روایت بقایی از جنگ علیه ایران/ کلیشه‌های منفی چگونه به ایران‌هراسی دامن زدند؟

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: جنگ‌های تحمیلی یک سال و نیم اخیر، جوهر و ذات ایران به مثابه یک ملت فرهنگی ـ تمدنی دیرپا را متبلور کرد.

کد خبر: ۲۱۵۸۰۱۷

۲۸ مرداد ۱۴۰۵

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه در مراسم رونمایی از کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران»، با اشاره‌ به اهمیت  «ویژند ملی» ایران به‌عنوان یکی از مولفه‌های مهم قدرت نرم کشور، ضرورت شناخت دقیق تحولات دو سال اخیر و تبیین آثار جنگ‌های تحمیلی بر ظهور یا بازتولید شاخصه‌های اقتدار ملی را یادآور شد.

سخنگوی وزارت امور خارجه، یکی از چالش‌های مهم در مسیر تقویت «ویژند ملی» را کلیشه‌های منفی دانست که طی دهه‌های اخیر با اغراض سیاسی درباره ایران ساخته و در سطح بین‌المللی ترویج شده است.

وی افزود: برای نمونه، موضوع هسته‌ای ایران را به عنوان یک دروغ در سطح بین‌المللی جا انداختند و بر همین اساس، دست‌کم در افکار عمومی خودشان مبنایی ایجاد کردند که گویی چاره‌ای جز حمله به ایران وجود ندارد. این کلیشه‌ها یکی از عوامل تخریب ویژند ملی ایران بوده و همزمان به مثابه زمینه‌ای برای پیشبرد طرح ایران‌هراسی از طریق اهریمن‌سازی ایران بوده است. این وضعیت خود بستری برای فریب افکار عمومی غرب و توجیه تحمیل تحریم و جنگ علیه ایران شده بود.

این مقام وزارت امور خارجه تصریح کرد: در این روند، ابتدا از طریق کلیشه‌سازی‌های منفی همچون "حامی تروریسم"، "ناقض حقوق بشر"، "دیکتاتوری مذهبی" و مشابه آنها، کشور را بدنام می‌کنند و همزمان زمینه‌ای ظاهرا مقبول برای اعمال فشار و تحریم و جنگ علیه ایران فراهم می‌کنند.

وی با بیان اینکه تراکم و بازتولید این کلیشه‌های منفی طی چند دهه یکی از زمینه‌های وقوع دو جنگ علیه ایران را فراهم کردند، اظهار کرد: اتفاق قابل توجهی که طی یک سال و نیم گذشته رخ داد این بود که ماهیت کذب این کلیشه‌ها برملا شد و افکار عمومی بین‌المللی متوجه شدند که روایت‌های رایج درباره ایران از جمله در رابطه با ماهیت حکومت و حکمرانی، موضوع هسته‌ای، توانمندی نظامی و مختصات ملی ایرانیان، بسیار دور از واقعیت بوده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه برای مثال به کلیشه‌هایی اشاره کرد که مدعی بودند ایران بازیگری فرقه‌گرا است اما در جریان دفاع از مقاومت و مقابله با داعش به‌روشنی مشخص شد که برای ایران، شیعه، سنی، ایزدی و مسیحی تفاوتی ندارد و آنچه اهمیت دارد عزت و کرامت انسان و صلح و امنیت منطقه است.

بقایی با اشاره به ادعای برخی درباره ساختار سیاسی ایران گفت: یکی از کلیشه‌ها این بود که نظام حکمرانی در ایران تک‌نفره یا چند نفره اداره می‌شود و بر همین اساس تصور کردند با ترور تعدادی از بزرگان کشور می‌توانند ایران را در معرض فروپاشی قرار دهند. با وجود این، اکنون همه به این قطعیت رسیده‌اند که جمهوری اسلامی ایران نظامی برآمده از اراده مردم و مبتنی بر نهادهای مقتدر است. اما در سوی دیگر ماجرا ما با طرفی مواجهیم که علیرغم اینکه همواره به‌عنوان کشور متکی به نهادها معرفی می‌شد، در دو سال اخیر نشان داد هیچ وحدت نظر و ثبات تصمیم‌گیری ندارد و کاملا مشخص است که با یک حاکمیت چندپاره و وابسته به میل و نظر چند شخص یا چند جناح سیاسی مواجهیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به پیامدهای ناشی از جنگ‌افروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران برای صلح و امنیت منطقه، خاطرنشان کرد: کشورهای منطقه و جامعه جهانی به خوبی دریافته‌اند که آمریکا عامل ناامنی در منطقه است و حضور نظامی این کشور در منطقه غرب آسیا نیز خود موجب ناامنی است. از سوی دیگر متحدان آمریکا دریافتند که آمریکا طرفی غیرقابل اعتماد است و به راحتی به نزدیک‌ترین دوستان خود نیز خیانت می‌کند و آنها را تهدید به حمله می‌نماید.

بقائی با اشاره به عملکرد ایران در حوزه‌های فناوری، فکری، نظامی و دیپلماسی در این دو جنگ گفت: برخلاف کلیشه‌هایی که دشمنان ایجاد کرده بودند، ایران در حوزه فناوری، توانمندی نظامی و همچنین در عرصه گفتمانی و رسانه، کارآمدی و توانمندی خود را به بهترین وجه نشان داد.

وی اضافه کرد: در این یک سال و نیم اخیر، آمریکا به عنوان طرفی دروغگو معرفی شد و ایران به عنوان طرفی معتبر شناخته شد. آمریکا حتی در روابط با دوستان و متحدان خود، طی همین روزهای اخیر کشورها را به حمله نظامی تهدید کرده و این موضوع به امری رایج در گفتمان مقام‌های آمریکایی تبدیل شده است؛ رفتاری غیرقابل اتکا و پرخاشگرانه حتی در قبال نزدیک‌ترین متحدانش. ایران در اوج فشار، مصالح دوستان خود و نگاه راهبردی به تحولات جاری را فراموش نکرده است. این نشان می‌دهد رویکرد ایران مقطعی نیست بلکه بلندمدت است و چنین نگاهی خود یکی از مختصات یک ملت تمدنی و ریشه‌دار است.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به میراث تاریخی و تمدنی ایران گفت: جوامع نیز همچون افراد، ذات و جوهره درونی خود را در کوران حوادث و بحران‌ها نشان می‌دهند و ملت ایران نیز در جریان جنگ تحمیلی به‌خوبی غنای هویتی و تمدنی خود را بروز داده است.

بقایی اظهار کرد: جامعه ایران به عنوان جامعه‌ای که نتیجه هزاران سال انباشت تاریخ، تمدن و اندیشه است و تجارب و حوادث سخت بسیاری را تجربه کرده است، در مواجهه با تجاوز بیگانگان به شیوه‌ای اعجاب‌انگیز انسجام ملی خود را نشان داد و ثابت کرد هیچ دسیسه‌ای نمی‌تواند ایرانیان را از مسیر دفاع از کیان ایران منحرف کند.

وی همچنین ضمن تقدیر از نویسندگان کتاب «نبرد ۱۲روزه و مسئله برند ملی ایران» گفت: همه اینها سرمایه‌هایی برای مواجهه با حوادثی است که ممکن است در آینده با آنها روبه‌رو شویم. اگر این سرمایه‌ها را به‌خوبی بشناسیم، آنها را بیان کنیم و آگاهانه برای مردم و نسل جدید تبیین کنیم، ایران آینده بدون تردید قدرتمندتر از ایران دیروز خواهد بود.

*«ویژند»، در برابر «برند» (brand)، از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی استفاده می‌شود.