روز مباهله چه روزی است/ چه اعمالی در این روز انجام دهیم؟

روز مباهله، که بیست و چهارم ذی‌الحجه است، روزی پر از فضیلت و اهمیت در اسلام به شمار می‌رود. در این روز، آیه «تطهیر» نازل شد و خداوند بر جایگاه رفیع اهل بیت (ع) مهر تأیید زد.

کد خبر: ۲۱۴۳۱۳۴

۲۰ خرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصاد آنلاین،  روز مباهله و این رویداد تاریخی، که در آن پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع) در برابر مسیحیان نجران آماده مباهله شدند، یکی از برجستگی‌های اهل بیت (ع) محسوب می‌شود و به عنوان دلیلی بر حقانیت آنها به کار می‌رود.

مباهله: دعوتی به حقیقت

رویداد مباهله از رویداد‌های صدر اسلام است. هنگامی که پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع) در یک سو و مسیحیان نجران در سوی دیگر آمادهٔ مباهله یا نفرین طرف دروغگو شدند. مسیحیان نجران که برای تحقیق در مورد دعوت پیامبر (ص) به مدینه آمده بودند، پس از محاجه و بحث با ایشان، با پیشنهاد مباهله رو‌به‌رو شدند.

خانواده پیامبر (ص) در صف اول مباهله

هر یک از طرفین با افراد خود به محل مباهله رفتند. وقتی مسیحیان دیدند که پیامبر اکرم (ص) با عزیزترین کسانش، یعنی حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع)، آماده مباهله است، مطمئن شدند که پیامبر (ص) از حقانیت خود اطمینان کامل دارد. از این رو، از مباهله کناره گرفتند.

آیه تطهیر و فضیلت اهل بیت (ع)

در همان روز، رسول خدا (ص) این چهار تن را در زیر عبای خود گرد آورد و آیه «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً» را تلاوت نمود. این رویداد به عنوان یکی از برجستگی‌های اهل بیت (ع) و دلیلی بر فضیلت اصحاب کساء (حضرت محمد (ص)، امیرالمومنین علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع)) مورد استناد قرار می‌گیرد.

معنای مباهله و آیه ۶۱ سوره آل عمران

مباهله در لغت به معنی رها کردن، هلاکت، لعن و دوری از خداست. اما در مفهوم متداول، به معنی نفرین کردن دو طرف به یکدیگر است. در آیه ۶۱ سوره آل عمران آمده است: «فَمَن حاجَّکَ فیهِ مِن بَعدِ ما جائَکَ مِنَ العِلمِ فَقُل تَعالَوا نَدْعُ اَبنائَنا وَ اَبنائَکُمْ وَ نِسائَنا وَ ئِسائَکُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعنَةَ اللهِ عَلی الکاذِبینَ». این آیه نشان می‌دهد که پیامبر (ص) مأمور شد تا از طریق مباهله، صدق گفتار خود را در برابر لجاجت مسیحیان در عقاید باطلشان به اثبات برساند.

اعمال روز مباهله

با توجه به اهمیت این روز و نزول آیه تطهیر، می‌توان این روز را به دعا، نیایش، زیارت اهل بیت (ع) و تفکر در فضائل و جایگاه ایشان اختصاص داد. این روز دارای شرافت بسیاری است، و در آن چند عمل وارد است:

اوّل: غسل

دوّم: روزه گرفتن

سوّم: خواندن دو رکعت نماز، که در وقت و کیفیت و ثواب مانند نماز روز عید غدیر است، و اینکه «آیة الکرسی» در نماز مباهله باید تا «هم فی‌ها خالدون» خوانده شود.

چهارم: خواندن دعای مباهله که شبیه به دعای سحر ماه رمضان است، و شیخ طوسی و سید ابن طاووس نقل کرده‌اند، ولی بین روایات آن دو بزرگوار اختلاف زیادی است، و من روایت شیخ طوسی را در کتاب «مصباح» برگزیده‌ام که فرموده است: دعای روز مباهله همراه با فضیلت آن، از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده و آن دعا این است:

اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ بَهَائِک بِأَبْهَاهُ وَ کلُّ بَهَائِک بَهِی اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِبَهَائِک کلِّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ جَلالِک بِأَجَلِّهِ وَ کلُّ جَلالِک جَلِیلٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِجَلالِک کلِّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ جَمَالِک بِأَجْمَلِهِ وَ کلُّ جَمَالِک جَمِیلٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِجَمَالِک کلِّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَدْعُوک کمَا أَمَرْتَنِی فَاسْتَجِبْ لِی کمَا وَعَدْتَنِی اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ عَظَمَتِک بِأَعْظَمِهَا وَ کلُّ عَظَمَتِک عَظِیمَةٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِعَظَمَتِک کلِّهَا اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ نُورِک بِأَنْوَرِهِ وَ کلُّ نُورِک نَیرٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِنُورِک کلِّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک مِنْ رَحْمَتِک بِأَوْسَعِهَا وَ کلُّ رَحْمَتِک وَاسِعَةٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِرَحْمَتِک کلِّهَا.

خدایا از تو درخواست می‌کنم از زیبایی ات به حق برترین مرتبه زیبایی ات، و همه مراتب آن زیباست، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه مراتب زیبایی ات. خدایا از تو درخواست می‌کنم از بزرگی ات به حق برترین مرتبه بزرگی ات، و همه مراتب بزرگی ات بزرگ است، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه مراتب عظمتت. خدایا از تو درخواست می‌کنم از جمالت، به حق برترین مرتبه جمالت، و همه مراتب جمال تو جمیل است، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه مراتب جمالت. خدایا تو را می‌خوانم چنان که فرمان دادی، پس اجابتم کن چنان که وعده فرمودی، خدایا از تو درخواست می‌کنم از شکوهت، به حق برترین مرتبه شکوهت، و همه مراتب شکوهت شکوهمند است، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه مراتب شکوهت. خدایا از تو درخواست می‌کنم از نورت، به حق برترین مرتبه نورت، و همه نورت نورانی است، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه نورت، خدای از تو درخواست می‌کنم از رحمتت، به حق وسیع‌ترین مرتبه رحمتت و همه رحمتت وسیع است، خدایا از تو درخواست می‌کنم به همه رحمتت.

روز مباهله، که در بیست و چهارم ذی‌الحجه رخ داد، نه تنها یک رویداد تاریخی، بلکه شاهدی بر حقانیت پیامبر اسلام (ص) و جایگاه رفیع اهل بیت (ع) است. آیه مباهله، که در قرآن کریم (سوره آل عمران، آیه ۶۱) آمده است، دعوتی است به داوری الهی برای اثبات حق از باطل.

تفسیر آیه مباهله: دعوتی به نفرین الهی

آیه مباهله، پس از پایان استدلال‌های منطقی، به پیامبر اسلام (ص) دستور می‌دهد تا در صورت پافشاری مخالفان بر عقاید نادرستشان، طرفین فرزندان، زنان و جان‌های خود را فراخوانده و با نفرین الهی، دروغگو را رسوا سازند. این آیه با لحنی قاطع بیان می‌دارد: «فَمَن حاجَّکَ فیهِ مِن بَعدِ ما جائَکَ مِنَ العِلمِ فَقُل تَعالَوا نَدْعُ اَبنائَنا وَ اَبنائَکُم وَ نِسائَنا وَ نِسائَکُم وَ اَنفُسَنا وَ اَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللهِ عَلَیَ الکاذِبینَ».

### انتخاب الهی: خانواده پیامبر (ص) در عرصه مباهله

روایات اسلامی به روشنی بیان می‌کنند که پیامبر اسلام (ص) در روز موعود، با انتخاب الهی، حضرت علی (ع)، امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و حضرت فاطمه (س) را برای مباهله همراه خود آوردند. این انتخاب، که در آن پیامبر (ص) عزیزترین کسان خود را در میان آورد، نشان از اطمینان کامل ایشان به حقانیت و صداقت دعوی داشت.

بصیرت مسیحیان نجران: پرهیز از نفرین الهی

هنگامی که اسقف اعظم نجران، پیامبر (ص) را با همراهان خاص و نورانی‌اش مشاهده کرد، از عمق اراده و اطمینان ایشان به صداقت سخن خود پی برد. او دریافت که همراهان پیامبر (ص) نه یاران عادی، بلکه نزدیک‌ترین کسان او هستند و در صورت دروغگویی پیامبر (ص)، عذاب الهی بر آنها نازل خواهد شد. این بصیرت، سبب شد تا اسقف اعظم از مباهله صرف نظر کرده و پیشنهاد صلح دهد، چرا که از عواقب وخیم نفرین الهی بر مسیحیان بیمناک بود.

تأیید روایات تفسیری

این واقعه تاریخی و تفسیر آیه مباهله، در تفاسیر معتبر اهل سنت و شیعه، از جمله تفاسیر فخر رازی، قرطبی، روح البیان، روح المعانی، بحر المحیط و بیضاوی، با جزئیات و تفاوت‌های اندکی نقل شده است که اصل قضیه را تأیید می‌کند. این تفاسیر همگی بر انتخاب خاص اهل بیت (ع) توسط پیامبر (ص) برای مباهله و نقش کلیدی ایشان در این رویداد تأکید دارند.