صف‌آرایی بورس مقابل سیاست؛

روایت ۶۰ روزه بازار سهام دنیا در دوره تفاهم ایران و آمریکا | بازارهای جهانی چه مسیری را طی کردند؟

تفاهم ۱۷ ژوئن میان ایران و آمریکا برای بازار سهام جهانی در ابتدا حکم خبر صلح را داشت؛ نفت پایین آمد، ترس از تورم کاهش یافت و شاخص Nasdaq بیش از همه جهش کرد. اما در ادامه، اختلاف بر سر تنگه هرمز دوباره بازار را عصبی کرد و هر جمله ترامپ یا مقام‌های تهران به محرکی برای خرید یا فروش سهام تبدیل شد.

کد خبر: ۲۱۵۸۵۴۷

۳۱ مرداد ۱۴۰۵

گروه اقتصاد جهان؛ داستان این ۶۰ روز عملاً از چند روز پیش از امضای تفاهم شروع شد. در اواسط ژوئن، دونالد ترامپ اعلام کرد که آمریکا و ایران به توافق اولیه‌ای برای پایان جنگ نزدیک شده‌اند و قرار است تنگه هرمز دوباره باز شود. در تهران، اما روایت‌ها متفاوت‌تر بود و مقام‌های ایرانی درباره زمان و جزئیات توافق با احتیاط صحبت می‌کردند. با این حال، بازار همان روایت خوش‌بینانه واشنگتن را جدی گرفت.

در تاریخ ۱۵ ژوئن، زمانی که ترامپ اعلام کرد توافق اولیه عملاً حاصل شده است، واکنش بازار بسیار شدید بود. قیمت نفت تقریباً پنج درصد پایین آمد و سرمایه‌گذاران به این نتیجه رسیدند که اگر هرمز باز شود، فشار انرژی بر اقتصاد جهان کاهش پیدا می‌کند. نتیجه در وال‌استریت روشن بود؛ Nasdaq ۳.۰۷ درصد جهش کرد، S&P ۵۰۰ حدود ۱.۶۵ درصد بالا رفت و Daw jones با رشد ۰.۹۲ درصدی به رکورد تاریخی رسید.

این فقط یک واکنش احساسی به پایان جنگ نبود. بازار در واقع یک زنجیره اقتصادی را قیمت‌گذاری می‌کرد. صلح میان تهران و واشنگتن می‌توانست نفت را ارزان‌تر کند؛ نفت ارزان‌تر یعنی تورم کمتر؛ تورم کمتر یعنی فشار کمتر بر فدرال‌رزرو برای بالا نگه داشتن نرخ بهره؛ و نرخ بهره پایین‌تر برای سهام فناوری، به‌خصوص شرکت‌هایی که بخش بزرگی از ارزش آنها به سود‌های آینده وابسته است، خبر بسیار خوبی بود.

به همین دلیل Nasdaq بیش از Dow jones واکنش نشان داد. شرکت‌های تکنولوژی و رشد در محیطی که نرخ بهره و تورم رو به کاهش باشد، جذاب‌تر می‌شوند. بازار عملاً داشت روی این سناریو شرط می‌بست که جنگ تمام شده و دوران فشار انرژی نیز به پایان رسیده است.

سهام SpaceX در مرکز هیجان بازار

در همان روز‌ها یک اتفاق دیگر هم باعث شد داستان بازار تکنولوژی حتی از موضوع ایران بزرگ‌تر به نظر برسد. SpaceX که تازه وارد بازار عمومی شده بود، در میانه همین موج به‌شدت صعود کرد. در ۱۵ ژوئن، سهام شرکت نزدیک به ۲۰ درصد جهش کرد و در روز‌های بعد ارزش بازار SpaceX از Amazon عبور کرد و برای مدتی حتی به Microsoft نزدیک شد؛ بنابراین هر افزایشی در سهام SpaceX را نباید مستقیماً به توافق ایران نسبت داد.

بخشی از این جهش ناشی از هیجان عرضه اولیه و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و شرکت‌های تحت مدیریت ایلان ماسک بود. با این حال، فضای آرام‌تر ژئوپلیتیکی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌داد با ریسک بیشتری وارد سهام فناوری شوند. همین موضوع در مورد Apple، Microsoft، Amazon و Meta هم صدق می‌کرد. تفاهم ایران و آمریکا برای آنها بیشتر یک عامل کلان بود. این شرکت‌ها از نفت ایران درآمد اصلی ندارند؛ اما هزینه انرژی، تورم، نرخ بهره و شرایط کلی بازار روی ارزش سهام آنها اثر می‌گذارد.

۲۲ ژوئن؛ اولین هشدار جدی برای سهام تکنولوژی

اما در ۲۲ ژوئن، مشخص شد که حتی در فضای کاهش تنش ایران و آمریکا، بازار یک نگرانی دیگر هم دارد؛ آن هم هزینه‌های عظیم هوش مصنوعی و ارزش‌گذاری شرکت‌های تکنولوژی است.

شاخص‌های S&P ۵۰۰ و Nasdaq آن روز پایین آمدند و Meta، Amazon و Microsoft نیز با افت مواجه شدند. سهام SpaceXهم پس از اعلام نخستین عرضه بدهی خود حدود ۱۶.۴ درصد سقوط کرد و در مقابل، Daw jones حدود ۰.۲۹ درصد رشد کرد.

در همان روز نفت به دلیل پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا کاهش پیدا کرده بود، اما سهام‌های بزرگ تکنولوژی تحت فشار قرار گرفتند. سرمایه‌گذاران نگران بودند که شرکت‌های بزرگ برای رقابت در هوش مصنوعی میلیارد‌ها دلار هزینه کنند، بدون اینکه بازده این سرمایه‌گذاری‌ها به همان سرعت ظاهر شود.

۸ ژوئیه؛ یک جمله ترامپ بازار را برگرداند

نقطه عطف بعدی ۸ ژوئیه بود. دونالد ترامپ در حالی که تنش‌ها دوباره بالا گرفته بود، اعلام کرد توافق با ایران تمام شده است. همین جمله کافی بود تا سرمایه‌گذاران احتمال بازگشت بحران انرژی را جدی بگیرند. قیمت نفت بالا رفت و سهام آمریکا تحت فشار قرار گرفت. Daw jones آن روز ۱.۰۹ درصد سقوط کرد و S&P ۵۰۰ نیز ۰.۲۸ درصد پایین آمد، هرچند Nasdaq در پایان روز حدود ۰.۲۰ درصد رشد کرد.

۵ اوت؛ بازار میان ایران و هوش مصنوعی تقسیم شد

تاریخ ۵ اوت نمونه خوبی از رقابت دو نیروی اصلی بازار بود. از یک طرف، امید به توافق ایران و آمریکا و کاهش قیمت نفت به Daw jones کمک کرد و این شاخص به رکورد جدیدی رسید. از طرف دیگر، Nasdaq اولین افت خود را پس از چند جلسه رشد تجربه کرد و S&P ۵۰۰ نیز کاهش پیدا کرد. در این مرحله، بازار دیگر فقط درباره ایران تصمیم نمی‌گرفت. سرمایه‌گذاران همزمان گزارش‌های شرکت‌های تکنولوژی، هزینه‌های AI، سیاست فدرال‌رزرو و وضعیت نفت را بررسی می‌کردند.

پایان ژوئیه؛ وضعیت Microsoft و Amazon

در پایان ژوئیه، یک عامل دیگر توانست بخشی از نگرانی‌های ژئوپلیتیک را کنار بزند؛ آن هم گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ تکنولوژیب بود. Amazon و Microsoft عملکردی قوی‌تر از انتظار بازار ارائه کردند و سرمایه‌گذاران دوباره به سمت معاملات مرتبط با هوش مصنوعی برگشتند. خبرگزاری رویترز در ۳۱ ژوئیه اعلام کرد که همین گزارش‌های قوی باعث رشد سهام آمریکا شدند، هرچند همزمان بازده اوراق بلندمدت آمریکا به دلیل نگرانی از تورم ناشی از نفت بالا رفته بود.

۱۱ اوت؛ زمانی که بازار فهمید توافق هنوز دور است

در ۱۱ اوت، خوش‌بینی تقریباً از بین رفت. ایران اعلام کرد پیشرفتی در احیای تفاهم با آمریکا حاصل نشده است. تهران اعلام کرد که واشنگتن به تعهدات خود از جمله رفع محاصره بنادر ایران و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده عمل نکرده است. واشنگتن نیز تهران را متهم می‌کرد که تعهد مربوط به بازگشایی هرمز را اجرا نکرده است.

در نتیجه بازار فوراً واکنش نشان داد. S&P۵۰۰ حدود ۰.۳۲ درصد افت کرد، نزدک ۰.۶ درصد پایین آمد و داوجونز ۰.۳۴ درصد کاهش یافت. این بار حتی سهام تکنولوژی نیز نتوانستند کاملاً در برابر خبر ایران مقاومت کنند.

۱۸ تا ۲۱ اوت؛ بازار دیگر به حرف‌ها اعتماد ندارد

یک روز بعد از پایان مهلت، ترامپ گفت هیچ مذاکره‌ای با ایران در جریان نیست و برنامه‌ای برای گفت‌و‌گو نیز وجود ندارد. تهران هم تأکید کرد که هرمز همچنان بسته است و آمریکا تعهدات تفاهم ژوئن را اجرا نکرده است.

در ۲۱ اوت، سهام‌های آمریکا توانستند در پایان روز رشد کنند، اما هر سه شاخص اصلی هفته را با افت به پایان رساندند. S&P ۵۰۰ در آن هفته ۱.۴۳ درصد، Nasdaq ۲.۰۵ درصد و Daw jones ۰.۸۵ درصد پایین آمدند. خبرگزاری رویترز دلیل اصلی فشار را ترکیبی از بازده بالای اوراق، نگرانی ژئوپلیتیک ایران و افزایش نگرانی‌های تورمی دانست.