انقلاب در جنگ هوایی / رونمایی از جنگنده نسل ششم با هوش مصنوعی و پهپادهای همراه

بریتانیا، ژاپن و ایتالیا در قالب برنامه «سامانه هوایی رزمی جهانی» (GCAP) در حال توسعه جنگنده نسل ششمی هستند که با اتصال به پهپادها، ماهواره‌ها و حسگرها، به مرکز یک شبکه رزمی هوایی تبدیل می‌شود و از سال ۲۰۳۵ وارد خدمت خواهد شد.

کد خبر: ۲۱۵۵۷۸۷

۱۸ مرداد ۱۴۰۵

بریتانیا، ژاپن و ایتالیا در قالب برنامه «سامانه هوایی رزمی جهانی» (GCAP) در حال توسعه یک جنگنده نسل ششم هستند؛ پروژه‌ای که قرار است از سال ۲۰۳۵ وارد خدمت شود و با اتصال جنگنده به پهپادها، ماهواره‌ها، حسگر‌ها و سامانه‌های زمینی، مفهوم جدیدی از نبرد هوایی را شکل دهد.

جنگنده آینده این سه کشور قرار نیست صرفاً یک هواپیمای سریع‌تر یا قدرتمندتر باشد، بلکه قرار است به مرکز یک شبکه رزمی گسترده تبدیل شود.

در معماری GCAP، هواپیمای سرنشین‌دار می‌تواند با هواپیما‌های بدون سرنشین، ماهواره‌ها، سامانه‌های زمینی، دیگر هواپیما‌ها و انواع حسگر‌ها ارتباط برقرار کند و اطلاعات میدان نبرد را با آنها به اشتراک بگذارد.

یکی از اجزای مهم این طرح، پهپاد‌های همراه یا «Collaborative Combat Aircraft» است. این هواپیما‌های بدون سرنشین می‌توانند در کنار جنگنده پرواز کنند و برای مأموریت‌هایی مانند شناسایی، جمع‌آوری اطلاعات، جنگ الکترونیک یا حمل سلاح به کار گرفته شوند.

این رویکرد می‌تواند ساختار سنتی قدرت رزمی یک جنگنده را تغییر دهد. در هواپیما‌های رزمی متعارف، بخش عمده قابلیت‌های رزمی درون خود جنگنده قرار دارد، اما در معماری GCAP بخشی از توانایی‌ها می‌تواند در سامانه‌های مختلف خارج از هواپیما قرار داشته باشد و از طریق شبکه در اختیار جنگنده قرار گیرد.

هوش مصنوعی در قلب معماری GCAP

پردازش سریع داده‌ها و هوش مصنوعی نیز از عناصر مهم این معماری به شمار می‌روند. جنگنده نسل ششم باید بتواند حجم عظیمی از داده‌های دریافت‌شده از حسگر‌های مختلف را پردازش کرده و تصویری یکپارچه از میدان نبرد در اختیار خلبان قرار دهد.

در چنین محیطی، چالش خلبان تنها شناسایی هواپیمای دشمن نیست. تعداد زیادی حسگر، هواپیما، موشک و سامانه جنگ الکترونیک ممکن است به‌طور هم‌زمان فعال باشند؛ بنابراین توانایی جمع‌آوری، ترکیب، تحلیل و اولویت‌بندی اطلاعات می‌تواند به اندازه سرعت و قدرت مانور هواپیما اهمیت داشته باشد.

پنهانکاری نیز همچنان یکی از ویژگی‌های مهم GCAP خواهد بود. هدف این است که جنگنده بتواند با کاهش احتمال شناسایی توسط رادار‌های دشمن، به مناطق موردنظر نزدیک شود. با این حال، جزئیات مربوط به سطح مقطع راداری و فناوری‌های پنهانکاری این جنگنده هنوز به‌صورت عمومی اعلام نشده است.

همکاری صنعتی سه کشور

توسعه GCAP یک پروژه بزرگ صنعتی میان بریتانیا، ژاپن و ایتالیا محسوب می‌شود. شرکت‌های BAE Systems بریتانیا، Leonardo ایتالیا و Mitsubishi Heavy Industries ژاپن نقش اصلی را در توسعه این جنگنده بر عهده دارند.

بر اساس برنامه فعلی، نخستین جنگنده‌های عملیاتی GCAP قرار است از سال ۲۰۳۵ وارد خدمت شوند. از آنجا که بخش قابل توجهی از فناوری‌های این پروژه همچنان در مرحله توسعه قرار دارند، نمی‌توان عملکرد نهایی این جنگنده را با قطعیت پیش‌بینی کرد.

از همین رو، مقایسه مستقیم GCAP با جنگنده‌هایی مانند F-۳۵ یا پروژه‌های نسل بعدی آمریکا باید با احتیاط انجام شود. F-۳۵ یک جنگنده عملیاتی است، در حالی که GCAP هنوز در مرحله توسعه قرار دارد.

با این حال، آنچه درباره این پروژه روشن‌تر است، هدف سه کشور برای ساخت صرفاً یک جنگنده جدید نیست؛ آنها در حال توسعه یک اکوسیستم رزمی هوایی هستند که در آن جنگنده سرنشین‌دار، پهپادها، حسگر‌ها و شبکه ارتباطی باید به‌عنوان اجزای یک سامانه یکپارچه عمل کنند.