سرنوشت تردد در تنگه هرمز چه می‌شود؟ / وعده تازه واشنگتن

وزیر انرژی آمریکا اعلام کرد که تردد دریایی در تنگه هرمز حداکثر تا تابستان به حالت عادی بازمی‌گردد؛ اظهاراتی که در حالی مطرح می‌شود که برخی بانک‌ها و تحلیلگران از تشدید اختلال در بازار انرژی و کاهش سریع ذخایر نفت جهان خبر می‌دهند.

کد خبر: ۲۱۳۸۳۷۰

۲۷ ارديبهشت ۱۴۰۵

به گزارش اقتصاد آنلاین، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در اظهاراتی که تلاش داشت نگرانی بازار‌های جهانی از بحران سوخت را کاهش دهد، گفت: «تردد دریایی در تنگه هرمز در سریع‌ترین زمان ممکن و حداکثر تا تابستان امسال از سر گرفته می‌شود.»

وی در گفت‌و‌گو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی، وضعیت فعلی در این آبراه استراتژیک را «اختلالی موقت» توصیف کرد.

در همین حال، مقامات ایرانی با اعلام سازوکار جدید تنظیم عبور، عملاً نظم تازه‌ای را بر این شریان حیاتی انرژی حاکم کرده‌اند که برخلاف پیش‌بندی‌های خوش‌بینانه واشنگتن، افق مشخصی برای خروج از آن ترسیم نشده است.

تنگه هرمز با عرض ۳۹ کیلومتر، کاملاً در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و هیچ بخشی از آن در آب‌های آزاد بین‌المللی نیست. بر اساس قوانین بین‌المللی، آب‌های سرزمینی ایران (۲۲ کیلومتر از ساحل شمالی) و عمان (۲۲ کیلومتر از ساحل جنوبی) در میانه تنگه روی هم افتاده است. از این رو، مدیریت این شاهراه باید منافع ایران را تأمین کند، نه اینکه علیه کشورمان استفاده شود.

کاهش شتابان ذخایر نفت؛ زنگ خطر برای اقتصاد جهان

شبکه سی‌ان‌بی‌سی گزارش داده که ذخایر نفت جهان با «سرعتی بی‌سابقه» در حال کاهش است تا جای خالی نفت خلیج فارس را پر کند. برآورد‌های بانک «یوبی‌اس» سوئیس نشان می‌دهد که ذخایر جهانی از کمی بیش از ۸ میلیارد بشکه در پایان فوریه، به حدود ۷.۸ میلیارد بشکه در پایان آوریل رسیده است.

این بانک پیش‌بینی می‌کند اگر اختلال در صادرات نفت خلیج فارس ادامه یابد، ذخایر تا پایان ماه مه به ۷.۶ میلیارد بشکه کاهش پیدا کند.

با این حال، هشدار جدی‌تر از سوی «جی‌پی مورگان» مطرح شده است. ناتاشا کانِوا، رئیس استراتژی کالای جهانی این بانک می‌گوید: «بخش قابل استفاده از این ذخایر حدود ۸۰۰ میلیون بشکه است، چون بخش عمده آن برای نگهداری خطوط لوله، مخازن و شبکه لجستیکی لازم است.» او هشدار داد که سیستم انرژی جهان نه به خاطر ناپدید شدن نفت، بلکه به دلیل نبود حجم عملیاتی کافی در شبکه جریان، در آستانه فروپاشی قرار دارد.

شرکت مشاوره «رپیدان انرژی» نیز پیش‌بینی کرده که اگر تنگه هرمز بسته بماند، ذخایر فرآورده‌های نفتی تا ژوئیه یا اوت به سطح بحرانی خواهد رسید. به گفته این شرکت، اقتصاد جهانی ممکن است «یخ بزند»؛ یعنی زمانی که زیرساخت حمل‌ونقل نتواند سوخت را «با هیچ قیمتی» تأمین کند.

تحلیلگران این شرکت معتقدند پیش از رسیدن به آن مرحله، بازار‌ها جهش شدید قیمت را تجربه خواهند کرد. افزایش قیمت نیز به نوبه خود به «رکود شدید اقتصادی» به دلیل کاهش تقاضا منجر خواهد شد. آنها زمان آغاز این مرحله را «پیش از سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶» پیش‌بینی کرده‌اند.

دارن وودز، مدیرعامل شرکت اکسون موبیل هم اذعان کرد که ذخایر تجاری، ذخایر استراتژیک و نفتکش‌های درحال عبور تاکنون به کاهش اثر اختلال عرضه کمک کرده‌اند. اما وی تأکید کرد: «در نهایت، ذخایر تجاری به سطوحی کاهش خواهند یافت که دیگر نتوانند به عنوان منبع تأمین ادامه دهند.» او پیش‌بینی کرد با ادامه بسته بودن تنگه هرمز، شاهد افزایش قیمت در بازار خواهیم بود.

ایران: عبور فقط با همکاری و در مسیر مشخص

در سوی دیگر میدان، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، به خبرگزاری آناتولی گفت که تردد در تنگه هرمز منحصر به «کشتی‌های تجاری و طرف‌هایی خواهد بود که با ایران همکاری کنند.»

به گفته عزیزی، مجلس ایران در حال تدوین سازوکار جدیدی برای تنظیم عبور از تنگه است که «در چارچوب حاکمیت ملی ایران و تأمین امنیت تجارت بین‌المللی» طراحی شده است. وی تأکید کرد که عبور کشتی‌ها از «مسیری مشخص» و با دریافت عوارض مربوط به «خدمات تخصصی» ارائه‌شده در این سازوکار جدید انجام خواهد شد.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که نگرانی در بازار‌های جهانی از تبدیل شدن تنگه هرمز به یک نقطه فشار دائمی بر قیمت انرژی، تورم و رشد اقتصاد جهان افزایش یافته است. بخش بزرگی از تجارت نفت و گاز جهان ناگزیر از گذر از این آبراه حیاتی است و نظم جدید ایران، قدرت مدیریت و حاکمیت تهران بر این شریان استراتژیک را به رخ جهانیان کشیده است.