کاهش تاریخی ذخایر گاز / خطر بازگشت بحران انرژی در راه است

نشریه پولیتیکو با اشاره به کاهش نگران‌کننده ذخایر گاز اروپا به ۵۸ درصد و تداوم تنش‌ها در خاورمیانه، هشدار داد.

کد خبر: ۲۱۵۵۷۷۸

۱۷ مرداد ۱۴۰۵

نشریه پولیتیکو در گزارشی هشدار داد که تداوم تنش‌ها در خاورمیانه، هم‌زمان با کاهش نگران‌کننده ذخایر گاز اروپا، خطر بازگشت بحران انرژی به این قاره را افزایش داده است؛ در این میان، آلمان به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گاز اتحادیه اروپا، با ذخایری در پایین‌ترین سطح تاریخی خود، بیش از دیگر کشور‌های اروپایی در معرض پیامد‌های اختلال در بازار جهانی گاز قرار گرفته است.

نشریه پولیتیکو در گزارشی نوشت: ذخایر گاز طبیعی اروپا به‌طور نگران‌کننده‌ای کاهش یافته و اگر جنگ ایران ادامه پیدا کند و موج‌های سرمای زمستانی موجب افزایش تقاضا برای گرمایش شوند، خطر بروز دوباره بحران انرژی در این قاره وجود دارد. با این حال، به نظر می‌رسد بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی اروپا چندان نگران این وضعیت نیست.

آلمان به دلیل ابعاد بزرگ اقتصاد و بازار انرژی خود، بزرگ‌ترین نقطه آسیب‌پذیر اتحادیه اروپا محسوب می‌شود، زیرا کمبود گاز در این کشور می‌تواند کشور‌های همسایه را نیز تحت تأثیر قرار دهد و در صورت ناتوانی برلین در بازسازی ذخایر خود، قیمت‌ها را در سراسر اتحادیه افزایش دهد.

پولیتیکو نوشت: همین مساله موجب افزایش درخواست‌ها از برلین برای انجام اقدامی شده که در گذشته تقریبا غیرقابل تصور بود: مداخله مستقیم دولت برای هدایت شرکت‌های بزرگ انرژی تحت کنترل دولت و وادار کردن آنها به خرید گاز به هر قیمتی؛ اقدامی که به معنای کنار گذاشتن سال‌ها رویکرد مبتنی بر بازار آزاد در سیاست انرژی خواهد بود.

با این حال، دولت آلمان تاکنون از تغییر موضع خودداری کرده است؛ حتی در شرایطی که این کشور از دستیابی به اهداف تعیین‌شده اتحادیه اروپا عقب مانده و از همین حالا با خطر کمبود واقعی گاز، حتی از ماه نوامبر (آبان ۱۴۰۴)، مواجه است. برلین در واقع بر این فرض حساب کرده است که بازار در نهایت راه‌حل لازم را پیدا خواهد کرد؛ این در حالی است که جنگ و هوای گرم، سازوکار‌های سنتی بازار را مختل و زنجیره‌های تامین جهانی را دستخوش تغییر کرده‌اند.

سباستین هاینرمان مدیرعامل انجمن ذخیره‌سازی گاز آلمان گفت: سطح ذخایر نه‌تنها برای این زمان از سال به‌طور استثنایی پایین است، بلکه از نظر تاریخی نیز در سطح بسیار پایینی قرار دارد.

او هشدار داد که آلمان همچنان برای پر کردن ذخایر خود به رویکردی قدیمی و مبتنی بر سازوکار بازار متکی است حتی در شرایطی که «تقریبا هیچ انگیزه اقتصادی و بازاری باقی نمانده است».

این نشریه افزود: پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱ خورشیدی)، کشور‌های عضو اتحادیه اروپا ملزم شدند برای جلوگیری از کمبود شدید گاز، تا پیش از زمستان ذخایر خود را به ۹۰ درصد ظرفیت ملی برسانند. اتحادیه اروپا پس از آغاز جنگ علیه ایران، این هدف را به ۸۰ درصد کاهش داد تا از خرید هیجانی گاز جلوگیری شود.

معمولا مسئولیت پر کردن ذخایر بر عهده معامله‌گران و شرکت‌های خدمات انرژی است؛ آنها گاز را در تابستان که قیمت‌ها پایین‌تر است خریداری و ذخیره می‌کنند و سپس در زمستان با هدف کسب سود آن را به فروش می‌رسانند. اما خریداران می‌گویند افزایش قیمت گاز در تابستان، در نتیجه جنگ علیه ایران و تغییرات اقلیمی، این سازوکار را برهم زده است. در نتیجه، سطح ذخایر گاز در سراسر اتحادیه اروپا اکنون حدود ۵۸ درصد ظرفیت ملی است؛ رقمی که ۱۶ واحد درصد کمتر از میانگین تاریخی پنج‌ساله و پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰ خورشیدی) تاکنون است.

پایین بودن ذخایر گاز همچنین به فشار فزاینده بر قیمت‌ها افزوده است؛ فشاری که در پی تشدید دوباره تنش‌ها در اطراف تنگه هرمز ایجاد شده است. قیمت گاز طبیعی معیار اروپا اکنون به‌طور مستمر بالاتر از سطحی قرار دارد که در چهار ماه نخست جنگ ایران ثبت شده بود.

کمیسیون اروپا، بازوی اجرایی اتحادیه اروپا، اعلام کرده است که این اتحادیه با خطر کمبود گاز در زمستان مواجه نیست. با این حال، شرکت تحلیل بازار انرژی «راپیدان» در گزارشی پیش‌بینی کرده است که ذخایر گاز تا ماه نوامبر (آبان ماه) تنها به ۶۵ درصد ظرفیت کل برسد و تاکید کرده است که دستیابی به هدف تعیین‌شده اتحادیه اروپا پیش از زمستان، بدون «افزایش قابل توجه قیمت‌ها» امکان‌پذیر نخواهد بود.

در این گزارش آمده‌است: به گفته تحلیلگران، این خطر با سیاست سال‌های اخیر اتحادیه اروپا برای جایگزین کردن قرارداد‌های بلندمدت تامین گاز از روسیه با خرید‌های کوتاه‌مدت گاز طبیعی مایع در بازار جهانی تشدید شده است. محموله‌های گاز حمل‌شده از طریق دریا به‌راحتی می‌توانند مقصد خود را تغییر دهند و معمولا به بالاترین پیشنهادکننده فروخته می‌شوند؛ موضوعی که خریداران اروپایی را بیش از گذشته در معرض نوسانات بازار‌های بین‌المللی قرار داده است، به‌ویژه پس از کاهش عرضه مهم از قطر و افزایش تقاضا در آسیا.