آیا بیشتر از حد انتظار عدد «۱۱:۱۱» را می‌بینید؟ / توضیح علمی یک توهم رایج

پدیده‌ای ساده اما فریبنده در ذهن باعث می‌شود چیزهای تازه‌آموخته‌شده را در همه‌جا ببینیم؛ خطایی شناختی که حتی پژوهشگران را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کد خبر: ۲۱۴۳۸۴۷

۲۴ خرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از زومیت، آیا تا به حال پیش آمده که با یک واژه، یک موضوع یا حتی محصولی جدید آشنا شوید و بعد از آن احساس کنید همان چیز را مدام در اطراف خود می‌بینید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، به احتمال زیاد اثر «بادر–ماینهوف» را تجربه کرده‌اید.

این پدیده که به آن توهم فراوانی یا خطای تکرار نیز گفته می‌شود، نوعی سوگیری شناختی در مغز انسان است. در این حالت، وقتی چیزی برای ما تازه و قابل توجه می‌شود، ناگهان توجه ما نسبت به آن افزایش می‌یابد و تصور می‌کنیم که آن پدیده بیشتر از قبل در محیط وجود دارد.

عنوان پدیده‌ها از نظر علمی معمولاً با الهام از نام فرد یا مفهوم اولیه آن نام‌گذاری می‌شود، اما در این مورد خاص، اصطلاح از نام یک گروه چریکی آلمانی به نام گروه بادر–ماینهوف گرفته شده است.

آن‌طور که آی‌اف‌ال ساینس می‌نویسد، در سال ۱۹۹۴، فردی به نام تری مولن در نامه‌ای به روزنامه‌ای در ایالت مینه‌سوتا توضیح داد که روزی درباره این گروه با یکی از دوستانش صحبت کرده بود، در حالی که سال‌ها بود هیچ اشاره‌ای به آن‌ها نشنیده بود. با‌این‌حال، یک روز بعد، دوست او در روزنامه همان روز مقاله‌ای درباره این گروه دید و بعد از آن احساس کرد که اطلاعات مربوط به آن گروه «مدام در همه‌جا ظاهر می‌شود».

تجربه‌ی دیدن یک چیز در همه جا، بعدها به عنوان نمونه‌ای از یک خطای ادراکی شناخته شد که نشان می‌دهد چگونه ذهن انسان می‌تواند الگوهایی را که واقعاً وجود ندارند، بیش از حد واقعی و پرتکرار تصور کند.

یکی از مثال‌های مشهور پدیده، چیزی است که به آن «توهم ۱۱:۱۱» گفته می‌شود. بسیاری از افراد گزارش می‌کنند که وقتی به ساعت نگاه می‌اندازند، زمان ۱۱:۱۱ را به‌طور غیرعادی زیاد می‌بینند. اما از نظر آماری، در یک شبانه‌روز فقط دو بار چنین زمانی وجود دارد. پس چرا ذهن ما فکر می‌کند این عدد را بیشتر از سایر زمان‌ها می‌بیند؟

بسیاری از افراد گزارش می‌کنند که وقتی به ساعت نگاه می‌اندازند، زمان ۱۱:۱۱ را به‌طور غیرعادی زیاد می‌بینند

پاسخ در نحوه عملکرد توجه و حافظه انسان نهفته است. اگر فردی به شما بگوید که ممکن است بیشتر متوجه ۱۱:۱۱ شوید، شما هنگام نگاه‌کردن به ساعت، این زمان را با دقت بیشتری در ذهن ثبت می‌کنید. درمقابل، دفعات زیادی که به ساعت نگاه می‌کنید و اعداد دیگر را می‌بینید، معمولاً در حافظه شما ثبت نمی‌شود.

در نتیجه، ذهن شما فقط موارد «جالب و خاص» را به خاطر می‌سپارد و موارد عادی را نادیده می‌گیرد. این باعث می‌شود تصور کنید که یک اتفاق خاص بیشتر از واقعیت رخ داده است، در حالی که در واقع فقط توجه شما تغییر کرده است. جالب است که این سوگیری شناختی حتی در میان پژوهشگران و متخصصان نیز دیده می‌شود.