بسیاری از پروژه‌های طراحی سایت از همان روز اول شکست می‌خورند؛ نه به خاطر برنامه‌نویسی، بلکه به خاطر یک تصمیم اشتباه

کد خبر: ۲۱۵۳۹۴۹

۰۷ مرداد ۱۴۰۵

چند سال پیش اگر از مدیر یک شرکت می‌پرسیدید چرا قصد دارد وب‌سایت راه‌اندازی کند، احتمالاً پاسخ‌هایی مانند «برای معرفی شرکت»، «چون همه سایت دارند» یا «برای اینکه اعتبار بیشتری داشته باشیم» می‌شنیدید. امروز، اما معادله تغییر کرده است. وب‌سایت دیگر یک بروشور دیجیتال یا ویترین آنلاین نیست؛ برای بسیاری از کسب‌وکارها، مهم‌ترین کانال جذب مشتری محسوب می‌شود.

با این حال، هنوز هم تعداد زیادی از پروژه‌های طراحی سایت به نتیجه‌ای که مدیران انتظار دارند نمی‌رسند. نکته جالب اینجاست که دلیل این شکست معمولاً کیفیت برنامه‌نویسی یا ظاهر سایت نیست. بسیاری از این وب‌سایت‌ها از نظر فنی بدون ایراد هستند، صفحات زیبایی دارند و حتی امکانات متنوعی در اختیار کاربران قرار می‌دهند؛ اما در عمل، نه بازدید قابل توجهی از گوگل دریافت می‌کنند و نه تأثیر محسوسی بر فروش کسب‌وکار دارند.

این اتفاق یک دلیل ساده دارد؛ پروژه از ابتدا با سؤال اشتباهی آغاز شده است.

وقتی اولین سؤال اشتباه باشد، نتیجه هم اشتباه خواهد بود

در جلسات اولیه طراحی سایت، معمولاً بحث‌ها حول انتخاب رنگ سازمانی، نمونه‌کار‌های گرافیکی، تعداد صفحات، امکانات پنل مدیریت یا حتی فونت سایت می‌چرخد. اینها موضوعات مهمی هستند، اما هیچ‌کدام نقطه شروع پروژه نیستند.

سؤال اصلی باید چیز دیگری باشد:

این وب‌سایت قرار است چه مسئله‌ای از کسب‌وکار را حل کند؟

آیا هدف افزایش فروش است؟ جذب سرنخ‌های بیشتر؟ کاهش هزینه‌های بازاریابی؟ دریافت درخواست مشاوره؟ یا ایجاد یک زیرساخت برای توسعه خدمات آنلاین؟

تا زمانی که پاسخ این سؤال مشخص نباشد، طراحی سایت بیشتر شبیه ساختن ساختمانی است که هنوز معلوم نیست قرار است مدرسه باشد، بیمارستان باشد یا مرکز خرید.

تفاوتی که بسیاری از مدیران متوجه آن نمی‌شوند

در بازار امروز، دو پروژه ممکن است از بیرون تقریباً یکسان به نظر برسند. هر دو طراحی مدرن داشته باشند، هر دو روی موبایل به‌خوبی نمایش داده شوند و هر دو از نظر امکانات فنی قابل قبول باشند؛ اما چند ماه بعد، یکی به یکی از منابع اصلی جذب مشتری تبدیل می‌شود و دیگری به صفحه‌ای تبدیل می‌شود که فقط آدرسش روی کارت ویزیت چاپ شده است.

تفاوت این دو پروژه معمولاً در ظاهر آنها نیست؛ بلکه در نگاه اولیه به طراحی سایت است.

شرکتی که طراحی سایت را صرفاً به‌عنوان یک پروژه گرافیکی می‌بیند، بیشتر زمان خود را صرف زیبایی صفحات می‌کند. اما مجموعه‌ای که وب‌سایت را بخشی از استراتژی توسعه کسب‌وکار می‌داند، قبل از طراحی حتی یک صفحه، رفتار کاربران، مسیر تصمیم‌گیری مشتری، مدل درآمدی، رقبا و نحوه جستجوی مخاطبان در گوگل را بررسی می‌کند.

در چنین رویکردی، هر صفحه از سایت دلیل مشخصی برای وجود داشتن دارد. هر دکمه، هر فرم و هر بخش محتوا با هدف هدایت کاربر به مرحله بعدی طراحی می‌شود؛ نه صرفاً برای پر کردن فضای صفحه.

وب‌سایت‌های موفق، قبل از آنکه زیبا باشند، قابل فهم هستند

یکی از اشتباهات رایج در پروژه‌های طراحی سایت این است که ظاهر، جای استراتژی را می‌گیرد. انیمیشن‌های متعدد، افکت‌های پیچیده و صفحات پر از عناصر گرافیکی شاید در نگاه اول جذاب باشند، اما اگر کاربر در چند ثانیه اول متوجه نشود که یک کسب‌وکار دقیقاً چه خدمتی ارائه می‌دهد، احتمال زیادی وجود دارد که سایت را ترک کند.

کاربران اینترنت برخلاف تصور بسیاری از مدیران، صفحات را با حوصله مطالعه نمی‌کنند. آنها در چند ثانیه تصمیم می‌گیرند که بمانند یا بروند. به همین دلیل، طراحی سایت موفق قبل از هر چیز باید اطلاعات را ساده، شفاف و قابل فهم ارائه کند.

در بررسی بسیاری از پروژه‌های موفق، یک نکته مشترک دیده می‌شود؛ این وب‌سایت‌ها تلاش نمی‌کنند کاربر را با جلوه‌های بصری تحت تأثیر قرار دهند، بلکه مسیر رسیدن او به پاسخ را کوتاه‌تر می‌کنند. دقیقاً همین موضوع است که نرخ تبدیل را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود وب‌سایت از یک هزینه ثابت، به یک ابزار درآمدزا تبدیل شود.

گوگل به دنبال زیباترین سایت نیست؛ به دنبال قابل‌اعتمادترین پاسخ است

یکی از تصورات اشتباه که هنوز هم در بسیاری از پروژه‌های طراحی سایت دیده می‌شود، این است که هرچه وب‌سایت مدرن‌تر و گرافیکی‌تر باشد، شانس بیشتری برای حضور در نتایج گوگل خواهد داشت. اما واقعیت چیز دیگری است.

گوگل هیچ امتیازی برای استفاده از انیمیشن‌های پیچیده، اسلایدر‌های تمام‌صفحه یا افکت‌های بصری قائل نمی‌شود. آنچه برای موتور‌های جست‌و‌جو اهمیت دارد، این است که آیا یک وب‌سایت می‌تواند بهترین پاسخ را در کوتاه‌ترین زمان ممکن به کاربر ارائه دهد یا خیر.

در واقع، گوگل سال‌هاست از ارزیابی ظاهر صفحات عبور کرده و بیشتر به رفتار کاربران نگاه می‌کند. اگر کاربران وارد یک سایت شوند، پاسخ سؤال خود را پیدا کنند، زمان مناسبی در صفحات بمانند و بدون سردرگمی به اطلاعات موردنیازشان برسند، این رفتار‌ها نشانه‌ای از کیفیت آن وب‌سایت است.

به همین دلیل است که گاهی یک سایت با طراحی ساده، عملکرد بهتری نسبت به وب‌سایتی دارد که هزینه قابل توجهی برای ظاهر آن صرف شده است.

معماری اطلاعات؛ بخشی که معمولاً دیده نمی‌شود، اما بیشترین تأثیر را دارد

اگر از کاربران بپرسید مهم‌ترین ویژگی یک وب‌سایت خوب چیست، احتمالاً به طراحی ظاهری، رنگ‌بندی یا تصاویر اشاره می‌کنند. اما اگر همین سؤال را از یک متخصص تجربه کاربری یا سئو بپرسید، احتمال زیادی دارد که پاسخ متفاوتی بشنوید: معماری اطلاعات.

معماری اطلاعات یعنی اینکه محتوا، خدمات و مسیر‌های دسترسی به شکلی سازمان‌دهی شوند که کاربر بدون فکر کردن، مسیر خود را پیدا کند.

فرض کنید کاربری به دنبال سفارش طراحی سایت فروشگاهی است. اگر مجبور باشد برای پیدا کردن اطلاعات پایه، میان چندین منو، زیرمنو و صفحه مختلف جابه‌جا شود، احتمال خروج او از سایت افزایش پیدا می‌کند. در مقابل، وب‌سایتی که اطلاعات را با ساختاری منطقی ارائه می‌دهد، تصمیم‌گیری را برای مخاطب ساده‌تر می‌کند.

این موضوع فقط برای کاربران مهم نیست؛ خزنده‌های گوگل نیز دقیقاً همین ساختار را بررسی می‌کنند تا ارتباط صفحات با یکدیگر را درک کنند.

چرا بعضی سایت‌ها از همان ماه‌های اول رشد می‌کنند؟

گاهی دو شرکت تقریباً هم‌زمان فعالیت آنلاین خود را آغاز می‌کنند. هر دو روی طراحی سایت سرمایه‌گذاری کرده‌اند، هر دو محتوا تولید می‌کنند و هر دو خدمات مشابهی ارائه می‌دهند؛ اما بعد از چند ماه، فاصله قابل توجهی میان آنها ایجاد می‌شود.

بررسی چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهد که تفاوت معمولاً در تعداد مقالات یا حجم تبلیغات نیست، بلکه در کیفیت زیرساخت اولیه سایت است.

سایتی که از ابتدا با درک درست از نیاز کاربر طراحی شده باشد، معمولاً ویژگی‌های مشترکی دارد:

- صفحات خدمات آن هدف مشخصی دارند و برای یک نیاز واقعی نوشته شده‌اند.

- مسیر حرکت کاربر از صفحه ورود تا ثبت درخواست، کوتاه و شفاف است.

- ساختار لینک‌های داخلی به‌گونه‌ای طراحی شده که هم کاربر و هم موتور جست‌و‌جو بتوانند ارتباط میان صفحات را به‌راحتی درک کنند.

- سرعت بارگذاری و تجربه استفاده در موبایل، بخشی از طراحی پروژه محسوب می‌شود، نه کاری که بعداً به آن اضافه شود.

این جزئیات شاید در نگاه اول دیده نشوند، اما در بلندمدت تفاوت میان یک وب‌سایت موفق و سایتی که فقط روی اینترنت حضور دارد را رقم می‌زنند.

طراحی سایت زمانی ارزشمند است که قابل توسعه باشد

یکی دیگر از اشتباهاتی که بسیاری از کسب‌وکار‌ها مرتکب می‌شوند، نگاه کوتاه‌مدت به پروژه است. آنها سایتی سفارش می‌دهند که فقط نیاز امروز را برطرف کند، در حالی که کسب‌وکار‌ها ثابت نمی‌مانند.

ممکن است چند ماه بعد تصمیم بگیرید فروش اینترنتی را راه‌اندازی کنید، سیستم رزرو آنلاین اضافه کنید، باشگاه مشتریان ایجاد کنید یا وب‌سایت را به یک نرم‌افزار CRM متصل کنید. اگر زیرساخت سایت از ابتدا برای چنین تغییراتی پیش‌بینی نشده باشد، هزینه توسعه در آینده گاهی از هزینه طراحی اولیه نیز بیشتر خواهد شد.

به همین دلیل، شرکت‌هایی که تجربه اجرای پروژه‌های بزرگ را دارند، طراحی سایت را به‌عنوان یک پروژه مقطعی نمی‌بینند؛ بلکه آن را زیرساختی می‌دانند که باید بتواند هم‌زمان با رشد کسب‌وکار توسعه پیدا کند.

شاید به همین دلیل است که در سال‌های اخیر، نگاه شرکت‌های حرفه‌ای از «تحویل یک وب‌سایت» به «ساخت یک بستر قابل رشد» تغییر کرده است؛ تغییری که نتیجه آن را نه در روز تحویل پروژه، بلکه چند سال بعد و در عملکرد واقعی کسب‌وکار می‌توان مشاهده کرد.

انتخاب شرکت طراحی سایت؛ تصمیمی که آثار آن سال‌ها باقی می‌ماند

اغلب مدیران هنگام انتخاب یک شرکت طراحی سایت، ناخواسته همان اشتباهی را تکرار می‌کنند که در خرید بسیاری از خدمات دیگر رخ می‌دهد؛ چند پیشنهاد قیمت دریافت می‌کنند، چند نمونه‌کار می‌بینند و در نهایت تصمیم را بر اساس ظاهر یا هزینه پروژه می‌گیرند.

این روش شاید برای خرید یک محصول قابل قبول باشد، اما درباره وب‌سایت، معمولاً نتیجه مطلوبی به همراه ندارد.

وب‌سایت قرار نیست تنها چند ماه مورد استفاده قرار بگیرد. اگر درست طراحی شود، سال‌ها بخشی از فرآیند فروش، بازاریابی، ارتباط با مشتری و حتی توسعه خدمات یک کسب‌وکار خواهد بود. به همین دلیل، انتخاب مجری پروژه بیشتر از آنکه یک خرید باشد، انتخاب یک شریک فنی برای آینده کسب‌وکار است.

نمونه‌کار‌های زیبا همیشه نشانه کیفیت نیستند

یکی از رایج‌ترین معیار‌های انتخاب شرکت طراحی سایت، بررسی نمونه‌کارهاست؛ اما این معیار به‌تنهایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

تصاویر یک وب‌سایت فقط بخش کوچکی از کیفیت آن را نشان می‌دهند. آنچه در نگاه اول دیده نمی‌شود، معمولاً مهم‌تر است؛ ساختار کدنویسی، سرعت بارگذاری، امنیت، امکان توسعه، استاندارد‌های سئو، کیفیت تجربه کاربری و حتی نحوه مدیریت پروژه.

گاهی دو وب‌سایت از نظر ظاهری بسیار شبیه یکدیگر هستند، اما یکی در کمتر از دو ثانیه بارگذاری می‌شود و دیگری کاربر را چندین ثانیه منتظر نگه می‌دارد. یکی بدون مشکل روی همه دستگاه‌ها اجرا می‌شود و دیگری در موبایل با ایراد‌های متعدد روبه‌رو است.

کاربر این تفاوت‌ها را با اصطلاحات فنی توصیف نمی‌کند؛ فقط احساس می‌کند استفاده از یک سایت راحت‌تر از سایت دیگر است. همین احساس، روی اعتماد، مدت حضور در سایت و حتی تصمیم خرید تأثیر می‌گذارد.

سؤال‌هایی که کمتر کسی از شرکت طراحی سایت می‌پرسد

بسیاری از جلسات فروش با پرسش‌هایی مانند «چند روزه آماده می‌شود؟» یا «قیمت نهایی چقدر است؟» آغاز می‌شوند. این سؤال‌ها طبیعی هستند، اما معمولاً پاسخ آنها کیفیت پروژه را مشخص نمی‌کند.

شاید بهتر باشد چند سؤال دیگر هم مطرح شود:

- اگر شش ماه بعد بخواهم امکانات جدید اضافه کنم، زیرساخت سایت پاسخگو خواهد بود؟

- آیا ساختار صفحات برای رشد سئو طراحی شده یا بعداً باید از ابتدا بازسازی شوند؟

- اگر تعداد کاربران چند برابر شود، سایت همچنان عملکرد مناسبی خواهد داشت؟

- آیا مستندات پروژه و کدنویسی به شکلی انجام می‌شود که در آینده قابل توسعه باشد؟

پاسخ به این پرسش‌ها معمولاً تصویر دقیق‌تری از توانایی یک تیم فنی ارائه می‌دهد تا مشاهده چند اسکرین‌شات از پروژه‌های قبلی.

مرز میان «تحویل پروژه» و «موفقیت پروژه»

در بسیاری از قرارداد‌های طراحی سایت، پایان کار زمانی است که فایل‌ها روی سرور قرار می‌گیرند و وب‌سایت در دسترس قرار می‌گیرد. اما از نگاه کسب‌وکار، پروژه دقیقاً از همان لحظه آغاز می‌شود.

اگر وب‌سایت نتواند بازدیدکننده جذب کند، درخواست مشاوره ایجاد کند، فروش را افزایش دهد یا فرآیند‌های داخلی را ساده‌تر کند، تحویل موفق پروژه لزوماً به معنای موفقیت کسب‌وکار نیست.

به همین دلیل، شرکت‌هایی که نگاه بلندمدت دارند، پروژه را تنها یک کار برنامه‌نویسی نمی‌بینند. آنها تلاش می‌کنند زیرساختی ایجاد کنند که بتواند در کنار رشد سازمان، توسعه پیدا کند و پاسخگوی نیاز‌های آینده نیز باشد.

وقتی توسعه نرم‌افزار، سئو و طراحی سایت در کنار هم قرار می‌گیرند

بازار فناوری در سال‌های اخیر به سمتی حرکت کرده که مرز میان طراحی سایت، نرم‌افزار‌های سازمانی و بازاریابی دیجیتال کم‌رنگ‌تر شده است.

کسب‌وکاری که امروز وب‌سایت خود را راه‌اندازی می‌کند، احتمال زیادی دارد که در آینده به اتصال آن با سیستم مدیریت مشتریان (CRM)، پنل‌های اختصاصی، اتوماسیون داخلی یا ابزار‌های تحلیل داده نیاز پیدا کند.

به همین دلیل، برخی شرکت‌های توسعه نرم‌افزار رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. آنها طراحی سایت را به‌عنوان بخشی از یک اکوسیستم دیجیتال می‌بینند؛ اکوسیستمی که در آن، طراحی رابط کاربری، توسعه فنی، سئو و نرم‌افزار‌های اختصاصی از ابتدا در کنار یکدیگر برنامه‌ریزی می‌شوند.

آماتیس نیز با همین نگاه فعالیت می‌کند. تمرکز این مجموعه صرفاً روی طراحی صفحات یا اجرای یک پروژه کوتاه‌مدت نیست، بلکه تلاش می‌کند زیرساختی ایجاد شود که با رشد کسب‌وکار، قابلیت توسعه داشته باشد؛ از طراحی وب‌سایت و بهینه‌سازی برای موتور‌های جست‌و‌جو گرفته تا توسعه نرم‌افزار‌های اختصاصی و راهکار‌های مدیریت ارتباط با مشتری.

شاید همین نگاه یکپارچه، تفاوت اصلی میان وب‌سایتی باشد که تنها در اینترنت حضور دارد و بستری که می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های دیجیتال یک کسب‌وکار تبدیل شود.

آینده متعلق به کسب‌وکار‌هایی نیست که وب‌سایت دارند؛ متعلق به کسب‌وکار‌هایی است که از وب‌سایت خود استفاده می‌کنند

چند سال قبل، داشتن یک وب‌سایت به‌تنهایی می‌توانست یک مزیت رقابتی باشد. امروز دیگر چنین نیست. تقریباً در هر صنعتی، از تولید و خدمات گرفته تا آموزش، سلامت و تجارت، حضور آنلاین به یک استاندارد تبدیل شده است؛ بنابراین سؤال اصلی دیگر این نیست که «آیا باید وب‌سایت داشته باشیم؟» بلکه این است که وب‌سایت ما چه ارزشی برای کسب‌وکار ایجاد می‌کند؟

اگر یک وب‌سایت تنها محلی برای معرفی شرکت باشد، دیر یا زود جای خود را به رقبایی خواهد داد که از آن به‌عنوان یک ابزار بازاریابی، فروش و ارتباط با مشتری استفاده می‌کنند. اما اگر از همان ابتدا با یک استراتژی مشخص طراحی شود، می‌تواند در طول سال‌ها به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های دیجیتال یک سازمان تبدیل شود؛ دارایی‌ای که بدون محدودیت زمانی، در حال جذب مخاطب، پاسخ‌گویی به نیاز مشتریان و ایجاد فرصت‌های جدید برای رشد است.

قبل از سفارش طراحی سایت، این سه سؤال را از خودتان بپرسید

پیش از آنکه درباره ظاهر صفحات یا امکانات فنی تصمیم بگیرید، بهتر است پاسخ سه سؤال را بدانید:

اول: قرار است این وب‌سایت چه مشکلی را برای کسب‌وکار شما حل کند؟

آیا هدف جذب مشتری جدید است؟ کاهش هزینه‌های بازاریابی؟ فروش آنلاین؟ یا ساده‌تر کردن ارتباط با مشتریان فعلی؟

دوم: اگر تعداد مشتریان شما دو یا سه برابر شود، آیا زیرساخت سایت همچنان پاسخگو خواهد بود؟

بسیاری از وب‌سایت‌ها برای امروز طراحی می‌شوند، نه برای آینده. در حالی که یک پروژه موفق باید امکان توسعه، اتصال به سرویس‌های جدید و افزودن قابلیت‌های موردنیاز را بدون بازطراحی کامل فراهم کند.

سوم: اگر امروز روی این پروژه سرمایه‌گذاری کنید، پنج سال بعد همچنان از این تصمیم رضایت خواهید داشت؟

پاسخ این سؤال معمولاً تفاوت میان یک انتخاب کوتاه‌مدت و یک سرمایه‌گذاری بلندمدت را مشخص می‌کند.

نگاه پروژه‌ای یا نگاه راهبردی؟

در بازار طراحی سایت، دو نوع رویکرد به‌وضوح دیده می‌شود.

در رویکرد اول، پروژه با تحویل صفحات و پایان قرارداد تمام می‌شود. وب‌سایت ساخته می‌شود، روی سرور قرار می‌گیرد و مسئولیت تیم اجرا تقریباً به پایان می‌رسد.

اما در رویکرد دوم، وب‌سایت آغاز یک مسیر است. از همان روز نخست، موضوعاتی مانند رشد در نتایج گوگل، تحلیل رفتار کاربران، توسعه امکانات، افزایش نرخ تبدیل، اتصال به نرم‌افزار‌های سازمانی و بهینه‌سازی مداوم در برنامه قرار می‌گیرد.

تفاوت این دو نگاه شاید در هفته‌های اول مشخص نباشد، اما پس از گذشت یک یا دو سال، نتایج کاملاً متفاوتی ایجاد می‌کند.

چرا برخی کسب‌وکار‌ها مسیر متفاوتی را انتخاب می‌کنند؟

مدیرانی که تجربه اجرای چندین پروژه دیجیتال را پشت سر گذاشته‌اند، معمولاً دیگر به دنبال «ساخت یک سایت» نیستند. آنها به دنبال ایجاد زیرساختی هستند که بتواند هم‌زمان با رشد سازمان توسعه پیدا کند.

به همین دلیل، در انتخاب مجری پروژه به عواملی مانند تجربه فنی، شناخت بازار، توانایی توسعه نرم‌افزار، درک اصول سئو و کیفیت پشتیبانی توجه بیشتری می‌کنند؛ عواملی که شاید در روز اول دیده نشوند، اما در آینده تأثیر مستقیمی بر موفقیت پروژه خواهند داشت.

یکی از مجموعه‌هایی که چنین رویکردی را دنبال می‌کند، آماتیس است. این شرکت تلاش کرده طراحی سایت را صرفاً به تولید چند صفحه محدود نکند و آن را در کنار خدماتی مانند توسعه نرم‌افزار‌های اختصاصی، طراحی سیستم‌های CRM و خدمات سئو ارائه دهد؛ رویکردی که باعث می‌شود هر پروژه بر پایه نیاز واقعی کسب‌وکار طراحی شود، نه صرفاً بر اساس یک قالب یا ظاهر گرافیکی.

به همین دلیل، بسیاری از کسب‌وکار‌هایی که به دنبال رشد بلندمدت هستند، ترجیح می‌دهند پیش از شروع پروژه، درباره اهداف، فرآیند‌ها و برنامه توسعه خود با یک تیم متخصص مشورت کنند؛ زیرا تجربه نشان داده است که موفقیت یک وب‌سایت، بیش از آنکه به روز تحویل وابسته باشد، به تصمیم‌هایی بستگی دارد که پیش از شروع پروژه گرفته می‌شوند.

در نهایت، طراحی سایت یک هزینه برای حضور در اینترنت نیست؛ اگر درست انجام شود، سرمایه‌گذاری روی زیرساختی است که می‌تواند سال‌ها برای یک کسب‌وکار ارزش‌آفرینی کند؛ از جذب مشتریان جدید گرفته تا تقویت برند، افزایش فروش و ایجاد مزیتی که رقبا به‌سادگی قادر به تکرار آن نخواهند بود.