کاشت یه نوع خشخاش در ایران قانونی شد / دستورالعمل جدید ابلاغ شد

چالش‌های ارزی و محدودیت در دسترسی به منابع خارجی برای واردات مواد اولیه داروهای خاص، سیاست‌گذاران را به سمت استفاده از ظرفیت‌های کشاورزی کنترل‌شده در داخل سوق داده است.

کد خبر: ۲۱۵۸۶۱۱

۳۱ مرداد ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین، مدیرکل حقوقی و امور مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر از ابلاغ آیین‌نامه کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا، نوعی گیاه از خانواده خشخاش، برای مصارف پزشکی خبر داد. بر اساس این آیین‌نامه، کشت این گیاه تنها با درخواست وزارت بهداشت، در اراضی تعیین‌شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی و تحت نظارت ستاد مبارزه با مواد مخدر انجام خواهد شد.

هم‌زمان، دستورالعمل کشت شاهدانه صنعتی نیز با تعیین سقف مجاز ماده مؤثره THC ابلاغ شده است تا مرز میان کشت صنعتی قانونی و کشت غیرمجاز این گیاه مشخص شود.

شقایق الیفرا چیست و چرا کشت آن در ایران مجاز شد؟

«شقایق الیفرا» گیاهی از خانواده خشخاش است که می‌تواند برای تأمین مواد اولیه برخی داروهای ضروری مورد استفاده قرار گیرد. کشت این گیاه در ایران با هدف تأمین مواد اولیه دارویی، کاهش وابستگی به منابع خارجی و حمایت از خودکفایی دارویی در دستور کار قرار گرفته است.

محمد ترحمی، مدیرکل حقوقی و امور مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر، اعلام کرد کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا بر اساس میزان نیاز تعیین‌شده از سوی وزارت بهداشت انجام می‌شود و تنها متقاضیان واجد شرایط اجازه فعالیت در این حوزه را خواهند داشت.

این تصمیم به معنای آزادشدن کشت خشخاش در ایران نیست؛ بلکه مجوز صادرشده، تنها کشت محدود، هدفمند و تحت نظارت یک گیاه مشخص برای مصارف پزشکی را شامل می‌شود.

کشت شقایق الیفرا چگونه انجام می‌شود؟

بر اساس آیین‌نامه ابلاغ‌شده، تمام مراحل تولید این محصول از بذر تا فرآوری تحت کنترل قرار خواهد داشت. این مراحل شامل موارد زیر است:

تعیین و تأیید بذر

انتخاب زمین کشاورزی

کاشت و داشت محصول

برداشت

نگهداری محصول پس از برداشت

انتقال به واحد فرآوری یا شرکت دارویی مجاز

متقاضی کشت باید علاوه بر داشتن صلاحیت‌های عمومی، امنیتی و تخصصی، با یک شرکت دارویی مجاز قرارداد مشخص داشته باشد. بنابراین، افراد نمی‌توانند بدون مجوز اقدام به کشت کنند و پس از برداشت به دنبال خریدار بگردند.

ابتدا وزارت بهداشت میزان نیاز کشور را تعیین می‌کند، سپس وزارت جهاد کشاورزی اراضی مناسب را مشخص خواهد کرد. پس از آن، متقاضیان دارای شرایط لازم برای کشت کنترل‌شده انتخاب می‌شوند.

نظارت بر مزارع شقایق الیفرا از بذر تا برداشت

در سطح ملی، کمیته راهبری و نظارت در دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر تشکیل می‌شود. در استان‌ها نیز کارگروه‌های اجرایی با حضور مسئولان دستگاه‌های مرتبط فعالیت خواهند کرد.

اعضای کارگروه‌های استانی شامل نمایندگان نهادهای زیر هستند:

استاندار

دادستان مرکز استان

رئیس سازمان جهاد کشاورزی

رئیس دانشگاه علوم پزشکی

فرمانده انتظامی یا پلیس مبارزه با مواد مخدر استان

نظارت بر مزارع در دو بخش حفاظتی و فنی انجام می‌شود. این کارگروه‌ها موظف‌اند با بازدیدهای دوره‌ای، مراحل تهیه بذر، کاشت، داشت، برداشت و پس از برداشت را به‌صورت مستمر بررسی کنند.

همچنین بذر مورد استفاده باید به تأیید وزارت جهاد کشاورزی برسد. بر اساس اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر، بذر مولد مورد نیاز برای این کشت با همکاری دبیرخانه ستاد و دستگاه‌های مرتبط در داخل کشور تأمین شده است.

محدودیت‌های اصلی کشت شامل موارد زیر است:

تعیین میزان کشت بر اساس نیاز وزارت بهداشت

محدودبودن زمین‌های قابل‌کشت

انتخاب متقاضیان واجد شرایط

الزام به قرارداد با شرکت دارویی مجاز

استفاده از بذر تأییدشده

نظارت نهادهای امنیتی، فنی و انتظامی

انتقال محصول به مسیر مشخص برای فرآوری دارویی

بر این اساس، هرگونه کشت خارج از این چارچوب همچنان غیرمجاز خواهد بود و مشمول قوانین مبارزه با مواد مخدر می‌شود.

هدف از کشت کنترل‌شده؛ تأمین مواد اولیه داروهای ضروری

تأمین مواد اولیه برخی داروهای ضروری، به‌ویژه داروهای مخدرپایه، در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های حوزه سلامت تبدیل شده است. بعضی مسکن‌های قوی و داروهای مورد استفاده در درمان اعتیاد، به مواد اولیه خاصی نیاز دارند که تأمین آن‌ها ممکن است تحت‌تأثیر محدودیت‌های تجاری و کاهش دسترسی به منابع خارجی قرار گیرد.

از این‌رو، کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا می‌تواند در صورت موفقیت مراحل اجرایی و تأیید نتایج، به ایجاد مسیر پایدارتر برای تولید مواد اولیه دارویی کمک کند.

ترحمی تصویب آیین‌نامه اجرایی این طرح در دولت چهاردهم را اقدامی مهم در زمینه خودکفایی دارویی، توسعه ظرفیت‌های کشاورزی و تقویت اقتصاد مقاومتی دانست.

دستورالعمل کشت شاهدانه صنعتی ابلاغ شد

مدیرکل حقوقی و امور مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنین از ابلاغ دستورالعمل کشت شاهدانه صنعتی خبر داد. مهم‌ترین محور این دستورالعمل، تعیین میزان مجاز ماده مؤثره THC است.

THC ماده‌ای روان‌گردان در گیاه شاهدانه است. با تعیین سقف مجاز آن، امکان تشخیص میان شاهدانه صنعتی و گونه‌های غیرمجاز فراهم می‌شود.

بر این اساس، کشت شاهدانه‌ای که میزان THC آن در محدوده تعیین‌شده قانونی قرار داشته باشد، با رعایت ضوابط ابلاغی امکان‌پذیر خواهد بود. در مقابل، کشت گونه‌هایی با میزان THC بالاتر از حد مجاز، غیرقانونی محسوب می‌شود.

فرصت‌های اقتصادی کشت شاهدانه صنعتی

به گفته ترحمی، سال‌ها به دلیل نگرانی از انحراف و سوءاستفاده، درباره کشت شاهدانه صنعتی ابهام وجود داشت. اکنون با تعیین معیار مشخص برای میزان THC، مسیر استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی این محصول شفاف‌تر شده است.

شاهدانه صنعتی می‌تواند در بخش‌هایی مانند:

تولید الیاف

صنایع نساجی

تولید روغن و محصولات کشاورزی

صنایع غذایی مجاز

تولید مواد اولیه صنعتی

توسعه کشت‌های جایگزین

کاربرد داشته باشد؛ البته بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها باید مطابق مقررات و پس از دریافت مجوزهای لازم انجام شود.

روند اجرای طرح در ایران

طرح کشت شقایق الیفرا در سال‌های گذشته نیز مورد بررسی قرار گرفته بود. بر اساس سوابق اعلام‌شده، از سال ۱۳۸۳ و پس از استفساریه مجمع تشخیص مصلحت نظام، امکان کشت این گیاه برای مصارف پزشکی بررسی شد.

در اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر نیز در تبصره ماده ۴۱، کشت شقایق الیفرا بنا بر درخواست وزارت بهداشت، تحت نظر وزارت جهاد کشاورزی و با نظارت ستاد مبارزه با مواد مخدر، مجاز شناخته شده است.

اکنون با تصویب و ابلاغ آیین‌نامه اجرایی، سازوکار عملیاتی این کشت مشخص‌تر شده است. با این حال، اجرای طرح همچنان نیازمند رعایت مراحل نظارتی، ارزیابی نتایج کشت و تأیید فرآیندهای مربوط به تولید و فرآوری است.

کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا در ایران با هدف تأمین مواد اولیه دارویی و کاهش وابستگی به منابع خارجی، در چارچوب آیین‌نامه جدید مجاز شده است. این مجوز شامل کشت آزادانه خشخاش نمی‌شود و تنها متقاضیان واجد شرایط می‌توانند پس از دریافت مجوز و عقد قرارداد با شرکت دارویی مجاز، در زمین‌های تعیین‌شده اقدام به کشت کنند.

هم‌زمان با تعیین سقف مجاز ماده مؤثره THC، دستورالعمل کشت شاهدانه صنعتی نیز ابلاغ شده است. به این ترتیب، امکان توسعه کشت‌های صنعتی و دارویی مرتبط فراهم می‌شود، اما تمامی مراحل آن از انتخاب بذر تا برداشت، انتقال و فرآوری تحت نظارت نهادهای مسئول قرار خواهد داشت.