تنگه هرمز و بحران غذایی

بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، بخشی از فشار جنگ خاورمیانه بر بازار جهانی کود را کم کرده است؛ اما داده‌ها رسمی نشان می‌دهد زنجیره تأمین غذا هنوز از ریسک های افزایش قیمت مواد غذایی خارج نشده است.

کد خبر: ۲۱۴۷۶۹۱

۱۸ تير ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از رویترز، پس از اعلام توافق موقت میان آمریکا و ایران، عبور محموله‌های کود شیمیایی از تنگه هرمز بار دیگر افزایش یافته است؛ مسیری که پیش از جنگ، یکی از شریان‌های اصلی تجارت جهانی اوره و گوگرد بود.

اهمیت این تحول فقط به بازار کود محدود نمی‌شود، زیرا اوره و گوگرد از نهاده‌های کلیدی تولید محصولات کشاورزی هستند و اختلال در عرضه آن‌ها می‌تواند با فاصله زمانی، هزینه تولید غذا و قیمت محصولات کشاورزی را تحت فشار قرار دهد. با این حال، تحلیلگران می‌گویند بخش زیادی از محموله‌های خارج‌شده مربوط به فروش‌های قبلی است و هنوز بازگشت کامل تجارت جدید کود در منطقه مشاهده نمی‌شود.

اهمیت هرمز در زنجیره تامین محصولات کشاورزی

پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌سوم تجارت جهانی اوره و نزدیک به نیمی از گوگرد دریابرد جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد. اوره پرمصرف‌ترین کود شیمیایی جهان است و گوگرد نیز ماده‌ای کلیدی در تولید کودهایی مانند دی‌آمونیوم فسفات به شمار می‌رود.

بر اساس داده‌های Argus و CRU، پس از اعلام توافق در ۱۵ ژوئن، حدود ۶۴۰ هزار تن گوگرد و ۴۲۷ هزار تن اوره از تنگه هرمز عبور کرده است. این ارقام نسبت به دوره جنگ افزایش قابل توجهی دارد، اما تحلیلگران تأکید دارند که این روند هنوز به معنای بازگشت بازار به سطح پیش از درگیری نیست.

افت تولید اوره در خاورمیانه

داده‌های مؤسسه تحلیل بازار کالا سی‌آر‌یو (CRU) نشان می‌دهد تولید روزانه اوره در خاورمیانه طی ۱۷ هفته درگیری با اختلال جدی روبه‌رو شد و مجموع تولید ازدست‌رفته این محصول به حدود ۳.۷ میلیون تن رسید.

این نمودار نشان می‌دهد توقف یا کاهش فعالیت در برخی واحدهای تولیدی ایران، قطر، عربستان و بحرین، هم‌زمان با محدودیت مسیر هرمز، فشار مضاعفی بر بازار اوره وارد کرده است. این داده‌ها نشان می‌دهد مشکل بازار کود تنها به حمل‌ونقل محدود نبوده است. حتی با باز شدن مسیر دریایی، بازگشت عرضه به ظرفیت تولید، تعمیر زیرساخت‌ها و اطمینان شرکت‌های کشتیرانی وابسته خواهد بود.

تردید بازار در بازگشت به شرایط قبلی

به گفته یکی از رؤسای بخش قیمت‌گذاری کود در مؤسسه آرگوس، عبور دوباره محموله‌ها از تنگه هرمز برای بازار نشانه‌ای مثبت است، اما بخش زیادی از این محموله‌ها مربوط به قراردادهای قبلی است و هنوز عرضه تازه‌ای به بازار اضافه نمی‌کند.

او تأکید کرده است که کشتی‌های خالی هنوز برای بارگیری محموله‌های جدید به منطقه بازنگشته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد فعالان بازار همچنان درباره امنیت مسیر، پایداری آتش‌بس و بازگشت کامل تجارت کود در خلیج فارس محتاط هستند.

در حال حاضر بیش از ۵۰۰ کشتی در خلیج فارس معطل مانده‌اند. ترافیک دریایی افزایش یافته، اما همچنان با میانگین پیش از جنگ، یعنی حدود ۱۲۵ کشتی در روز، فاصله دارد.

افزایش جدی ترافیک هرمز زودتر از  ماه اوت بعید است

ویلیس توماس، تحلیلگر ارشد کود در مؤسسه تحلیل بازار کالا سی‌آر‌یو (CRU)، گفته است حجم عبور کودهای شیمیایی از تنگه هرمز تا مدتی به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت. به گفته او، حتی در بهترین سناریو، اوت زودترین زمانی است که می‌توان انتظار افزایش قابل‌توجه ترافیک دریایی را داشت.

برآورد سی‌آر‌یو نشان می‌دهد هنوز حدود ۶۰۰ هزار تن اوره داخل تنگه هرمز باقی مانده است. مؤسسه قیمت‌گذاری کالایی آرگوس نیز میزان گوگرد در انتظار خروج از این مسیر را بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تن برآورد کرده است.

افزون بر این، بخشی از تأسیسات تولید کود در خلیج فارس در جریان جنگ آسیب دیده‌اند. هرچند کارشناسان خسارت‌ها را گسترده ارزیابی نمی‌کنند، اما همین اختلال‌ها می‌تواند سرعت کاهش قیمت کود را محدود کند.

بازار غذا چشم‌انتظار ثبات سیاسی

افزایش عبور محموله‌های کود از تنگه هرمز می‌تواند بخشی از نگرانی بازار غذا را کاهش دهد، اما داده‌های فعلی از پایان ریسک حکایت ندارد.

بازار همچنان به پایداری توافق، امنیت کشتیرانی، رفع صف کشتی‌ها و بازگشت تولیدکنندگان منطقه‌ای وابسته است.تا زمانی که محموله‌های جدید، نه فقط فروش‌های قبلی، وارد چرخه تجارت نشوند، نمی‌توان از بازگشت کامل بازار جهانی کود شیمیایی سخن گفت.