گل‌گاوزبان؛ آرام‌بخش طبیعی یا توهم درمانی؟

گل‌گاوزبان و دمنوش‌های آرام‌بخش هرچند می‌توانند مکثی کوتاه برای کاهش تنش ایجاد کنند، اما هرگز نمی‌توانند جایگزین مواجهه با ریشه اضطراب، شود.

کد خبر: ۲۱۶۰۰۸۰

۰۹ شهريور ۱۴۰۵

گل گاوزبان یکی از گیاهان دارویی بسیار مهم و مفید است که خواص درمانی بی‌نظیری دارد. دمنوش گل گاوزبان موجب تقویت اعصاب و روان است و به درمان اختلال حواس کمک می‌کند. این داروی گیاهی نشاط‌آور است و این خاصیت شادی‌آور بودن گل گاوزبان می‌تواند به درمان افسردگی و استرس و اضطراب کمک کند. خاصیت آرام بخش بودن گل گاوزبان می‌تواند موجب درمان بی‌خوابی شود.

گل‌گاوزبان و دیگر گیاهان مورد استفاده در طب سنتی می‌توانند بخشی از یک آیین آرام‌سازی باشند، اما نباید از یک فنجان دمنوش انتظار داشت مسئله‌ای را حل کند که ریشه آن در تصمیمی نگرفته، گفت‌وگویی عقب‌افتاده یا بحرانی واقعی در زندگی روزمره است.

گیاهان آرام‌بخش در فرهنگ عمومی ما گاهی به چیزی فراتر از یک نوشیدنی تبدیل شده‌اند؛ نوعی «راه‌حل آماده» برای اضطراب، بی‌خوابی و آشفتگی ذهنی.

{$sepehr_key_2016}

مشکل از جایی آغاز می‌شود که آرام‌سازی با حل مسئله اشتباه گرفته شود.

ممکن است نوشیدن یک دمنوش به فرد کمک کند برای چند دقیقه از شدت تنش فاصله بگیرد، اما اگر عامل اضطراب همچنان پابرجا باشد، آرامش ایجادشده الزاماً پایدار نخواهد بود.

با یک فنجان دمنوش از ضرورت گفت‌و‌گو یا تعیین مرز بی‌نیاز نمی‌شوید

کسی که از وضعیت مالی خود مضطرب است، صرفاً با آرام‌تر شدن بدن از مسئله مالی عبور نمی‌کند. فردی که از یک رابطه فرساینده رنج می‌برد، با یک فنجان دمنوش از ضرورت گفت‌و‌گو یا تعیین مرز بی‌نیاز نمی‌شود. کسی که با اضطراب شدید و مکرر دست‌وپنجه نرم می‌کند نیز نباید درمان حرفه‌ای را با افزایش مصرف فرآورده‌های گیاهی جایگزین کند.

دمنوش ممکن است مکث ایجاد کند؛ اما «مکث» با «حل مسئله» یکی نیست.

اضطراب همیشه یک دشمن بیرونی نیست

البته نمی‌توان همه اضطراب‌ها را به یک مشکل بیرونی و قابل حل تقلیل داد. گاهی اضطراب خودِ مسئله است؛ الگویی پایدار از نگرانی، حملات هراس، اختلال خواب یا علائمی که بدون تناسب با یک موقعیت مشخص تکرار می‌شوند. در چنین شرایطی، توصیه به اینکه فرد صرفاً «اقدام کند» می‌تواند به همان اندازه ساده‌انگارانه باشد که توصیه به نوشیدن یک دمنوش.

مرز مهم همین‌جاست: گیاهان دارویی، در صورت استفاده درست و متناسب با شرایط فرد، ممکن است بخشی از مراقبت باشند؛ اما جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی اختلالات اضطرابی نیستند.

حتی طبیعی بودن یک ماده نیز به معنای بی‌خطر بودن آن نیست. برخی گیاهان می‌توانند با دارو‌ها تداخل داشته باشند یا برای بعضی افراد مناسب نباشند؛ بنابراین مصرف مداوم یا افزایش خودسرانه مقدار مصرف، صرفاً به این دلیل که یک فرآورده «گیاهی» است، تصمیم بی‌خطری محسوب نمی‌شود.

دام سبک زندگی «سلامت‌محور»

فرهنگ دمنوش در سال‌های اخیر گاهی با تصویری از زندگی سالم گره خورده است؛ تصویری که در آن برای هر مشکل، از خستگی و بی‌خوابی تا اضطراب و دلشوره، یک گیاه وجود دارد.

این نگاه زمانی خطرناک می‌شود که مراقبت از خود به جای مواجهه با خود بنشیند.

به‌جای گفت‌و‌گو با فردی که دائماً مرز‌های ما را نادیده می‌گیرد، دمنوش می‌نوشیم.

به‌جای بررسی دقیق دخل‌وخرج، نوشیدنی آرام‌بخش آماده می‌کنیم.

به‌جای پذیرفتن اینکه یک تصمیم دشوار باید گرفته شود، چند دقیقه در فضای آرام آشپزخانه می‌نشینیم و امیدوار می‌شویم اضطراب خودبه‌خود ناپدید شود.

در این حالت، مسئله دیگر خودِ دمنوش نیست؛ مسئله، تبدیل کردن آن به ابزار اجتناب است.

یک نوشیدنی گرم؛ از آرام‌سازی تا مواجهه با مسئله

در نگاه سنتی، تن و روان از یکدیگر جدا نیستند و حالات روحی می‌توانند بر وضعیت جسمانی اثر بگذارند. این ایده با تجربه روزمره بسیاری از ما نیز همخوان است: اضطراب می‌تواند ضربان قلب را بالا ببرد، عضلات را منقبض کند، خواب را مختل کند و دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد.

از این زاویه، یک نوشیدنی گرم و یک آیین آرام‌کننده می‌تواند فرصتی برای کاهش سرعت و بازگشت توجه به بدن ایجاد کند.

اما این فرصت زمانی ارزشمندتر می‌شود که مقدمه‌ای برای تصمیم‌گیری باشد، نه جایگزین آن.

دمنوش را می‌توان بخشی از یک «مکث آگاهانه» دانست؛ چند دقیقه‌ای که در آن بدن آرام‌تر می‌شود تا ذهن فرصت پیدا کند مسئله را واضح‌تر ببیند.

اگر قرار است نوشیدن یک دمنوش واقعاً به کاهش آشفتگی کمک کند، بهتر است این کار با یک الگوی رفتاری همراه شود.

بدن را از حالت هشدار خارج کنید. دمنوش را پشت میز کار، همزمان با پیمایش شبکه‌های اجتماعی یا وسط یک مشاجره ننوشید. چند دقیقه از محرک‌ها فاصله بگیرید. آرام بنشینید، نفس‌ها را آهسته‌تر کنید و اجازه دهید بدن از وضعیت تنش فاصله بگیرد.

آرامش، مقصد نیست؛ نقطه شروع است

گل‌گاوزبان اگر برای شما بخشی از یک آیین آرامش‌بخش است، می‌تواند همان چند دقیقه فاصله گرفتن از شتاب روزمره را فراهم کند؛ اما نباید از آن انتظار داشت جای تصمیم، درمان یا گفت‌و‌گو را بگیرد.

قرار نیست فنجان دمنوش واقعیت را محو کند. ارزش آن شاید دقیقاً در این باشد که چند دقیقه شما را از هیاهوی واقعیت فاصله دهد تا بتوانید دوباره به آن نگاه کنید.

آرامش اگر به فرار ختم شود، فقط مسئله را عقب می‌اندازد؛ اما اگر به وضوح، تصمیم و اقدام برسد، می‌تواند نقطه آغاز تغییر باشد.

پس دمنوش را بنوشید؛ نه برای اینکه واقعیت را پشت بخار فنجان پنهان کنید، بلکه برای اینکه چند دقیقه آرام‌تر بنشینید، مسئله را دقیق‌تر ببینید و نخستین قدم را بردارید؛ و اگر اضطراب، بی‌خوابی یا حملات هراس شدید، مکرر یا مختل‌کننده زندگی هستند، فنجان دمنوش را بهانه‌ای برای به تعویق انداختن کمک تخصصی نکنید.