط رادار‌های هواشناسی و نظامی و نقش پروژه هارپ در وقوع بارش‌های اخیر کشور بیانیه‌ای صادر کرد.

کد خبر: ۲۱۳۴۷۲۶

۱۰ ارديبهشت ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین، سازمان هواشناسی در واکنش به مطالب منتشر شده در فضای مجازی در خصوص دستکاری اقلیم کشور توسط رادار‌های هواشناسی و نظامی و نقش پروژه هارپ در وقوع بارش‌های اخیر کشور با انتشار بیانیه‌ای آورده است: رادار‌های هواشناسی و نظامی توانایی و امکان تغییر اقلیم، کاهش و یا افزایش بارش را در مقیاس هواشناسی ندارند.

در بیانیه سازمان هواشناسی آمده است: رادار‌های هواشناسی صرفاً ابزاری برای آشکارسازی پدیده‌های جوی هستند که با ارسال امواج الکترومغناطیس به‌صورت پالسی و دریافت بازتابش آنها از هدف عمل می‌کنند. امواج الکترومغناطیسِ ارسال شده توسط رادار اساساً به دلیل انرژی بسیار کم ارسالی و سهم کم انرژی جذب شونده و مدت زمان کمِ برخورد، موجب هیچگونه تغییر فاز (تغییر از حالت آب یا یخ به بخار و یا بالعکس) در جو نمی‌شوند. این امواج الکترومغناطیس تغییری در ساختار ابر و دما و رطوبت آن پدید نمی‌آورند و انرژی آنها در مقایسه با خورشید که همه طیف الکترومغناطیس را دارد بسیار بسیارکمتر است. به دلیل جذب بسیار بسیار کم امواج راداری در جو، این امواج باعث یونیزه‌شدن نیتروژن و اکسیژن جو و در نتیجه گرم‌شدن جو نمی‌شوند و از این رو هیچ ماده‌ای که بتواند باعث باروری هرچند ناچیز ابر‌ها شود را به جو اضافه نمی‌کنند.

شعاع پوششی رادار‌های هواشناسی حدود ۲۵۰ کیلومتر و کمتر هستند. اساساً پرتو رادار‌های مستقر در سطح زمین به دلیل انحنای زمین، در فواصل دورتر از ۲۵۰ کیلومتر از جو نزدیک زمین خارج می‌شوند و امکان دریافت امواج رادار جز توسط ابر‌های ارتفاع بالا و بدون بارش وجود ندارد. رادار‌های هواشناسی در باند‌های مختلف (S,X,C) از چند دهه گذشته در تمامی کشور‌های پیشرفته و درحال توسعه و حتی کمتر توسعه یافته برای شناسایی پدیده‌های بارشی و پیش‌بینی و مدیریت بحران‌های جوی و مدیریت آب استفاده می‌شوند و گزارشی از کاهش یا افزایش بارش ناشی از کارکرد رادار‌ها وجود ندارد.

بررسی مشخصات فنی رادار سامانه (AN/TPY-۲ (THAAD Radar)) نشان می‌دهد توان بیشینه این رادار‌ها ۲ مگاوات و میانگین توان مؤثر آنها کمتر از ۲ کیلووات است. پرتو تابشی در باند X پهنای حدود ۱ تا ۲ درجه دارد که در فاصله ۱۰۰ کیلومتری، قطر پرتو به حدود ۳ کیلومتر می‌رسد و این پرتو در اتمسفر به سرعت جذب و پراکنده می‌شود.

این رادار‌ها یکی از مهمترین رادار‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه هستند که با هدف ردیابی موشک‌های بالستیک و دفاع موشکی با برد ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر در باند X طراحی شده‌اند و ۱۲ واحد عملیاتی آن در سطح جهان وجود دارد. این رادار‌ها یا رادار‌های مشابه آن در کشور‌های عربی و سرزمین‌های اشغالی و با هدف هشدار زود هنگام و دفاع موشکی مستقر شده‌اند. با توجه به جذب بسیار کم در جو و عبور بخش بزرگی از انرژی در رادار‌های باند X، و نیاز به میدان الکتریکی بسیار قوی و انرژی بسیار بالا برای یونیزاسیون، توانایی اعمال یونیزاسیون مستقیم جو در این رادار‌ها بسیار محدود است.

تغییر فرکانس از ۵۰۰ مگاهرتز تا ۷۰ گیگاهرتز که در متن یکی از محتوا‌های منتشر شده، ادعایی کاملاً مردود وغیرممکن است. آنتن‌های آرایه فازی سامانه راداری تاد برای یک باند فرکانسی خاص طراحی شده‌اند و تغییر بسیار زیاد در فرکانس نیازمند تغییر ابعاد المان‌ها و کل زنجیره دامنه فرکانس (RF) است و نوسانگر‌ها امکان تغییر فرکانس به این گستردگی را ندارند و حداکثر پهنای باند فرکانسی این نوع رادار‌ها کمتر از ۲۰ درصد فرکانس مرکزی است. بر اساس مدارک پژوهشی، تنها اثر قابل مشاهده رادار‌ها می‌تواند تغییرات یونوسفر (ionospheric heating)، تغییر انتشار (propagation) امواج رادیویی و تولید plasma مصنوعی در ارتفاع بالا باشد که هیچ اتصال فیزیکی معتبری به cloud formation در تروپوسفر ندارد.

توان تابشی موثر در پروژه High-frequency Active Auroral Research Program (HARP) در حد گیگاوات است و با هدف تحت تاثیر قراردادن یونسفر از آنتن‌های آرایه فازی بزرگ استفاده شده است. در این سامانه یک فرستنده ۳.۶ مگاواتی در فرکانس ۷.۲ تا ۱۰ مگاهرتز برای مطالعه یونوسفر در ارتفاع ۶۰ تا ۵۰۰ کیلومتری طراحی شده است. نتایج رسمی منتشر شده در خصوص این پروژه نشان می‌دهد که HAARP نمی‌تواند آب وهوا را تغییر دهد و هیچ شواهدی برای تغییر آب وهوا توسط HAARP وجود ندارد. گرمایش یونوسفر با توان هارپ کمتر از ۰.۰۱٪ گرمایش ناشی از طوفان‌های خورشیدی است.

پروژه‌های مشابه دیگری مانند EISCAT در کشور‌های دیگر اروپایی شامل نروژ، فنلاند و سوئد با هدف تحت تاثیر قراردادن یونسفر اجرا شده‌اند که موجب یونیزاسیون محدود بدون تاثیرات آب و هوایی بوده‌اند. پروژه SURA مشابه پروژه هارپ در روسیه با به کارگیری رادار‌های پرقدرت HF انجام شده که در آن اثر گذاری بر یونسفر بدون تغییر در بارش مشاهده شده است.

تحلیل فنی مشترک همه پروژه‌ها نشان می‌دهد که در تمام این پروژه‌ها چگالی الکترونی یونوسفر تغییر پیدا کرده است که می‌تواند موجب تغییر مسیر امواج رادیویی شود و هیچ اثری بر بارش، ابر‌های تروپوسفری (۱ تا ۱۲ کیلومتری)، طوفان‌ها و الگو‌های اقلیمی نداشته است. اصولا رادار‌ها به علت عدم همپوشانی ارتفاعی و فاصله بسیار زیاد که ناشی از انرژی الکترومغناطیس کم چگال و عمدتا عبوری (نه جذب شونده) آنها هستند، نمی‌توانند بارش را تغییر دهند بنابراین هیچ شباهتی بین توان عملیاتی رادار‌ها با سامانه‌های گرمایش یونسفری مانند فرستنده‌های هارپ با توان مگاوات در فرکانس‌های پایین و آنتن‌های بسیار بزرگ وجود ندارد.

اساسا برای تغییرات آب و هوایی و بارش، دو مکانیسم اصلی قابل تصور است:

الف) گرمایش یونوسفر: پروژه هارپ در فرکانس‌های ۲ تا۱۰ مگاهرتز (نه ۸ تا ۱۲ گیگاهرتز) کار می‌کند که به دلیل بازتاب از یونوسفر با توان مؤثر تابشی (ERP) چند مگاوات و آنتن عظیم چند هکتاری با سامانه تاد کاملا متفاوت است. در سامانه تاد ERP حدود ۱ تا۲ گیگاوات در باند X است که این امواج در یونوسفر جذب نمی‌شوند (یونوسفر برای فرکانس‌های بالای ۳۰ مگاهرتز شفاف است). پس هیچ گرمایش یونوسفری رخ نمی‌دهد که حتی در آن صورت هم توان تاثیر بر امواج و سامانه‌های جوی را نمیتواند داشته باشد.

برای آگاهی بیشتر از به برآورد انرژی جو و انرژی رادار‌ها به مثال زیر توجه کنید:

الف) برای اینکه در مساحتی به شعاع برد یک رادار هواشناسی (حدود ۲۵۰ کیلومتر) بارش باران به میزان یک میلی متر در یک ساعت رخ دهد انرژی آزاد شده ناشی از گرمای نهان مایع (تبدیل بخار آب به آب) حدود ۴.۴×۱۰۱۷ ژول است. این انرژی معادل حدود ۱۰۰ میلیون تن TNT و یا صد‌ها بمب هسته‌ای و حدود یک چهارم برق مصرفی سالانه یک کشور صنعتی مانند آلمان است. در همین حال انرژی ارسال شده از یک رادار پالسی با پیک توان ۲۰۰۰ کیلووات و مشخصات کلی فرکانس تکرار پالس چند صد هرتز و پهنای پالس چند میکرو ثانیه، طی یک ساعت، کمتر از ۲×۱۰۵ ژول است. (توان متوسط ارسالی رادار‌ها کمتر از ۵ کیلو وات است). می‌توان دید انرژی آزاد شده در جو طی بارش یک میلی متر در یک ساعت در مساحت پوشش راداری، معادل انرژی گسیل شده یک ساعت از حدود چند میلیون رادار هواشناسی است. اصولا امواج رادار با توان‌های در حد چند مگاوات به هیچ عنوان توان لازم برای ایجاد تغییر را ندارد و اگر این توان را با توان پرتو‌های خورشیدی مقایسه کنیم، میلیون‌ها بار ضعی‌فتر است.

ب) بارورسازی ابرها: هسته‌زایی یخ نیازمند پاشش موادی مانند یدور نقره یا پودر نمک یا بنا بر برخی ادعا‌های اثبات نشده تابش لیزر‌های پرقدرت (تراوات) است که تا کنون ثابت نشده است هیچکدام از این روش‌ها بتوانند تاثیر عمده‌ای در سامانه‌های بارشی ایجاد کنند. حتی در مناطقی مانند جنوب غرب آمریکا که دهه‌ها بارورسازی ابر با روش‌های مختلف تداوم داشته، تشدید خشکسالی‌های فراگیر و گسترده و کم آبی مفرط در ایالت‌هایی مانند وایومینگ، کالیفرنیا، آرکانزاس و تگزاس یک چالش بسیار عمده برای جمعیت ساکن در آن مناطق است.

بر اساس مستندات سازمان‌های معتبر بین المللی هیچ مدرک علمی معتبر وجود ندارد که رادار‌ها یا امواج مایکروویو بتوانند بارش یا آب وهوا را تغییر دهند.

نکته حائز اهمیت اعلام پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی کشور از چند ماه قبل از وقوع جنگ و آسیب‌های محتمل تجهیزاتی منطقه (حد اقل آذرماه ۱۴۰۴)، مبنی بر بارش‌های بالاتر از نرمال در پایان زمستان ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ بر اساس مدل‌های پیش‌بینی عددی است که فرضیه افزایش بارش‌ها را قویاً رد می‌کند.

شایان توجه است که اگر فرضیه ناصحیح اثرات محتمل آسیب‌های وارده به تجهیزات نظامی و هواشناسی منطقه بر افزایش بارش را بپذیریم، اولاً چگونه بارش‌های قبل از وقوع جنگ (از جمله بارش‌های بسیار شدید آذر ماه جنوب ایران) را می‌توان توجیه کرد و ثانیاً افزایش بارش سایر کشور‌های منطقه خاورمیانه از جمله عراق و عربستان که جنگ در آنجا رخ نداده را چگونه می‌توان جز به علت ایجاد شرایط مناسب بزرگ مقیاس گردش‌های جوی تفسیر کرد؟ یقیناً نمی‌توان.

ارجاع به یک شخص نامعلوم تحت عنوان یک کارشناس آمریکایی که گفته است: «آمریکا اعتراف به ایجاد خشکسالی عمدی در منطقه کرده است» و اطلاعات احتمالا محرمانه مربوط به (رادار‌های موسوم به رادار‌های هواشناسی برای دور کردن ابر‌های بارانی) را در سطح عموم ارائه می‌دهد علاوه بر اینکه می‌تواند کاملا فریبکارانه از سوی آن کارشناس باشد ممکن است دشمن را آنقدر توانمند و صاحب فنآوری در اذهان عمومی جلوه دهد که قادر است دست به چنین کار بزرگی بزند، در حالی که از دید اذهان جامعی علمی مرتبط با موضوع، یک شایعه کاملاً واهی و کذب است.

هیچ مدرک علمی وجود ندارد که ثابت کند انرژی رادیویی در سطح توان‌های راداری بتواند الگوی بزرگ و میان مقیاس و حتی خرد مقیاس را تغییر دهد.

در محتوا‌های اعلامی هیچ اشاره‌ای به منبع مستند این پیام‌ها و هیچ اشاره‌ای به علت ارتباط رخداد بارش‌ها در حضور یا عدم حضور رادار‌های نظامی و هواشناسی منهدم شده یا آسیب دیده نشده است.

مطالب مندرج در رسانه‌های مجازی در خصوص دستکاری در اقلیم و جلوگیری از رخداد بارش توسط رادارهای هواشناسی و نظامی، پیش از آنکه یک مطلب علمی مستند باشد، در خوشبینانه‌ترین حالت یک فرضیه اثبات نشده است. اثبات فرضیه باید مستدل و مبتنی بر اسناد علمی، میدانی و با تایید مراجع علمی باشد بنابراین ادعا‌های مطرح شده فاقد بنیان علمی معتبر و ناشی از اشتباه در مفاهیم مهندسی رادار و نادیده گرفتن اصول فیزیک جو و استناد به شواهد شنیداری است. تغییر آب وهوا نیازمند توان‌های عظیمی است که رادار‌های نظامی فاقد آن هستند. رادار‌های هواشناسی و نظامی توانایی و امکان تغییر اقلیم، کاهش و یا افزایش بارش را در مقیاس هواشناسی ندارند.

در پایان این بیانیه آمده است:در حوزه علمی، اجتماعی و. درج یک مطلب اثبات نشده می‌تواند ایجاد بحرانی در سطح محدود و یا حتی وسیع کند. رد مطالب اثبات نشده معمولا به‌سادگی، به‌سرعت و فراگیر نخواهد بود بنابراین توصیه می‌شود از انتشار اینگونه مطالب بدون مستند علمی خودداری شود. انتشار و طرح سوال توصیه می‌شود ولی اگر همزمان پاسخی که در رد یا تایید سوال مطرح شده بیان می‌شود الزاماً می‌بایست مستند و اثبات شده باشد.