پشت‌پرده نخستین جلسه علنی مجلس پس از جنگ؛

خانه‌تکانی کمیسیون امنیت ملی از رادیکال‌ها | طرح تنگه هرمز چه می‌گوید؟

طرح اقدام راهبردی تنگه هرمز، مهم‌ترین اتفاق در نخستین جلسه علنی بهارستانی‌ها پس از ۱۴۶ روز بود. طرحی که می‌خواهد مدیریت ایران بر تنگه هرمز را در قوانین داخلی بگنجاند.

کد خبر: ۲۱۵۰۶۶۸

۲۳ تير ۱۴۰۵

اقتصادآنلاین، گروه سیاسی: پس از ۱۴۶ روز نمایندگان به صحن مجلس برگشتند. آخرین بار که نمایندگان روی صندلی‌های سبز فرودگاه بهارستان نشسته بودند، ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ بود. روزهایی که بودجه ۱۴۰۵ بررسی می‌شد و کسی گمان نمی‌برد غرش جنگنده‌ها در ۹ اسفندماه، چراغ‌های صحن علنی را برای نزدیک به پنج ماه خاموش کند.

حالا، در نخستین ساعات بازگشایی، تحت تدابیر شدید امنیتی، مجلس نه‌تنها سازوکار برگزاری جلسات در مواقع اضطراری را تصویب کرد، بلکه با اعلام وصول یک طرح جنجالی، گامی در راستای قانونی‌کردن مدیریت ایران بر تنگه هرمز برداشت. جایی که اکنون کانون اختلاف ایران و آمریکاست و ممکن است جنگ کم‌شدت بر سر تبدیل به جنگ همه‌جانبه شود.

پرچم‌های سرخ در جلسه علنی

پارلمان در حالی کار خود را آغاز کرد که فضای آن به شدت تحت تأثیر پیامدهای جنگ چهل‌روزه و آتش‌بسِ تقریبا فروپاشیده کنونی قرار داشت. تدابیر امنیتی در اطراف بهارستان به اوج خود رسیده بود، اما  داخل صحن، داستان دیگری جریان داشت. نمایندگان با برافراشتن پرچم‌های سرخ در میان صندلی‌ها، فضایی به شدت هیجانی از شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی ایجاد کرده بودند.

اقدام راهبردی تنگه هرمز

مهم‌ترین اتفاق جلسه علنی، اعلام وصول دوفوریتی طرح «اقدام راهبردی تأمین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» بود. این طرح که در کمیسیون امنیت ملی تدوین شده، درست در شرایطی به صحن آمد که جنگ محدود میان ایران و ایالات متحده بر سر این آبراه حیاتی همچنان شعله‌ور است و هر لحظه بیم آن می‌رود که به یک رویارویی تمام‌عیار تبدیل شود.

مفاد این طرح، عملاً به معنای به چالش کشیدن کل قوانین بین‌المللی دریانوردی (کنوانسیون حقوق دریاها) است. بر اساس ماده ۲ این طرح، عبور شناورهای تحت مالکیت یا پرچم آمریکا، اسرائیل و هر کشور متخاصم دیگری از تنگه هرمز به طور مطلق ممنوع می‌شود. از آن فراتر، ماده سه، همه شناورهای مجاز را ملزم به دریافت مجوز از ستاد کل نیروهای مسلح ایران و پرداخت تعرفه‌های عبور (حق عبور ترانزیت) می‌کند.

تحلیل‌گران بین‌المللی هشدار می‌دهند تبدیل این طرح به قانون می‌تواند به معنای اعلام جنگ رسمی به تجارت جهانی است. بستن یا پولی کردن تنگه هرمز، خط قرمزی است که واشنگتن بارها اعلام کرده برای حفظ آن دست به ماشه خواهد شد.

طراحان این قانون می‌گویند به دنبال صیانت از منافع ملی هستند، اما منتقدان می‌گویند این اقدام، اهرم مذاکراتی ایران را تقویت نمی‌کند بهانه‌ای طلایی به دست حامیان جنگ واشنگتن و اسرائیل برای از سرگیری جنگ همه‌جانبه خواهد داد و البته به ایجاد اجماع بین‌المللی علیه ایران کمک می‌کند.

به گزارش اقتصادآنلاین، این در حالی است که حاکمیت ایران بر تنگه هرمز به دلیل شرایط ژئوپلتیک همواره پابرجاست و می‌توان از تنگه هرمز به عنوان کارت معامله‌ اثرگذاری در مذاکرات با آمریکا استفاده کرد.

«نه» نمایندگان به جریان پایداری در کمیسیون امنیت ملی

همزمان با هیاهوی پرچم‌های سرخ در صحن علنی، در پشت درهای بسته کمیسیون‌های تخصصی، اتفاق متفاوتی رخ داد. در انتخابات هیئت‌رئیسه کمیسیون‌ها در اجلاسیه سوم، در حالی که همه رؤسای کمیسیون‌ها در سمت خود ابقا شدند، تغییرات بزرگی در حساس‌ترین کمیسیون مجلس رخ داد.

سید محمود نبویان، نماینده رادیکال تهران، از کرسی نایب‌رئیسی اول کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی کنار گذاشته شد و ابراهیم رضایی نیز سخنگویی این کمیسیون را از دست داد.

نبویان در ماه‌های اخیر با اظهارنظرها و ادعاهای خود حاشیه‌ها و جنجال‌های زیادی را موجب شده بود؛ از جمله خواندن بخش‌هایی از یک نامه محرمانه منتسب به رهبری درباره مذاکرات در آنتن زنده صداوسیما که منجر به قطع ناگهانی برنامه شد و ادعاهای بدون سند او مبنی بر وقوع «کودتا» در هدایت سیاست خارجی.

حذف این دو چهره جنجالی و جایگزینی آن‌ها با چهره‌های معتدل‌تر مانند عباس مقتدایی و حسن قشقاوی (به عنوان سخنگو)، سیگنال روشنی از سوی بدنه مجلس بود. اینکه پارلمان تمایلی ندارد در این شرایط حساس جنگ و صلح، تریبون‌های رسمی خود را به دست مهره‌های غیرقابل‌پیش‌بینی بسپارد.

دورنمای مجلس در جنگ

هرچند حذف نبویان و رضایی نشان داد جریان رادیکال در اقلیت عددی به سر می‌برد، اما نباید قدرت مانور و صدای بلند آن‌ها را دست‌کم گرفت. با بازگشایی مجلس، انتظار می‌رود این گروه با استفاده از تریبون صحن علنی، نطق‌های پیش از دستور و ابزارهای نظارتی، تمام قد در برابر هرگونه تلاش برای دیپلماسی، احیای مذاکرات و مدیریت بحران بایستد.

چنانچه امیرحسین ثابتی دیگر نماینده این جریان نیز گفته که طرحی درباره انتقام از دونالد ترامپ تدوین شده و به هیات رییسه مجلس ارائه خواهد شد.

به گزارش اقتصادآنلاین، به نظر می‌‌آید هدف اصلی این جریان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و طیف میانه‌رو متمایل به دیپلماسی خواهد بود. رادیکال‌ها تلاش خواهند کرد با متهم کردن مدیریت مجلس به سازشکاری در برابر دشمن و با تکیه بر طرح‌هایی مانند انسداد تنگه هرمز، سیاست خارجی را به سمت و سویی متفاوت ببرند. اما باید دید که در صورت شعله‌ورشدن دوباره جنگ مجلس چقدر فرصت اثرگذاری پیدا خواهد کرد.