فوری / مذاکرات متوقف شد؛ جنگ می‌شود؟

در حالی که با میانجیگری پاکستان مسیر مذاکرات ایران و آمریکا پس از آتش‌بس باز شده بود، تشدید حملات هوایی و توپخانه‌ای رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان و تداوم نقض آتش‌بس، بار دیگر فضای منطقه را ملتهب کرده است.

کد خبر: ۲۱۴۱۳۵۵

۱۱ خرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین، در حالی‌که میانجیگران طی روزهای گذشته تلاش می‌کردند مسیر آتش‌بس و سپس مذاکره میان ایران و آمریکا را تثبیت کنند، تشدید حملات رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان دوباره فضای امنیتی منطقه را ملتهب کرده و این پرسش را پررنگ ساخته است: با تداوم نقض آتش‌بس در جبهه لبنان، آیا آتش‌بس ایران و آمریکا به سمت فروپاشی و بازگشت به جنگ می‌رود؟

از جنگ ۴۰ روزه تا آتش‌بس شکننده

پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل و آغاز جنگ ۴۰ روزه با ایران و درگیر شدن حزب‌الله لبنان، جنوب لبنان نیز وارد مرحله‌ای تازه از درگیری شد. در همان مقطع، در کنار تنش‌های مستقیم، تلاش‌هایی برای شکل‌دادن به آتش‌بس میان ایران و آمریکا آغاز شد؛ تلاشی که با «فشار نسبی آمریکا» و کاهش تنش در جبهه لبنان به نتیجه رسید و در نهایت آتش‌بس برقرار شد.

با تثبیت نسبی آتش‌بس، زمینه مذاکرات ایران و آمریکا نیز با میانجیگری پاکستان فراهم شد؛ اما اکنون همان جبهه‌ای که قرار بود ذیل آتش‌بس آرام بماند، دوباره به کانون بحران تبدیل شده است.

موج تازه حملات؛ جنوب لبنان زیر آتش

طبق گزارش‌های اخیر، رژیم صهیونیستی در ساعات گذشته حملات هوایی و توپخانه‌ای خود را افزایش داده و حتی با پیشروی به سمت مناطقی از جنوب لبنان، موجب شهادت و زخمی شدن شماری از ساکنان این مناطق شده است.

این در حالی است که بنا بر روایت طرف ایرانی، با وجود برقراری آتش‌بس، اسرائیل به‌صورت مستمر روستاها و شهرهای جنوب لبنان را هدف قرار داده و در نقض مداوم آتش‌بس، خانه‌ها و غیرنظامیان را می‌زند.

اختلاف بر سر «شمول آتش‌بس لبنان»

نکته کلیدی بحران فعلی، مسئله شمول آتش‌بس لبنان ذیل آتش‌بس ایران و آمریکاست. با وجود تصریح و همچنین تأکید «شهبار شریف» نخست‌وزیر پاکستان بر اینکه آتش‌بس لبنان بخشی از چارچوب آتش‌بس ایران و آمریکاست، ایران می‌گوید رژیم صهیونیستی این موضوع را نادیده گرفته و حتی برخی رسانه‌های اسرائیلی نیز از تداوم این تجاوزات «با چراغ سبز آمریکا» سخن گفته‌اند.

واکنش تهران؛ هشدار درباره پیامدها

مقامات ایران در واکنش به این وضعیت، مواضعی صریح و هشدارآمیز اتخاذ کرده‌اند:

مسعود پزشکیان (رئیس‌جمهور) نقض مکرر آتش‌بس در لبنان، تداوم آوارگی شهروندان لبنانی و حمایت‌های سیاسی و نظامی آمریکا از اقدامات اسرائیل را «نگران‌کننده» خوانده و خواستار نقش‌آفرینی مؤثر جامعه جهانی برای توقف این روند شده است.

سیدعباس عراقچی (وزیر امور خارجه) دوشنبه یازدهم خرداد تصریح کرده است: آتش‌بس ایران و آمریکا «بدون هیچ ابهامی» شامل تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان است و «نقض در هر جبهه، نقض در همه جبهه‌ها» محسوب می‌شود. او همچنین در شبکه ایکس نوشته است: آمریکا و اسرائیل مسئول پیامدهای هرگونه نقض آتش‌بس خواهند بود.

اسماعیل (سخنگوی وزارت خارجه) نیز آتش‌بس لبنان را «بخش لاینفک» هر توافق نهایی برای خاتمه جنگ دانسته و بر تعهد ایران برای کمک به لبنان و مقاومت در برابر تجاوز تأکید کرده است.

محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس) با اشاره به «محاصره دریایی» و «تشدید جنایات جنگی» در لبنان، این روند را نشانه روشن «عدم پایبندی آمریکا» به آتش‌بس دانسته و هشدار داده: «هر انتخابی، هزینه‌ای دارد و صورت‌حساب آن هم از راه می‌رسد.»

سردار ابوالفضل شکارچی (سخنگوی ارشد نیروهای مسلح) حملات اسرائیل را محکوم کرده و گفته تل‌آویو از فضای آتش‌بس سوءاستفاده کرده است. او همچنین هشدار داده تداوم این وضعیت برای نیروهای مسلح ایران «قابل تحمل نخواهد بود»؛ موضعی که از افزایش سطح هشدار امنیتی تهران نسبت به تحولات میدانی لبنان حکایت دارد.

از سوی دیگر، صداوسیما اعلام کرده: «بسیار محتمله که آتش‌بس بین ایران و آمریکا در صورت ادامه حملات در لبنان به پایان برسد.»

جنگ می‌شود؟ سناریوهای پیش رو

با توجه به مواضع اعلام‌شده، وضعیت فعلی در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است. سه مسیر محتمل دیده می‌شود:

مهار بحران و حفظ آتش‌بس: اگر فشار دیپلماتیک (به‌ویژه از سوی میانجیگران) باعث کاهش حملات در جنوب لبنان شود، احتمالاً آتش‌بس حفظ و مذاکرات ادامه پیدا می‌کند.

ادامه نقض کنترل‌شده: حملات پراکنده ادامه می‌یابد، اما طرف‌ها از ورود به درگیری مستقیم و گسترده پرهیز می‌کنند؛ نتیجه آن می‌تواند فرسایش آتش‌بس و سنگین‌تر شدن فضای مذاکره باشد.

فروپاشی آتش‌بس و بازگشت به درگیری: اگر حملات تشدید شود و از نگاه ایران «نقض در لبنان» به‌عنوان «نقض کلی آتش‌بس» تلقی و پاسخ داده شود، آتش‌بس ایران و آمریکا می‌تواند عملاً پایان یابد و مسیر به سمت بحران نظامی جدید حرکت کند.

آنچه اکنون آتش‌بس را تهدید می‌کند صرفاً یک درگیری محلی در جنوب لبنان نیست، بلکه تعریف جبهه‌ها در چارچوب آتش‌بس ایران و آمریکاست. تهران به‌صراحت اعلام کرده آتش‌بس «یکپارچه» است و هر نقضی در لبنان، نقض کل توافق محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، ادامه حملات اسرائیل می‌تواند هم مذاکرات را از مسیر خارج کند و هم احتمال ورود به مرحله‌ای تازه از تنش را افزایش دهد.