صاحب عدد در ایران از دنیا رفت

اول تیر ۱۴۰۵ مصادف با ۶۹۷مین سالروز فوت غیاث‌الدین جمشید کاشانی، نابغه ریاضیات و ستاره‌شناسی ایران زمین است.

کد خبر: ۲۱۴۵۸۷۲

۰۱ تير ۱۴۰۵

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از فارس؛  ۶۹۷ سال پیش در چنین روزی، ریاضیدانی در کاشان از دنیا رفت که عدد پی را تا ۱۶ رقم اعشار محاسبه کرد و تا ۱۸۰ سال، هیچ کس به گرد پای او نرسید.

او که در حدود سال ۱۳۸۰ میلادی (۷۵۸ خورشیدی) در شهر کاشان چشم به جهان گشود，در غرب به «الکاشی» (al-Kashi) مشهور است و از او به عنوان واپسین ریاضی‌دان بزرگ دوره‌ی اسلامی یاد می‌شود.

رکورددار عدد پی در جهان تا ۱۸۰ سال

شهرت جهانی کاشانی مدیون محاسبه‌ی دقیق عدد پی (π) است. او در سال ۱۴۲۴ میلادی، در رساله محیطیه خود، عدد ۲π را تا ۹ رقم در مبنای ۶۰ (شصتگانی) محاسبه کرد و آن را به ۱۶ رقم اعشار تبدیل نمود:

۲π = ۶٫۲۸۳۱۸۵۳۰۷۱۷۹۵۸۶۵

این عدد آنقدر دقیق بود که تا ۱۸۰ سال بعد، هیچ ریاضی‌دانی در جهان نتوانست آن را با دقت بیشتری محاسبه کند.

استادان دانشگاه کمبریج معتقدند که اگر از عدد محاسبه‌شده او برای محاسبه محیط دایره‌ای به قطر ۶۰ هزار کیلومتر استفاده شود، خطای محاسبه از ضخامت یک موی اسب هم کمتر خواهد بود.

مخترع کسر‌های اعشاری و ماشین‌حساب

کاشانی فقط به عدد پی محدود نمی‌شود. او را باید مخترع روش‌های امروزی انجام چهار عمل اصلی حساب (به ویژه ضرب و تقسیم) دانست.

همچنین او اولین کسی بود که کسر‌های اعشاری را به جای کسر‌های شصتگانی رواج داد؛ نقشی که یک قرن و نیم پیش از اروپایی‌ها انجام شد. برخی منابع او را مخترع نخستین ماشین‌حساب آنالوگ نیز می‌دانند.

رصدگر آسمان‌ها در سمرقند

کاشانی علاوه بر ریاضیات، در ستاره‌شناسی نیز دستی توانا داشت.

او تحت حمایت الغ‌بیگ، در رصدخانه‌ی سمرقند به فعالیت پرداخت و توانست مقدار سینوس زاویه‌ی یک درجه را تا ۱۷ رقم اعشار با دقتی شگفت‌انگیز محاسبه کند که با مقدار امروزی کاملاً همخوانی دارد.

غیاث‌الدین جمشید کاشانی سرانجام ۱ تیر ۸۰۸ خورشیدی در سمرقند درگذشت.

اگرچه عمرش کوتاه بود، اما میراثش در تاریخ علم، نام ایران را برای همیشه در کنار دقیق‌ترین محاسبات عدد پی جاودانه کرد.