گزارش اقتصادآنلاین از بازدهی بازار‌های داخلی و جهانی در ماهی که گذشت؛

سرمایه‌گذاران بخوانند | مرداد پرهیجان بازارها | ریسک‌پذیرها برنده شدند

در مرداد ماه ۱۴۰۵، برخلاف تصوری که به واسطه اقتصاد تورمی به وجود آمده بود، بازار سهام ایران عملکرد بهتری را در مقایسه با طلا، نقره و دلار به ثبت رساند. همچنین ارز‌های دیجیتال در روز‌های انتهایی مرداد ماه، روند رو به رشدی را پشت سر گذاشتند.

کد خبر: ۲۱۵۸۶۷۳

۰۱ شهريور ۱۴۰۵

گروه اقتصادی - مهدی صفائی: بازارهای مالی در فاصله ۳۱ تیر تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ ماهی متفاوت را پشت سر گذاشتند؛ به‌ طوری که در میان دارایی‌های مورد بررسی، شاخص کل بورس با رشد ۲۴.۱۰ درصدی و شاخص هم‌وزن با افزایش ۲۶.۷۶ درصدی بیشترین بازدهی را به ثبت رساندند. در بازار رمزارزها نیز موج صعودی قابل توجهی شکل گرفت و XRP با رشد ۳۳.۶۳ درصدی بهترین عملکرد را داشت.

در بازار فلزات گران‌بها نیز نقره جهانی و داخلی در کنار طلا رشد قابل توجهی را تجربه کردند. در مقابل، دلار تنها دارایی این فهرست بود که در یک ماه گذشته کاهش قیمت داشت و ۰.۶۴ درصد افت کرد.

بورس؛ برنده بزرگ مرداد

بر اساس داده‌های این گزارش، شاخص کل بورس تهران از چهار میلیون و ۸۸۴ هزار واحد در ۳۱ تیر به ۶ میلیون و ۶۱ هزار واحد در ۳۱ مرداد رسید و در نتیجه ۲۴.۱۰ درصد افزایش یافت. شاخص هم‌وزن نیز از یک میلیون و ۳۵۶ هزار و ۶۴ واحد به یک میلیون و ۷۱۹ هزار واحد رسید و با رشد ۲۶.۷۶ درصدی حتی عملکرد بهتری از شاخص کل داشت.

این اختلاف عملکرد، نکته مهمی در دل خود دارد؛ رشد بورس صرفاً به چند نماد بزرگ و شاخص‌ساز محدود نماند و بخش وسیع‌تری از بازار نیز با افزایش قیمت مواجه شد. در طول ماه مرداد، کاهش مقطعی ریسک‌های سیاسی و افزایش امید به مذاکره و کاهش تنش‌ها، یکی از عوامل مهم تقویت تقاضا در بازار سهام بود. داده‌های بازار نیز نشان می‌دهد هر زمان احتمال کاهش تنش‌های سیاسی بیشتر شده، بورس تهران واکنش مثبت نشان داده و با افزایش ریسک‌های سیاسی و نظامی، فشار فروش افزایش یافته است.

این روند در میانه مرداد شدت بیشتری گرفت؛ به‌عنوان نمونه در هفته منتهی به ۱۵ مرداد، شاخص کل حدود ۶.۵۶ درصد و شاخص هم‌وزن حدود ۷.۱۵ درصد رشد کردند. ورود نقدینگی حقیقی و افزایش تقاضا در گروه‌های مختلف نیز از عوامل تقویت‌کننده روند صعودی بازار بود.

بنابراین می‌توان گفت رشد بورس حاصل ترکیبی از کاهش نسبی ریسک سیاسی، ورود نقدینگی، افزایش تقاضا و جذابیت قیمت سهام پس از دوره‌های قبلی فشار فروش بوده است. با این حال، ادامه این روند به ثبات متغیرهای سیاسی و اقتصادی وابسته خواهد بود و نمی‌توان صرفاً بر مبنای رشد یک‌ ماهه، تداوم آن را قطعی دانست.

دلار؛ تنها بازنده جدول

در مقابل، دلار در همین بازه زمانی عملکرد متفاوتی داشت. قیمت دلار در ۳۱ مرداد نسبت به ۳۱ تیر، ۰.۶۴ درصد ارزان‌تر معامله شد.

این افت کم را می‌توان ثبات نسبی بازار ارز در این بازه قلمداد کرد. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رفتار دلار، تغییر انتظارات سیاسی و افزایش احتمال مذاکره بود. در هفته‌های ابتدایی مرداد نیز افزایش شانس مذاکره مجدد با آمریکا با کاهش نرخ دلار همراه شد. با این حال، باید توجه کرد که کاهش پایدار نرخ ارز نیازمند پشتوانه اقتصادی و ارزی است و صرفاً اخبار سیاسی نمی‌تواند به‌ تنهایی روند نزولی بلندمدت ایجاد کند.

نکته مهم این است که افت ۰.۶۴ درصدی دلار در کنار رشد ۸.۷ درصدی طلای داخلی نشان می‌دهد افزایش قیمت طلا در مرداد عمدتاً از مسیر بازار جهانی طلا و نه افزایش نرخ ارز داخلی تغذیه شده است.

طلا و سکه؛ رشد نزدیک به ۹ درصد

قیمت طلای ۱۸ عیار از حدود 19 میلیون تومان در پایان تیر به بیش از 21 میلیون تومان در پایان مرداد رسید و ۸.۷۰ درصد افزایش یافت. سکه امامی نیز از 189 میلیون تومان به 205 میلیون تومان رسید و بازدهی ۸.۷۳ درصدی را ثبت کرد.

رشد طلای داخلی در شرایطی رخ داد که دلار تقریباً ثابت و حتی اندکی کاهشی بود. بنابراین محرک اصلی این بخش از بازار را باید در افزایش قیمت طلای جهانی جست‌وجو کرد. طلای جهانی در مرداد با رشد قابل توجهی مواجه شد و کاهش ارزش دلار، افت بازدهی اوراق خزانه آمریکا و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن از عوامل اصلی آن بودند. نگرانی‌ها درباره بدهی دولت آمریکا و افزایش تقاضای بانک‌های مرکزی برای طلا نیز به این روند کمک کرد.

در روزهای پایانی مرداد، این روند حتی شتاب بیشتری گرفت؛ به‌گونه‌ای که طلای جهانی در هفته منتهی به ۲۱ اوت بیش از ۵ درصد رشد کرد و نگرانی‌های مربوط به بدهی آمریکا و سیاست‌های بازار اوراق خزانه، تقاضا برای طلا را افزایش داد.

رشد سکه نیز تقریباً هم‌اندازه طلای ۱۸ عیار بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد در این ماه، افزایش ارزش ذاتی سکه ناشی از رشد طلا نقش مهم‌تری از تغییرات حبابی داشته است.

نقره؛ پیشتاز فلزات گرانبهای داخلی

نقره در بازار داخلی با رشد ۱۴.۲۹ درصدی یکی از بهترین عملکردها را در میان دارایی‌های سنتی داشت. قیمت آن از 386 میلیون تومان به 441 میلیون تومان افزایش یافت.

عامل مهم این رشد، جهش قیمت نقره در بازار جهانی بود. نقره جهانی از ۵۹.۸۷ دلار به ۶۸.۹ دلار رسید و در نتیجه ۱۵.۰۸ درصد افزایش یافت. عملکرد نقره جهانی حتی از طلا نیز بهتر بود.

نقره علاوه بر ویژگی سرمایه‌ای و پناهگاه امن، کاربرد صنعتی گسترده‌ای نیز دارد؛ بنابراین در دوره‌هایی که چشم‌انداز تقاضای صنعتی و سرمایه‌گذاری همزمان تقویت می‌شود، می‌تواند نوسان بیشتری نسبت به طلا داشته باشد. در ماه مرداد نیز نگرانی‌های مربوط به عرضه فلزات و تقاضای صنعتی، در کنار روند صعودی طلا و کاهش ارزش دلار، به افزایش قیمت نقره کمک کرد.

مس جهانی؛ رشد محدودتر اما بنیادی‌تر

مس جهانی نیز از ۱۳هزار و 632 دلار به ۱۴هزار و 200 دلار رسید و در یک ماه ۴.۱۷ درصد افزایش یافت. رشد مس در مقایسه با طلا و نقره محدودتر بود، اما دلایل آن تا حد زیادی با متغیرهای بنیادی بازار کالا ارتباط داشت.

یکی از عوامل مهم، محدودیت عرضه فیزیکی مس و افزایش خرید چین بود. گزارش‌های بازار جهانی نشان می‌دهد ورود حجم قابل توجهی از مس تصفیه‌شده به آمریکا در ماه‌های اخیر، همراه با افزایش خرید چین، دسترسی به این فلز در سایر بازارها را محدود کرده است. علاوه بر این، تقاضای بلندمدت مرتبط با زیرساخت برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و مراکز داده هوش مصنوعی از عوامل حمایتی قیمت مس محسوب می‌شوند.

در نتیجه، برخلاف طلا که بخش مهمی از رشد آن در مرداد ناشی از متغیرهای مالی و ریسک‌های کلان بود، افزایش قیمت مس بیشتر رنگ و بوی عرضه و تقاضای بنیادی داشت.

رمزارزها؛ بازگشت ریسک‌پذیری به بازار

در بازار رمزارزها، مرداد ماه بسیار قدرتمندی رقم خورد. بیت‌کوین از ۶۶,۱۳۷ دلار به ۷۷,۱۵۴ دلار رسید و ۱۶.۶۶ درصد افزایش یافت. اما عملکرد آلت‌کوین‌ها حتی بهتر بود.

اتریوم با رشد ۲۵.۸۴ درصدی از ۱,۹۳۵ دلار به ۲,۴۳۵ دلار رسید. سولانا ۱۹.۵۷ درصد و BNB نیز ۲۱.۸۹ درصد رشد کردند. در این میان، XRP با افزایش از ۱.۱۳ دلار به ۱.۵۱ دلار، معادل ۳۳.۶۳ درصد، بیشترین رشد را در میان رمزارزهای مورد بررسی داشت.

یکی از مهم‌ترین دلایل این حرکت، بهبود شرایط نقدینگی و بازگشت تقاضا به بازار رمزارزها بود. در ابتدای مرداد، جریان سرمایه به صندوق‌های قابل معامله بیت‌کوین و اتریوم مثبت شده بود و همین موضوع نشانه‌ای از بازگشت تقاضای نهادی به بازار محسوب می‌شد.

در نیمه دوم ماه نیز خبرهای مربوط به سیاست‌های آمریکا در قبال رمزارزها و احتمال افزایش شفافیت مقرراتی، به تقویت احساسات بازار کمک کرد. در روزهای پایانی مرداد، همزمان با افت بازدهی اوراق خزانه آمریکا و تضعیف دلار، بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها وارد یک موج صعودی گسترده شدند. تحلیل‌های بازار این حرکت را ترکیبی از ورود سرمایه نهادی، بهبود نقدینگی، کاهش فشار بازدهی اوراق و پوشش موقعیت‌های فروش ارزیابی کردند.

شدت رشد XRP نیز نشان می‌دهد که در مرحله دوم این حرکت، سرمایه از بیت‌کوین به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر بازار حرکت کرده است. در روزهای پایانی مرداد، XRP در کنار سایر آلت‌کوین‌ها وارد یک رالی گسترده شد.

جمع‌بندی؛ مرداد، ماه ریسک‌پذیری بود

مقایسه بازدهی دارایی‌ها نشان می‌دهد مرداد ۱۴۰۵ ماه افزایش اشتهای ریسک در بخش مهمی از بازارهای مالی بوده است. بورس با رشد ۲۴.۱۰ درصدی شاخص کل در صدر بازارهای داخلی قرار گرفت و شاخص هم‌وزن نیز با رشد ۲۶.۷۶ درصدی نشان داد که این حرکت محدود به شرکت‌های بزرگ نبوده است.

در واقع، یک وجه مشترک میان بخش قابل توجهی از این دارایی‌ها وجود دارد: کاهش نسبی ریسک‌های سیاسی در بازار داخلی، افزایش نقدینگی و ریسک‌پذیری در بازارهای جهانی، تضعیف دلار جهانی و افزایش تقاضا برای دارایی‌های جایگزین.

البته نباید این هم‌جهتی را به معنای یکسان بودن محرک همه بازارها دانست. رشد بورس تهران بیش از همه با متغیرهای داخلی و کاهش ریسک سیاسی پیوند داشت؛ طلا و نقره از تحولات بازار جهانی و تقاضای امن اثر گرفتند؛ مس بیشتر تحت تأثیر عرضه و تقاضای فیزیکی قرار داشت و رمزارزها نیز علاوه بر شرایط کلان، از جریان سرمایه نهادی و تحولات مقرراتی آمریکا تأثیر پذیرفتند.

به این ترتیب، اگر قرار باشد یک نتیجه کلی از عملکرد بازارها در فاصله ۳۱ تیر تا ۳۱ مرداد گرفت، می‌توان گفت مرداد ماه، ماه خروج نسبی سرمایه از فضای تدافعی و حرکت به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر و در عین حال دارایی‌های پوشش‌دهنده ریسک تورم و کاهش ارزش پول بود. همچنین تغییرات دارایی‌ها در ماه گذشته نشان می‌دهد بررسی عوامل سیاسی در کنار پارامترهای اقتصادی تقش مهمی در کسب منفعت در بازارهای مالی دارد.