نقش پررنگ خودروهای فرسوده در مصرف بنزین / چرا بنزین بیش از حد مصرف می‌شود؟

کارشناسان با اشاره به سهم بالای خودروهای فرسوده در مصرف سوخت، بر اجرای سیاست‌های بهینه‌سازی و توسعه سبد سوخت برای کاهش ناترازی بنزین تأکید کردند.

کد خبر: ۲۱۴۵۲۹۶

۳۰ خرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، خودروهای فرسوده به‌دلیل مصرف سوخت بسیار بالاتر از خودروهای نو و استاندارد، مصرف روزانه و سالانه بنزین را در کشور به‌شدت بالا می‌برند.​ این موضوع چندین دلیل دارد که فرسودگی موتور، انژکتورهای کثیف یا مسدودشده، پمپ سوخت ضعیف یا فیلتر آلوده، جرقه ضعیف یا مشکلات احتراق از مهمترین آنهاست.

اگر این خودروها از چرخه حمل و نقل خارج شوند، روزانه میلیون‌ها لیتر بنزین مازاد خواهیم داشت. البته عواملی هم باعث شده‌ که خودروهای فرسوده معضل جدی در مصرف بنزین کشور شوند، از جمله مصرف اضافه و سربار اقتصادی، حجم مصرف روزانه سوخت در کشور، وضعیت اسقاط خودروهای فرسوده و تاثیر آن بر ناترازی، بدسوزی سوخت در خودروهای فرسوده چراکه علاوه‌بر مصرف بالا، بدسوزی سوخت هم دارند که همین عامل مصرف بی‌رویه و ناترازی بنزین را تشدید می‌کند.

طبق اعلام وزارت نفت، اکنون حدود ۴۱ میلیون وسیله نقلیه در کشور وجود دارد که از این میان نزدیک به ۲۲ میلیون دستگاه در رده فرسوده قرار می‌گیرند، اگر فقط ۱۰ لیتر مصرف مازاد برای هر ۱۰۰ کیلومتر در نظر گرفته شود و میانگین پیمایش سالانه هر خودرو حدود ۱۵ هزار کیلومتر باشد، یک خودروی فرسوده سالانه حدود ۱۵۰۰ لیتر بنزین بیشتر از یک خودروی استاندارد مصرف می‌کند.

هنگامی که این عدد در جمعیت چندمیلیونی خودروهای فرسوده کشور ضرب شود، حجم مصرف اضافی بنزین به ده‌ها میلیارد لیتر در سال می‌رسد؛ رقمی که به‌خوبی نشان می‌دهد بخش قابل‌ توجهی از ناترازی سوخت کشور به ساختار فرسوده ناوگان حمل‌ونقل بازمی‌گردد.

علاوه بر این، خودروهای فرسوده باعث بیشتر شدن آلودگی هوا می‌شوند که در فصل سرد سال با پدیده وارونگی هوا،‌ وضعیت را بدتر می‌کنند. کارشناسان تاکنون راهکارهایی برای حل مشکل خودروهای فرسوده به عنوان عوامل اصلی مصرف بی‌رویه سوخت و ناترازی بنزین پیشنهاد کرده‌اند؛ اسقاط خودروهای فرسوده مهم‌ترین و سریع‌ترین راه کاهش مصرف بی‌رویه بنزین است. برخی از کارشناسان ناوگان حمل و نقل می‌گویند که اگر اسقاط خودروهای فرسوده در مدت کوتاه سه برابر شود، مصرف بنزین به‌شکل قابل توجهی کم شده و مشکل ناترازی تا حد خوبی مدیریت خواهد شد.​

همچنین ورود و جایگزینی خودروهای جدید، هیبریدی و برقی به‌جای خودروهای فرسوده و کم‌کیفیت فعلی، باعث کاهش مصرف سوخت و آلودگی می‌شود. تسهیل واردات و تولید خودروهای به‌روز با مصرف بهینه سوخت، در کنار ارتقای فناوری‌های مربوط به مصرف سوخت هم راه‌حل‌های پیشنهادی دیگر از سوی کارشناسان هستند.

آموزش و فرهنگ‌سازی در خصوص مصرف بهینه سوخت، همچنین توسعه حمل‌ونقل عمومی و کاهش استفاده از خودروهای شخصی در شهرها، باعث کاهش تقاضای سوخت و ناترازی بنزین می‌شود.

در شرایطی که خودروهای فرسوده همواره مقصر اصلی افزایش مصرف بنزین و همچنین آلودگی هوا اعلام می‌شوند، برخی تحلیلگران معتقدند دولت‌ها در طول دهه گذشته نسبت به نوسازی خودروهای فرسوده بی‌توجه بوده‌اند. در نتیجه این بی‌توجهی مصرف سوخت در کشور افزایش یافته است و علاوه برآن شاهد کاهش ایمنی خودروها و افزایش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی نیز بوده‌ایم.

بر این اساس شاید مهمترین راه چاره این موضوع تعویض خودروهای فرسوده با اتومبیل‌های جدید باشد. این موضوع می‌تواند مصرف سوخت کشور را کاهش دهد و علاوه برآن تاثیرات مثبتی بر کاهش تلفات حوادث جاده‌ای و همچنین آلودگی هوا داشته باشد.

به موازات تولید بنزین، احداث پالایشگاه‌های نو و کیفی‌سازی باید در دستور کار قرار گیرد و در عین حال در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی گام‌های جدی برداریم، از این رو همسو با این هدف طرح‌هایی در زمینه کیفی‌سازی و تولید و استفاده از خودروهای هیبریدی با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت)، اجرای طرح‌های توسعه‌ای در شرکت‌های پالایشی برای تثبیت ظرفیت تولید بنزین طی سالهای اخیر در نظر گرفته شده است.

هرچند که بر اساس آمار ارائه شده توسط ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، روند اسقاط این خودروها طی سال‌های اخیر روندی صعودی داشته که مقایسه میزان اسقاط خودروهای فرسوده طی سال‌های اخیر نشانگر افزایش اسقاط خودروها بوده اما همچنان خودروهای فرسوده یکی از عوامل مصرف بی‌رویه سوخت در کشور باقی مانده‌اند.

از زمان اجرای طرح نوسازی خودروهای فرسوده به صورت سراسری، بیش از حدود یک دهه می‌گذرد. اما مراکز اسقاط خودروهای فرسوده را با قیمت پایین‌تری نسبت به نرخ بازار از مشتریان خریداری می‌کنند. همین عامل باعث شده است تا مالکان خودروهای فرسوده، تمایلی به نوسازی اتومبیل‌های قدیمی خود نداشته باشند. مشوق‌های چندانی نیز در این زمینه وجود ندارد تا افراد برای خرید خودروهای جدید ترغیب شوند.

در نتیجه مردم کمترین قصور را در افزایش مصرف بنزین دارند زیرا خودروهای مردم فرسوده و پرمصرف است و چاره‌ای جز استفاده از آن‌ها ندارند. لازم است تا تدابیر لازم در مورد تعویض خودروهای فرسوده بیش از پیش صورت گیرد.

از سوی دیگر در حوزه خودروسازی نیز باید به سمت تولید خودروهای دارای استاندارد جهانی برویم، با ایجاد سازوکاری باید میزان مصرف سوخت را کاهش داد، تردد خودروهای تک‌سرنشین و تنوع بخشی سبد سوخت می‌تواند ثمرات مثبتی در این حوزه به‌همراه داشته باشد.

علاوه‌بر این به جای اینکه کارت سوخت برای هر خودرو باشد، می‌توان سازوکاری را لحاظ کرد تا برای هر کارت ملی که دارنده خودرو است کارت سوخت صادر شود چراکه از این طریق می‌توان توزیع سوخت را سامان‌دهی کرد.

با این اوصاف برای رفع ناترازی و بهینه سازی مصرف سوخت دستگاه‌های متولی متعددی صاحب نقش هستند و نباید تنها وزارت نفت را متولی این موضوع دانست؛ خودروهای فرسوده و بی‌کیفیت زیادی در سطح کشور در حال تردد هستند در نتیجه باید خودروهای با کیفیت وارد و در مقابل خودروهای فرسوده اسقاط شوند.

اکنون زمان آن رسیده تا با نگاه جدی‌تری به موضوع تنوع بخشی سبد سوخت، اسقاط خودروهای فرسوده، ورود خودروهای برقی و بهینه‌سازی مصرف توجه شود.

تنوع بخشی سبد سوخت در شرایط فعلی هرچند یک راهکار کوتاه مدت نیست اما لازم است که بیش از پیش مورد توجه قرار بگیرد، درحال حاضر خودروهای برقی در دنیا توسعه یافته است و می‌توان در ایران نیز این خودروها را توسعه داد، همچنین در حوزه خودروهای سی‌ان‌جی سوز نیز اقدامات خوبی در دولت صورت گرفته اما این بخش جای کار زیادی دارد که دولت باید توجه بیشتری به آن داشته باشد.