چرا توافق ایران و آمریکا صدای سناتور‌های جمهوری‌خواه را درآورد؟ / پول نفت یا لابی یهود؟

انتشار یادداشت تفاهم دولت ترامپ با ایران، موجی از مخالفت‌ها را در کنگره آمریکا برانگیخته است. جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها به لغو تحریم‌های نفتی، صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران و ابهام درباره محدودیت‌های هسته‌ای و موشکی اعتراض کرده‌اند. برخی جمهوری‌خواهان آن را گامی برای بازگشایی تنگه هرمز می‌دانند، اما منتقدان هشدار می‌دهند تهران پیش از اثبات تغییر رفتار، امتیاز‌های اقتصادی بزرگی دریافت می‌کند.

کد خبر: ۲۱۴۵۲۶۶

۲۹ خرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فرارو، تئودوریک مایر، خبرنگار بخش بین‌الملل روزنامه واشنگتن‌پست.

به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتن‌پست، جزئیات توافق جدید دونالد ترامپ با ایران (که با هدف پایان دادن به جنگ امضا شده است)، سرانجام به دست جمهوری‌خواهان سنا رسید؛ توافقی که واکنش بسیاری از آنان را به شکلی منفی برانگیخت. دولت ترامپ ابتدا تلاش کرد یادداشت تفاهم امضاشده را مخفی نگه دارد، اما روز چهارشنبه ناچار به انتشار عمومی آن شد؛ اقدامی که بلافاصله موجی از انتقادها را در واشنگتن به راه انداخت.

در حالی که دموکرات‌ها با صدای بلند به این توافق اعتراض کردند، بخشی از سناتورهای جمهوری‌خواه نیز به مفاد کلیدی آن تاختند. لغو تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران و پیش‌بینی تشکیل صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی اقتصاد ایران، از مهم‌ترین بندهایی بود که زیر آتش انتقادها قرار گرفت.

خشم جمهوری‌خواهان؛ پول نفت، پهپاد می‌شود

تام کاتن، سناتور جمهوری‌خواه ایالت آرکانزاس و رئیس کمیته اطلاعات سنا، با هشدار نسبت به عواقب این توافق، لغو تحریم‌های نفتی را هدف گرفت و گفت: «این اقدام می‌تواند ماهانه بین ۴.۵ تا ۶ میلیارد دلار درآمد جدید در اختیار تهران قرار دهد.»

کاتن که از منتقدان سرسخت این توافق است، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز هشدار داد که لغو تحریم‌های نفتی منابع مالی عظیمی به تهران تزریق می‌کند که به باور او، صرف بازسازی ذخایر پهپادی، توسعه موشک‌ها و تأمین مالی نیروهای مقاومت در منطقه خواهد شد.

انتقادها تنها به کاتن محدود نماند. راجر ویکر، سناتور جمهوری‌خواه می‌سی‌سی‌پی و رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز ایده صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری را به‌شدت مورد حمله قرار داد. دولت ترامپ ادعا کرده که منابع این صندوق از سوی کشورهای منطقه تأمین می‌شود و آمریکا هزینه‌ای پرداخت نخواهد کرد؛ با این حال، ویکر معتقد است بزرگی این رقم به‌قدری است که پرداخت ۱.۷ میلیارد دلاری دولت اوباما به ایران در جریان برجام ۲۰۱۵ را در مقایسه با آن «ناچیز» جلوه می‌دهد!

ویکر همچنین نسبت به بندی از توافق که بر توقف تمام عملیات‌های نظامی در لبنان تأکید دارد، ابراز نگرانی کرد؛ بندی که به‌طور مستقیم کارزار نظامی اسرائیل در منطقه را متوقف می‌کند، آن هم در حالی که اسرائیل اساساً در مذاکرات حضور نداشته و مقامات تل‌آویو به‌شدت این توافق را محکوم کرده‌اند.

این سناتور جمهوری‌خواه در بیانیه‌ای رسماً اعلام کرد که با هرگونه لغو تحریم‌ها یا آزادسازی دارایی‌های ایران در ازای «صرفاً ۶۰ روز مذاکره» مخالف است.

آزمون سخت ترامپ؛ از حمایت محتاطانه تا مخالفت قاطع

موج مخالفت‌ها از آن جهت در واشنگتن اهمیت پیدا کرده که چهره‌هایی مانند تام کاتن و راجر ویکر معمولاً در صف حامیان وفادار ترامپ قرار دارند. این وضعیت تا حدی یادآور نارضایتی بخشی از دموکرات‌ها از برجام در سال ۲۰۱۵ است؛ با این تفاوت که در آن زمان، اکثر سناتورهای دموکرات به باراک اوباما وفادار ماندند.

تفاوت دیگر این است که یادداشت تفاهم دولت ترامپ، یک «توافق نهایی» نیست، بلکه چارچوبی مقدماتی برای آغاز ۶۰ روز مذاکره است. جان تون، رهبر اکثریت جمهوری‌خواه سنا، پس از دریافت توضیحات دولت، سعی کرد موضعی میانه‌رو بگیرد و آن را «گامی در مسیر درست» خواند. دلیل اصلی این ارزیابی از سوی او، بازگشایی تنگه هرمز است. تون به خبرنگاران گفت این توافق را نخستین گام در روندی می‌داند که طولانی، دشوار و همچنان پرتنش خواهد بود.

در این میان، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، تلاش کرد در نشست خبری کاخ سفید به منتقدان پاسخ دهد. او با دفاع از توافق گفت: «ایران تنها در صورتی از این صندوق بهره‌مند خواهد شد که رفتار خود را تغییر دهد. این یک وضعیت برد-برد برای آمریکاست.»

با این وجود، صف مخالفان در حزب جمهوری‌خواه در حال گسترش است. بیل کسیدی، سناتور لوئیزیانا، به جمع منتقدان پیوست و توافق ژنو را صراحتاً «بدترین خطای سیاست خارجی در چند دهه اخیر» توصیف کرد.

تردیدهای دوحزبی؛ دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان هم‌صدا شدند

دب فیشر، سناتور جمهوری‌خواه و از اعضای ارشد کمیته نیروهای مسلح، از دولت ترامپ خواست هدف اصلی یعنی «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای» را فراموش نکند و از واشنگتن خواست جزئیات بیشتری درباره نحوه مهار برنامه موشکی ایران و راستی‌آزمایی برنامه هسته‌ای ارائه دهد.

لیزا مورکوفسکی، دیگر سناتور جمهوری‌خواه، با رویکردی محتاطانه گفت: «می‌خواهم با حسن‌ظن به توافق نگاه کنم، اما هنوز برایم روشن نیست این توافق چگونه ایران را نسبت به دوران پیش از جنگ در موقعیتی ضعیف‌تر قرار می‌دهد!»

در اردوگاه رقیب نیز، دموکرات‌ها که پیش‌تر تلاش داشتند ترامپ را به پایان جنگ وادار کنند، اکنون مفاد توافق را ناکافی می‌دانند. جک رید، ارشدترین دموکرات کمیته نیروهای مسلح، لغو تحریم‌های نفتی را «سهل‌انگاری فاحش» خواند و هشدار داد که تخفیف اقتصادی باید پس از اثبات پایبندی ایران داده شود، نه به‌عنوان هدیه آغازین مذاکرات.

در نهایت، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا (که خود در سال ۲۰۱۵ مخالف برجام بود)، انتقاد جمهوری‌خواهان را نشانه ضعف جدی توافق ترامپ دانست و گفت: «این توافق آن‌قدر بد است که حتی جمهوری‌خواهانی که معمولاً از انتقاد از ترامپ هراس دارند، ناچار شده‌اند به بد بودن آن اعتراف کنند.»