گزارش رویترز از ریشه اختلاف تازه تهران و واشنگتن؛

تغییر مسیر مذاکرات ایران و آمریکا از تنگه هرمز | اختلاف تفسیر از تنگه در تفاهم ۶۰ روزه

رویترز در گزارشی تازه نوشته که تهران اکنون کنترل این آبراه را یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار خود در برابر غرب می‌داند؛ اهرمی که به گفته این خبرگزاری، برای ایران حتی از پرونده هسته‌ای هم اولویت بیشتری پیدا کرده است.

کد خبر: ۲۱۴۹۵۶۰

۱۸ تير ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از رویترز، ریشه اختلاف تازه تهران و واشنگتن به برداشت متفاوت دو طرف از توافق موقت اخیر بازمی‌گردد. در متن این توافق آمده بود که ایران برای مدت ۶۰ روز، بدون دریافت هزینه، زمینه عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز را فراهم کند. اما مذاکره‌کنندگان ایرانی این جمله را نشانه‌ای از پذیرش نقش تهران در مدیریت این آبراه می‌دانند؛ برداشتی که آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس آن را رد کرده‌اند.

جدال دیپلماتیک بر سر هرمز

به نوشته رویترز، آمریکا و کشورهای خلیج فارس معتقدند عبارت مربوط به عبور امن کشتی‌ها فقط به معنای تسهیل تردد تجاری از سوی ایران است، نه واگذاری اختیار مدیریت هرمز به تهران. در مقابل، منابع ایرانی می‌گویند این بند می‌تواند به معنای پذیرش نقش ایران در کنترل این مسیر راهبردی باشد.

همین اختلاف در تفسیر، اکنون به یکی از محورهای اصلی تنش تبدیل شده است. بر اساس این گزارش ایران آغاز مذاکرات هسته‌ای را به پذیرش مدیریت کامل تهران بر تنگه هرمز از سوی آمریکا گره زده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد هرمز در نگاه تهران از یک گذرگاه دریایی، به یک ابزار چانه‌زنی سیاسی تبدیل شده است.

پرونده هسته‌ای برای نزدیک به ۲۵ سال یکی از اصلی‌ترین محورهای اختلاف ایران و آمریکا بوده و بخش مهمی از تحریم‌های بین‌المللی علیه تهران نیز به همین موضوع بازمی‌گردد. با این حال، رویترز نوشته که در توافق موقت اخیر، بحث درباره برنامه هسته‌ای ایران به گفت‌وگوهای بعدی موکول شده و اکنون هرمز در مرکز معادله قرار گرفته است.

چرا نگاه ایران به هرمز تغییر کرد؟

مقام‌های ایرانی برای سال‌ها بستن تنگه هرمز را گزینه‌ای نهایی و پرهزینه می‌دانستند. دلیل این تردید هم روشن بود؛ چنین اقدامی می‌توانست همسایگان خلیج فارس، مصرف‌کنندگان جهانی انرژی و حتی اقتصاد خود ایران را تحت فشار قرار دهد و انزوای بین‌المللی تهران را افزایش دهد.

با این حال، تحولات اخیر نگاه تهران به هرمز را تغییر داده است. دو منبع ارشد ایرانی به رویترز گفته‌اند که در سطوح بالای تصمیم‌گیری، اختلاف چندانی بر سر حفظ این اهرم وجود ندارد. یکی از این منابع تأکید کرده است که هیچ کشور عاقلی چنین نقطه فشار مهمی را از دست نمی‌دهد. در همین فضا، ابراهیم عزیزی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، در شبکه‌های اجتماعی خطاب به آمریکا نوشت: نظم جدید ایرانی در تنگه هرمز را به رسمیت بشناسید؛ این تنها راه پیش روست.

به روایت رویترز هزینه‌های ناشی از بحران هرمز در نهایت دو طرف را به سمت توافق موقت کشاند، اما حالا هر دو طرف تصور می‌کنند در این مسیر دست بالا را دارند؛ موضوعی که می‌تواند تنش را وارد مرحله تازه‌ای کند.

علی انصاری، استاد تاریخ مدرن در دانشگاه سنت‌اندروز، می‌گوید هر دو طرف از مشکلات فوری اقتصادی نگران‌اند، اما هم‌زمان فکر می‌کنند پیروز شده‌اند و همین نگاه باعث می‌شود برای گرفتن امتیاز بیشتر، فشار را ادامه دهند.

به این ترتیب، تنگه هرمز از یک مسیر راهبردی انرژی به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای چانه‌زنی تهران در برابر واشنگتن تبدیل شده است؛ ابزاری که می‌تواند مسیر آینده مذاکرات سیاسی و بازار نفت را تغییر دهد.

اگر تهران و واشنگتن به برداشت مشترکی از آینده مدیریت هرمز نرسند، احتمالاً این آبراه همچنان یکی از کانون‌های اصلی تنش میان دو طرف باقی خواهد ماند.