شوک تازه به آنکارا از سوی واشنگتن / پای ایران به بحران گاز ترکیه باز شد

فشارهای آمریکا علیه ایران می تواند یکی از منابع مهم گاز ترکیه را با چالش مواجه کند.

کد خبر: ۲۱۵۹۵۸۸

۰۵ شهريور ۱۴۰۵

بلومبرگ در گزارشی به پیامدهای احتمالی سیاست جدید دولت آمریکا برای تشدید فشار اقتصادی علیه ایران و تأثیر آن بر تأمین انرژی ترکیه پرداخت و نوشت: ترکیه که از متحدان مهم آمریکا و سومین شریک تجاری ایران محسوب می‌شود، در صورت اجرای تهدیدهای واشنگتن علیه کشورهایی که با تهران تجارت می‌کنند، ممکن است با خطر از دست دادن یکی از منابع مهم تأمین گاز خود مواجه شود.

بر اساس داده‌های نهاد تنظیم‌گر انرژی ترکیه، ایران در سال گذشته حدود 13 درصد از واردات گاز طبیعی این کشور، معادل 7.7 میلیارد مترمکعب را تأمین کرده است. به این ترتیب، ایران پس از روسیه، جمهوری آذربایجان و آمریکا، چهارمین تأمین‌کننده بزرگ گاز ترکیه بوده است.

{$sepehr_key_1720}

بلومبرگ گزارش داده است که جریان گاز ایران به ترکیه پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در اواخر فوریه نیز ادامه پیدا کرد و تنها برای مدت کوتاهی پس از حمله به میدان گازی پارس جنوبی دچار وقفه شد.

فشار واشنگتن، آنکارا را بر سر دوراهی قرار می‌دهد

این گزارش در ادامه به هشدار اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اشاره کرده است که کشورهایی که پس از یک مهلت زمانی نامشخص به تجارت با ایران ادامه دهند، ممکن است با مجازات‌های اقتصادی واشنگتن مواجه شوند.

بسنت اعلام کرده است که دولت آمریکا در چارچوب کارزار جدید خود برای تشدید فشار اقتصادی بر ایران، قصد دارد منابع درآمدی این کشور را هدف قرار دهد. وی همچنین گفته است دونالد ترامپ با رهبران کشورهای مختلف در تماس است و درخواست‌های مشخصی از آنها مطرح می‌کند.

بلومبرگ بر همین اساس، وضعیت ترکیه را حساس توصیف کرده است؛ چراکه آنکارا از یک سو روابط راهبردی نزدیکی با واشنگتن دارد و از سوی دیگر، برای تأمین بخشی از نیاز انرژی خود به ایران وابسته است.

ترکیه حتی پس از پایان قرارداد 25 ساله خرید گاز ایران در پایان ژوئیه 2026 نیز به واردات گاز از ایران ادامه داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در این گزارش، بخشی از گاز دریافتی پس از پایان قرارداد مربوط به گاز موسوم به «جبرانی» است؛ گازی که بابت آن در دوره قرارداد پرداخت شده اما در زمان مقرر تحویل نشده بود.

قرارداد پیشین ایران و ترکیه ظرفیت انتقال حدود 9.5 میلیارد مترمکعب گاز در سال را داشت. مذاکرات برای توافق جدید نیز پیش‌تر مطرح شده بود، اما با آغاز جنگ، روند مذاکرات متوقف شد. وزیر انرژی ترکیه در ماه آوریل نیز اعلام کرده بود که آنکارا ممکن است برای حفظ امنیت عرضه انرژی به خط لوله و جریان گاز ایران نیاز داشته باشد.

تجارت ایران و ترکیه همچنان ادامه دارد

بلومبرگ همچنین به روابط تجاری دو کشور اشاره کرده و نوشته است ارزش تجارت دوجانبه ایران و ترکیه در نیمه نخست سال 2026 حدود 3.1 میلیارد دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 3 درصد کاهش داشته است. این موضوع نشان می‌دهد فشار آمریکا علیه تجارت ایران تنها یک مسئله مربوط به صادرات انرژی نیست و در صورت اجرای تحریم‌های ثانویه، می‌تواند سایر مبادلات اقتصادی میان تهران و آنکارا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

ترکیه در سال‌های گذشته تلاش کرده است ضمن حفظ روابط خود با آمریکا و اعضای ناتو، مناسبات اقتصادی و انرژی خود با ایران و روسیه را نیز حفظ کند. در نتیجه، تشدید فشارهای واشنگتن می‌تواند آنکارا را با یک انتخاب دشوار میان حفظ روابط انرژی با ایران و کاهش ریسک تحریم‌های آمریکا مواجه کند.

ترکیه چگونه کمبود گاز ایران را جبران می‌کند؟

بلومبرگ در ادامه به گزینه‌های احتمالی ترکیه برای جبران کاهش یا قطع جریان گاز ایران پرداخته است. یکی از مهم‌ترین گزینه‌ها، افزایش واردات گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) است. ترکیه در سال‌های اخیر ظرفیت واردات LNG خود را افزایش داده و در صورت کاهش عرضه گاز خط لوله ایران، می‌تواند بخشی از کسری را از طریق بازار جهانی LNG جبران کند.

در این میان، آمریکا نیز می‌تواند یکی از تأمین‌کنندگان LNG مورد نیاز ترکیه باشد. با این حال، واردات LNG معمولاً هزینه بیشتری نسبت به گاز خط لوله دارد و افزایش وابستگی به بازار لحظه‌ای LNG می‌تواند هزینه تأمین انرژی ترکیه را افزایش دهد.

گزینه دیگر، افزایش تولید میدان گازی ساکاریا در دریای سیاه است. ترکیه طی سال‌های اخیر توسعه این میدان را در دستور کار قرار داده و افزایش تولید داخلی می‌تواند بخشی از وابستگی این کشور به واردات گاز را کاهش دهد. همچنین ترکیه می‌تواند در سال‌های آینده از منابع جدید گاز جمهوری آذربایجان استفاده کند. با این حال، بخشی از این ظرفیت جدید از سال 2029 در دسترس قرار خواهد گرفت و بنابراین نمی‌تواند در کوتاه‌مدت جایگزین کامل گاز ایران شود.

ذخایر گاز ترکیه یک حاشیه اطمینان ایجاد کرده است

یکی از عواملی که می‌تواند فشار ناشی از کاهش احتمالی واردات گاز ایران را در کوتاه‌مدت کاهش دهد، وضعیت ذخایر گاز ترکیه است. مقام‌های انرژی این کشور اعلام کرده‌اند مخازن ذخیره‌سازی گاز ترکیه در سطح بالایی قرار دارد و این موضوع می‌تواند در صورت بروز اختلال کوتاه‌مدت در عرضه، بخشی از نیاز مصرف‌کنندگان را پوشش دهد.

با این حال، ذخایر گاز نمی‌تواند جایگزین دائمی یک منبع وارداتی باشد و در صورت ادامه‌دار شدن محدودیت عرضه ایران، آنکارا ناچار خواهد بود ترکیبی از افزایش واردات LNG، رشد تولید داخلی و استفاده از منابع جایگزین منطقه‌ای را دنبال کند.

ایران؛ چهارمین تأمین‌کننده گاز ترکیه

وابستگی ترکیه به گاز ایران در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که این کشور طی سال‌های اخیر تلاش کرده سبد تأمین انرژی خود را متنوع کند. با وجود این تلاش‌ها، سهم حدود 13 درصدی ایران از واردات گاز ترکیه نشان می‌دهد قطع کامل این جریان نمی‌تواند بدون هزینه برای اقتصاد ترکیه باشد. از سوی دیگر، ایران نیز یکی از بازارهای مهم صادرات گاز خود را در ترکیه دارد و تداوم این صادرات برای درآمدهای ارزی و جایگاه ایران در بازار انرژی منطقه اهمیت دارد.

به این ترتیب، تهدیدهای آمریکا برای اعمال فشار بر کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند، تنها بر تهران اثر نمی‌گذارد و می‌تواند شرکای اقتصادی ایران، به‌ویژه کشورهایی که به انرژی ایران وابسته هستند، را نیز با چالش مواجه کند.

بلومبرگ در نهایت تأکید دارد که ترکیه در برابر فشارهای جدید واشنگتن باید میان حفظ جریان گاز ایران و کاهش ریسک مواجهه با مجازات‌های اقتصادی آمریکا تعادل برقرار کند؛ انتخابی که با توجه به سهم ایران در سبد انرژی ترکیه، می‌تواند برای آنکارا هزینه‌بر باشد.