هنرمند معروف درگذشت/ شوک بزرگ به دنیای هنر

یحیی دهقان‌پور، از عکاسان برجسته و مدرس عکاسی ایران، درگذشت.

کد خبر: ۲۱۳۸۰۰۹

۲۵ ارديبهشت ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایرنا، یحیی دهقان‌پور، ۱۱ دی ماه ۱۳۱۹ هجری شمسی در تهران متولد شد. برای نخستین بار کنجکاوی کودکانه او را بر آن داشت تا به صورت پنهانی با دوربین یکی از آشنایان عکس بگیرد. در ۹ سالگی با برداشتن مخفیانه ۲ تومن از عیدی‌های خواهرش، اولین دوربین عکاسی خودش را خرید.

در دهه‌ی ۳۰ شمسی تحصیلات اول و دوم متوسطه خود را در دبیرستان علمیه تهران به پایان رساند و سپس مقاطع بالاتر را در مدارس رهنما، خرد و… ادامه داد. (خود دهقان‌پور دلیل تغییر متعدد مدارس را عدم ثبت‌نام به سبب شیطنت‌های زیادش عنوان می‌کند.)

از سال ۱۳۴۰ به بعد، عکاسی به سرگرمی دوران جوانی او تبدیل شد و در قامت عکاسی آماتور از موضوعات مختلفی عکس می‌گرفت. از پاتوق‌های دوران جوانی او یکی کتابفروشی «نیل» بود و دیگری مغازه و لابراتور عکاسی «اسپرت فیلم» متعلق به محمود پاکزاد که محل رفت آمد عکاسان مطرح آن دوران، چون سیف‌الملوکی، عبدالمجید بختیار و ناصر حقیقی بود که همگی چندین سال از او بزرگتر بودند.

از دهه ۴۰ به بعد، مجلات آن زمان همچون، فردوسی، نگین و تلاش تعدادی از تک عکس‌هایشان را منتشر کرده بودند. (حتی گاه بدون اسم عکاس).

با شنیدن خبر مرگ فروغ فرخزاد در سال ۱۳۴۵ تصمیم گرفت تا از مراسم خاکسپاری این شاعر جوانمرگ عکاسی کند.

در سال ۱۳۴۵ وارد دانشگاه تهران شد تا در رشته ادبیات فارسی تحصیل کند. او موفق شد در سال ۱۳۴۹ فارغ‌التحصیل شده و مدرک کارشناسی ادبیات فارسی خود را از این دانشگاه دریافت کند.

در سال ۱۳۵۱ به قصد تحصیل در رشته زبان‌شناسی به انگلستان سفر می‌کند. در آن زمان اقامت در انگلیس منوط به داشتن ۲۵ ساعت کلاس در هفته بود، چون کلاس انگلیسی او ۱۵ ساعت بود به ناچار در تکنیکال کالج گریز (Grays) برای پُر کردن ساعات باقی‌مانده در رشته عکاسی ثبت نام کرد.

در شش ماه تحصلیش در گریز، استعدادی که از خود در عکاسی نشان داده بود و تشویق‌های استاد عکاسی‌اش استوارت مان، سبب شد تا برای همیشه تحصیل در رشته‌ی زبان‌شناسی را کنار بگذارد و به ادامه‌ی تحصیل در رشته عکاسی روی آورد.

برای تحصیل در رشته عکاسی از دو دانشگاه «ال سی پی» (London College of Printing) جایی که دیوید هاکنی درس می‌داد و «پی سی ال» (Polytechnic of Central London) وست‌مینستر فعلی، جایی که دیوید فدی (David Faddy) و ویکتور برگین (Victor Burgin) تدریس می‌کردند، پذیرش گرفت. انتخاب او «پی سی ال» بود، اما در نهایت علیرغم مخالفت اساتیدش در آنجا یک ترم بیشتر تحصیل نکرد و عازم امریکا شد.

در سال ۱۳۵۵ وارد آمریکا شد و به مدت شش ماه در انستیتو بروکس (Brooks Institute of Photography) سانتاباربارای لس‌آنجلس در رشته عکاسی تحصیل کرد. دلزده از تمرکز صرف بر مباحث تکنیکی در انستیتو بروکس، بعد از شش ماه آنجا را ترک کرده و برای ادامه تحصیل و مشخص ساختن وضعیت پذیرشش راهی سانفرانسیسکو شد.

با تحصیل در انستیتو هنر سانفرانسیسکو (San Francisco Art Institute) به مدت دو سال، زیر نظر اساتیدی، چون جری برشارد (Jerry Burchard)، لیندا کانر (Linda Connor)، جک فولتون (Jack Fulton) و هری باورز (Harry Bowers) مدرک لیسانس عکاسی خود را در خارج از کشور دریافت کرد.

در این دو سال به سبب ورکشاپ‌ها و نمایشگاه‌های متعددی که در دانشگاه یا خارج از آن برگزار می‌شد با عکاسان مختلفی از دوئین مایکلز، انسل ادمز، استیون شور و لری کلارک گرفته تا مانوئل آلوارز براوو، رابرت هاینکن و آلن سکولا از نزدیک آشنا شده و به صورت پاره‌وقت در کلاس یا ورکشاپ برخی از آنها حاضر شد.

بعد از اتمام تحصیلات، چند ماهی قبل از به سرانجام رسیدن انقلاب، در شهریورماه ۱۳۵۷ به ایران بازگشت. در همان سال ۱۳۵۷ برای تدریس در مدرسه عالی تلویزیون (دانشکده صداوسیمای فعلی)، مصاحبه داد.

تدریس در مدرسه عالی تلویزیون در سال ۱۳۵۷ سرآغاز دوران تدریس دهقان‌پور در رشته عکاسی است. دورانی که در دانشگاه‌های متعدد و تا اوایل دهه‌ی ۱۳۹۰ بیش از ۳۰ سال به طول می‌انجامد. (آغاز تدریس در دانشگاه الزهرا ۱۳۶۲، دانشگاه هنر تهران ۱۳۶۳، دانشگاه تهران ۱۳۶۳ و دانشگاه آزاد اسلامی ۱۳۶۶).

از سال ۱۳۵۷ به بعد، علاوه بر تدریس، برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی و شرکت در نمایشگاه‌های گروهی متعدد، حاصل فعالیت‌های دهقان‌پور در عکاسی ایران است.

در کنار نمایشگاه‌های متعددی که در این سال‌ها برگزار کرده است، عکس‌های دهقان‌پور در چند کتاب عکس به یادگار مانده است. این کتاب‌ها به ترتیب سال عبارتند از:

۱-پنج نگاه به خاک (۱۳۶۱)، مجموعه‌ی ۶۳ عکس مستند از پنج عکاس ایرانی (یحیی دهقان‌پور، مهشید فرهمند، بهمن جلالی، کریم امامی، مهدی خوانساری).

۲- ایران، نگاهی دیگر (۱۳۷۰)، ۱۱ عکس جهت معرفی ایران، به شکل کاتالوگی تبلیغاتی در قطع بزرگ با طراحی قباد شیوا.

۳- کوهپایه‌ها (۱۳۷۲)، تصاویر کوهپایه‌های تهران به سفارش شهرداری تهران.

۴- کیش (دهه‌ی ۱۳۸۰)، تصاویری از شهر کیش به سفارش سازمان عمران کیش.

۵- آن روز او را در باغچه کاشتند (۱۳۹۳)، عکس‌های مراسم خاکسپاری فروغ فرخزاد.

۶- سیب سوم (۱۳۹۷)، عکس‌های نمایشگاه «سیب سوم».

بخشی از این مطلب برگرفته از گاهشمار زندگی هنری یحیی دهقان‌پور به نویسندگی زانیار بلوری و معصومه آقایی است.