چرا به کسی که آزارمان می‌دهد وابسته می‌مانیم؟

ماندن در رابطه‌های آسیب‌زننده، بیش از آنکه به ضعف فردی مربوط باشد، حاصل مجموعه‌ای از عوامل روانی، زیستی و اجتماعی است که ترک این روابط را دشوار می‌کند و نیازمند حمایت و آگاهی تخصصی است.

کد خبر: ۲۱۴۸۰۲۵

۱۱ تير ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فرارو، ماندن در رابطه‌ی آسیب‌زننده نتیجه ترکیبی از عوامل روانشناختی، بیولوژیکی و اجتماعی است، نه ضعف شخصیتی. روان‌درمانی می‌تواند آگاهی، مهارت‌های مقابله‌ای، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی را فراهم کند تا فرد بتواند با امنیت و اعتماد به نفس رابطه را ترک کند و زندگی سالم‌تری بسازد.

بسیاری از افراد در روابط آسیب‌زننده (عاطفی، خانوادگی، دوستانه یا کاری) نمی‌توانند جدا شوند، حتی وقتی رفتار آسیب‌رسان واضح و مداوم است. پاسخ این سؤال پیچیده است و ترکیبی از عوامل روانشناختی، اجتماعی و بیولوژیکی در آن نقش دارند.

۱. دلبستگی و الگو‌های کودکی

کودکانی که دلبستگی ناایمن تجربه کرده‌اند، ممکن است بزرگسالانی شوند که در روابط ناسالم باقی می‌مانند (Bowlby, ۱۹۶۹; Ainsworth et al. , ۱۹۷۸).

۲. چرخه‌ی سوءرفتار و امید به تغییر

چرخه‌های پاداش/تنبیه باعث وابستگی روانی می‌شوند (Dutton & Golant, ۱۹۹۷).

۳. عزت‌نفس پایین و خودسرزنش

افرادی با عزت‌نفس پایین، ماندن در رابطه را به‌عنوان «واقعیت زندگی» می‌پذیرند (Murray et al. , ۲۰۰۳).

۴. وابستگی عاطفی و نوروبیولوژی عشق

ترک رابطه مشابه ترک اعتیاد است و مغز به وابستگی پاسخ مثبت می‌دهد (Aron et al. , ۲۰۰۵; Fisher et al. , ۲۰۱۰).

۵. فشار‌های اجتماعی و اقتصادی

وابستگی مالی یا نداشتن شبکه حمایتی گزینه‌های خروج را محدود می‌کند.

۶. ترس از تنهایی

ترس از تنهایی می‌تواند حتی قوی‌تر از ترس از آسیب باشد (Cacioppo & Patrick, ۲۰۰۸).

۷. باور‌های فرهنگی و جنسیتی

انتظارات فرهنگی و اجتماعی ممکن است ماندن را تشویق کنند.

راهکار‌های روان‌درمانی برای خروج از رابطه‌ی آسیب‌زننده

شناخت و آگاهی از الگو‌های ناسالم

جلسات روان‌درمانی می‌تواند به فرد کمک کند تا چرخه‌های آسیب‌زننده، الگو‌های دلبستگی و خودسرزنشی را شناسایی کند.

تکنیک‌هایی مانند CBT (رفتاردرمانی شناختی) برای شناخت افکار مخرب و بازسازی باور‌های سالم موثر است.

تقویت عزت‌نفس و خودمراقبتی

تمرینات روانشناختی و جلسات گروهی می‌تواند به بازسازی عزت‌نفس کمک کند.

فعالیت‌های خودمراقبتی، ورزش، مدیتیشن و نوشتن احساسات موثرند.

ساخت شبکه حمایتی قوی

ایجاد روابط حمایتی با دوستان، خانواده یا گروه‌های حمایتی، احساس امنیت و اعتماد به نفس برای خروج از رابطه را افزایش می‌دهد.

رواندرمانی گروهی یا خانواده‌درمانی نیز می‌تواند مفید باشد.

تکنیک‌های مدیریت وابستگی و ترک رابطه

تمرینات ذهن‌آگاهی (Mindfulness) برای کاهش وابستگی عاطفی و تمرکز بر نیاز‌های خود.

برنامه‌ریزی مرحله‌ای برای قطع تدریجی ارتباط یا محدود کردن تماس.

مواجهه با ترس‌ها و اضطراب‌ها

جلسات درمانی کمک می‌کنند تا فرد ترس از تنهایی یا تغییر را مدیریت کند و مهارت‌های مقابله‌ای جدید یاد بگیرد.

ایجاد اهداف و زندگی مستقل

تمرکز بر اهداف شخصی، شغلی و تحصیلی می‌تواند انگیزه‌ی خروج را تقویت کند.

برنامه‌ریزی عملی برای استقلال مالی و اجتماعی کلیدی است.

جمع‌بندی

ماندن در رابطه‌ی آسیب‌زننده نتیجه ترکیبی از عوامل روانشناختی، بیولوژیکی و اجتماعی است، نه ضعف شخصیتی. روان‌درمانی می‌تواند آگاهی، مهارت‌های مقابله‌ای، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی را فراهم کند تا فرد بتواند با امنیت و اعتماد به نفس رابطه را ترک کند و زندگی سالم‌تری بسازد.