خانه پیش ساخته در ایران؛ از انتخاب طرح تا برآورد هزینه و اجرای ویلا

راهنمای انتخاب و ساخت خانه پیش ساخته؛ از بررسی پلان و زمین تا انتخاب سازه چوبی یا LSF، برآورد هزینه و نکات مهم اجرای ویلا.

کد خبر: ۲۱۵۷۰۳۴

۲۴ مرداد ۱۴۰۵

انتخاب خانه پیش ساخته فقط به ظاهر ویلا محدود نمی‌شود. پلان، شرایط زمین، نوع سازه، هزینه اجرا و کیفیت مصالح باید هم‌زمان بررسی شوند. در این مطلب مسیر انتخاب طرح تا برآورد هزینه و اجرای یک ویلای پیش ساخته را بررسی می‌کنیم.

ساخت ویلا در سال‌های اخیر دیگر الزاماً به روش‌های سنتی و فرایندهای طولانی محدود نیست. توسعه سیستم‌های ساختمانی سبک و پیش‌ساخته باعث شده بسیاری از افرادی که برای باغ، زمین ویلایی یا سکونت دائمی به دنبال ساخت خانه هستند، گزینه‌های متفاوتی را بررسی کنند. در این میان خانه‌های پیش ساخته چوبی و سازه‌های LSF به دلیل امکان طراحی متنوع، برنامه‌ریزی دقیق‌تر مراحل اجرا و کاهش بخشی از عملیات کارگاهی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

با این حال انتخاب یک خانه پیش ساخته فقط به انتخاب نمای زیبا محدود نمی‌شود. پلان، ابعاد زمین، تعداد اتاق‌ها، نوع سازه، شرایط اقلیمی، فونداسیون، سطح تکمیل و بودجه باید هم‌زمان بررسی شوند. به همین دلیل بهتر است قبل از شروع پروژه، مسیر طراحی تا اجرا به‌صورت یک فرایند واحد دیده شود.

انتخاب طرح؛ نقطه شروع پروژه

یکی از نخستین تصمیم‌ها، انتخاب پلان مناسب است. بسیاری از متقاضیان ابتدا بر اساس تصویر نمای بیرونی تصمیم می‌گیرند، در حالی که پلان داخلی تأثیر بیشتری بر کیفیت استفاده روزمره از ساختمان دارد. تعداد اتاق‌های خواب، ارتباط آشپزخانه و نشیمن، محل تراس، جهت پنجره‌های اصلی، ورودی ساختمان و در خانه‌های دوبلکس محل پله از جمله مواردی هستند که باید متناسب با نیاز خانواده بررسی شوند.

وجود مجموعه‌ای از طرح‌های آماده می‌تواند این مرحله را ساده‌تر کند. برای نمونه در بخش طرح‌های خانه پیش ساخته آوید چوب می‌توان نمونه‌های یک‌طبقه، دوبلکس و سوئیسی را از نظر متراژ، تعداد خواب و سازمان فضایی مقایسه کرد. طرح آماده البته به این معنی نیست که ساختمان باید بدون تغییر اجرا شود؛ در بسیاری از پروژه‌ها یک پلان نزدیک به نیاز انتخاب می‌شود و سپس بر اساس شرایط واقعی زمین اصلاح می‌شود.

زمین تعیین می‌کند کدام پلان مناسب‌تر است

دو زمین با مساحت یکسان الزاماً به یک پلان نیاز ندارند. عرض زمین، طول، جهت شمال، مسیر ورود خودرو، منظره، شیب، حریم و محل قرارگیری درختان یا استخر روی موقعیت ساختمان اثر می‌گذارند. اگر بهترین منظره در یک سمت زمین باشد، بهتر است نشیمن، تراس و پنجره‌های اصلی تا حد امکان به همان سمت هدایت شوند. در یک قطعه باریک نیز ممکن است پلان کشیده یا حتی ساختمان دوبلکس انتخاب مناسب‌تری نسبت به ویلای یک‌طبقه گسترده باشد.

در زمین‌های ویلایی حفظ فضای باز نیز اهمیت زیادی دارد. ساخت بیشترین زیربنای ممکن همیشه بهترین تصمیم نیست. گاهی ویلایی جمع‌وجور همراه با تراس مناسب، فضای سبز و محوطه کاربردی، کیفیت بیشتری نسبت به ساختمانی بزرگ با حیاط محدود ایجاد می‌کند.

سازه چوبی یا LSF؛ تفاوت فقط در ظاهر نیست

خانه پیش ساخته می‌تواند با سیستم‌های مختلفی ساخته شود. دو گزینه رایج، سازه سبک چوبی و LSF هستند. در سازه چوبی، نوع چوب، مقاطع، اتصالات، صفحات سازه‌ای، عایق‌کاری و نحوه محافظت در برابر رطوبت اهمیت زیادی دارد. در سیستم LSF نیز مشخصات مقاطع فولادی سبک، صفحات دیوار، عایق و جزئیات اتصال باید متناسب با طراحی پروژه انتخاب شوند.

انتخاب بین این سیستم‌ها بهتر است تنها بر اساس یک عدد قیمت انجام نشود. معماری پروژه، ابعاد دهانه‌ها، تعداد طبقات، فرم سقف، محل اجرا و سطح تکمیل نیز در تصمیم نهایی مؤثر هستند. بسیاری از تصمیم‌هایی که روی پلان ساده به نظر می‌رسند، در زمان اجرا به جزئیات واقعی سازه تبدیل می‌شوند؛ بنابراین بهتر است بخش عمده تغییرات قبل از شروع ساخت نهایی شوند.

قیمت خانه پیش ساخته چگونه محاسبه می‌شود؟

یکی از پرتکرارترین پرسش‌ها درباره این ساختمان‌ها مربوط به هزینه است. اعلام یک عدد ثابت برای هر مترمربع بدون شناخت مشخصات پروژه می‌تواند گمراه‌کننده باشد. متراژ تنها یکی از عوامل مؤثر بر قیمت است. نوع سازه، تعداد طبقات، میزان تراس، نوع فونداسیون، فرم سقف، تعداد و ابعاد پنجره‌ها، نمای ساختمان، تأسیسات و کیفیت تکمیل داخلی نیز روی هزینه اثر می‌گذارند.

به همین دلیل دو ویلای ۱۰۰ متری ممکن است هزینه یکسانی نداشته باشند. یک ویلای یک‌طبقه با فرم ساده را نمی‌توان مستقیماً با ساختمانی دوبلکس، دارای وید، پنجره‌های وسیع و تراس بزرگ مقایسه کرد. برای بررسی جزئی‌تر این موضوع می‌توان راهنمای هزینه ساخت خانه پیش ساخته را مطالعه کرد؛ در این راهنما عوامل مؤثر بر قیمت پروژه به تفکیک بررسی شده‌اند.

نقش پنجره، تراس و نمای ساختمان

پنجره‌ها فقط یک جزء تزئینی نیستند. ابعاد و محل آن‌ها بر نور، منظره، چیدمان داخلی، مصرف انرژی و حتی سازه اثر دارد. استفاده از پنجره‌های قدی و گسترده می‌تواند کیفیت معماری ویلا را بالا ببرد، اما نوع شیشه و پروفیل نیز باید متناسب با شرایط پروژه انتخاب شود.

تراس نیز در خانه‌های ویلایی نقش مهمی دارد. ارتباط مناسب تراس با نشیمن یا آشپزخانه باعث می‌شود فضای داخلی و محوطه بهتر به یکدیگر متصل شوند. در طراحی خانه باغ، بهتر است ساختمان، تراس، استخر و فضای سبز از ابتدا به‌صورت یک مجموعه دیده شوند، نه اینکه ابتدا ساختمان ساخته شود و سپس برای فضای باقی‌مانده تصمیم‌گیری شود.

فضای داخلی باید از مرحله پلان دیده شود

یکی از اشتباهات رایج این است که طراحی داخلی به بعد از ساخت موکول شود. محل تلویزیون، مبلمان، میز غذاخوری، کابینت‌ها، کمدها و مسیر حرکت افراد باید هنگام طراحی پلان در نظر گرفته شوند. برای مثال ممکن است پنجره‌ای بسیار بزرگ از نظر نما جذاب باشد، اما در فضای داخلی دیوار مناسبی برای تلویزیون یا کمد باقی نگذارد. هماهنگی میان معماری، سازه و طراحی داخلی می‌تواند از اصلاحات پرهزینه در مراحل بعد جلوگیری کند.

اجرای پروژه در تهران و اطراف

شرایط ساخت در هر منطقه می‌تواند متفاوت باشد. دسترسی زمین، نوع خاک، شیب، فاصله حمل مصالح، ضوابط محلی و شرایط آب‌وهوایی باید در برآورد پروژه لحاظ شوند. در تهران و مناطق ویلایی اطراف مانند دماوند، لواسان، کردان و سهیلیه نیز شرایط هر زمین باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

افرادی که پروژه آن‌ها در این محدوده قرار دارد می‌توانند اطلاعات مربوط به خانه پیش ساخته در تهران را بررسی کنند و سپس براساس ابعاد و وضعیت واقعی زمین، گزینه مناسب‌تر را انتخاب کنند.

از طرح آماده تا طراحی اختصاصی

برای بسیاری از پروژه‌ها نیازی نیست طراحی از صفر آغاز شود. انتخاب یک طرح نزدیک به نیاز و اصلاح آن بر اساس زمین می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری را کوتاه‌تر کند. اما اگر زمین فرم خاص، شیب قابل توجه یا منظره ویژه‌ای داشته باشد، یا تغییرات موردنیاز به حدی زیاد باشند که ساختار اصلی پلان عوض شود، طراحی اختصاصی می‌تواند انتخاب منطقی‌تری باشد.

در نهایت کیفیت یک خانه پیش ساخته به یک عامل واحد وابسته نیست. پلان مناسب، طراحی سازه، انتخاب مصالح، اجرای دقیق و هماهنگی میان تمام مراحل هستند که نتیجه نهایی پروژه را تعیین می‌کنند. بنابراین قبل از مقایسه صرف قیمت‌ها، بهتر است ابتدا نیاز واقعی خانواده، شرایط زمین و مشخصات مورد انتظار ساختمان مشخص شود. پس از آن می‌توان طرح‌های مختلف را مقایسه و درباره نوع سازه، سطح تکمیل و بودجه تصمیم دقیق‌تری گرفت.