دیپلمات پیشین در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین:

بازگشت به مذاکرات منتفی است | ممکن است ایران به آمریکا حمله پیش‌دستانه کند

دیپلمات و سفیر پیشین ایران، حمله اخیر آمریکا به جزیره لارک را نشانه استیصال واشنگتن برای بازگشایی تنگه هرمز دانست و گفت ایران برای هرگونه اقدام آمریکا آماده است. او با بعید دانستن مذاکره مجدد تهران و واشنگتن، احتمال رویکرد تهاجمی ایران برای شکستن محاصره دریایی را مطرح کرد و گفت آمریکا به دنبال جنگ فرسایشی است.

کد خبر: ۲۱۶۰۲۵۲

۰۹ شهريور ۱۴۰۵

گروه سیاسی: درگیری دوباره در خلیج فارس بین ایران و آمریکا، احتمال شروع جنگ گسترده را بالا برده است. در حالی که چشم‌اندازی برای مذاکره و بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد دیده نمی‌شود و آمریکا تلاش دارد تا جنگ اقتصادی علیه ایران را به اوج خود برساند. در چنین شرایطی احتمال بازگشت به جنگی فراگیر چقدر است و در غیر این صورت، آیا ممکن است ایران برای شکستن محاصره دریایی به حمله پیش‌دستانه دست بزند؟

محسن پاک‌آیین در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین، بازگشت ایران و آمریکا به مذاکرات را منتفی می‌داند اما احتمال حمله پیش‌دستانه ایران را محتمل. به گفته پاک‌آیین، میانجی‌گران در تهران حامل تهدیدهای ترامپ بودند نه پیامی برای ادامه مذاکرات.

در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید.

****

*آقای پاک‌آیین؛ زدوخورد دیشب بین ایران و آمریکا را چطور می‌شود تفسیر کرد؟ در واقع چه افقی برای پایان جنگ وجود دارد و وضعیت تا کجا قرار است ادامه پیدا کند؟

اقدامی که دیشب آمریکایی‌ها انجام دادند و به جزیره لارک حمله کردند، نشان‌دهنده استیصال دولت آمریکا و شخص ترامپ برای باز کردن تنگه هرمز است. آمریکایی‌ها و برخی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس مکرراً اعلام می‌کنند که تنگه هرمز را باز کرده‌اند و کشتی‌ها به راحتی عبور می‌کنند. آنها سعی می‌کنند از این طریق قیمت نفت را نیز تحت تأثیر قرار دهند و کاهش دهند تا رأی‌دهندگان آمریکایی را متقاعد کنند که به دولت‌های جمهوری‌خواه رأی بدهند.

ولی از سوی دیگر، نهاد‌های بین‌المللی ناظر بر تنگه هرمز این ادعا و اطلاعات را تأیید نکرده‌اند. در نتیجه، این مسئله باعث شده که جمهوری‌خواهان در چند ایالت شکست بخورند؛ بنابراین جنگ با ایران باعث این اتفاق شده و جایگاه جمهوری‌خواهان را در انتخابات پایین آورده است.

از سوی دیگر، در رابطه با طرح جدید تحریم‌های اقتصادی علیه ایران که با تبلیغات زیادی مطرح و بزرگنمایی شد نیز شاهد ناکامی ترامپ هستیم. تقریباً اکثر کشور‌های جهان، حتی متحدان آمریکا، اعلام کرده‌اند که از تحریم‌های همه‌جانبه و یک‌جانبه آمریکا حمایت نمی‌کنند؛ مخصوصاً کره جنوبی که آمریکا در آسیا با آن متحد است، کشور‌های اروپایی و همچنین چند کشور در خلیج فارس.

این مسائل باعث شده که مجدداً آمریکایی‌ها به جنگ روی بیاورند و سعی کنند از این طریق ایران را مرعوب کنند و برای باز شدن تنگه هرمز در جهت اهداف خود تلاش کنند.

ما پیش از این اعلام کرده بودیم که پاسخ متقابل خواهیم داد. این اقدام نیز از سوی رزمندگان دقیق نیروی دریایی و ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شد.

اما درباره اینکه واقعاً آینده چگونه خواهد بود و چگونه می‌توان آن را پیش‌بینی کرد، باید بگویم که اراده‌ای در ترامپ و دولت او برای خاتمه جنگ و اجرای تفاهم‌نامه‌ای که به امضای شخص ترامپ رسیده، وجود ندارد. تلاش‌های میانجیگران هم تأثیری نداشته و به نظر می‌رسد خود میانجی‌ها نیز خیلی امیدوار نیستند که بتوانند اقدامی انجام دهند.

میانجی‌گران حامل تهدیدهای ترامپ بودند

*یعنی سفر‌های اخیر میانجی‌گران به تهران بی‌نتیجه بوده است؟

سفر‌های اخیر هم که از سوی هیئت‌های میانجی به تهران انجام شده، حرف تازه‌ای نداشت و بیشتر تهدیدات ترامپ را به ایران منتقل کردند. می‌شود گفت در مقاطعی در آمریکا بازی کرده‌اند، در حالی که میانجی‌ها باید کاملاً بی‌طرفانه و در واقع با شناخت از وضعیت موجود، فشار حداکثری را بر آمریکا و شخص ترامپ وارد کنند تا دست از اقدامات غیرقانونی بردارند و به تفاهم‌نامه پایبند باشند.

جمهوری اسلامی ایران هم با توجه به اینکه یک بار مذاکرات را انجام داده و این مذاکرات به تفاهم‌نامه رسیده و آمریکا هم طبق معمول به آن پایبند نبوده، به نظر نمی‌رسد برنامه‌ای برای مذاکره مجدد با آمریکا داشته باشد.

مسئله به نظر می‌رسد آمریکا و شخص ترامپ را عصبانی کرده و در تنگنا قرار داده است. به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها هدفشان این است که جنگ را فرسایشی کنند؛ هم در حوزه اقتصادی با تحریم‌ها و هم در حوزه شناختی و ادراکی که به نظر من این بعد سوم بسیار مهم است.

آمریکایی‌ها سعی دارند با ایجاد یا طرح وقایع غلط و تحریف‌شده، در شناخت مردم ایران نسبت به اهداف خود تغییر ایجاد کنند و امید دارند که اختلاف نظر در میان مردم ایران ایجاد شود و حمایتی که امروز مردم از نیرو‌های مسلح و ارکان نظام دارند، خدشه‌دار شود و بتوانند از این مسیر وارد شوند.

ورود یا تحریک پیرامون ما، به‌خصوص در ایران، انجام می‌دهند که خوشبختانه رهبر معظم انقلاب پیام و تأکید صریحی بر ممنوعیت هرگونه اقدامی که موجب اختلاف و شکاف شود، داشته‌اند و مسئولان نظام نیز از آن تبعیت خواهند کرد. ان‌شاءالله توطئه دشمن نیز به نتیجه نخواهد رسید.

احتمال حمله‌پیش‌دستانه ایران به آمریکا

*فکر می‌کنید با توجه به فرسایشی شدن این وضعیت، فشار اقتصادی و بحث محاصره دریایی که وجود دارد و اقتصاد ایران را متأثر کرده، احتمال اینکه این درگیری‌های محدود دوباره تبدیل به جنگ گسترده شود چقدر است؟

ببینید، ما باید برای هرگونه شرارت نامحدود از سوی آمریکایی‌ها آماده باشیم، اما تحلیل خود من این است که آمریکایی‌ها به دنبال جنگ طولانی‌مدت مانند سابق و جنگ فراگیر نیستند.

علتش هم یک ناتوانی است که در میدان خودشان مطرح می‌شود. موشک‌ها، بودجه نظامی و هواپیما‌ها در دولت ترامپ... اکثر مردم آمریکا هم به این باور رسیده‌اند که آمریکا در این جنگ ناکام مانده است.

یکی از دلایل این مسئله، بحث انتخابات ریاست‌جمهوری است که در آن جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها رقابت دارند و روزبه‌روز شاهد قوی‌تر شدن جبهه دموکرات‌ها هستیم. این وضعیت فرصت‌هایی را برای آمریکا ایجاد کرده است.

بحث سوم هم نارضایتی کشور‌های خلیج فارس و کشور‌های منطقه از اقدامات آمریکا است؛ اقداماتی که هم در حوزه تحریم‌ها و هم در حوزه نظامی باعث شده کشور‌های منطقه آسیب ببینند و اقتصادشان با مشکل جدی مواجه شود، به‌ویژه به دلیل بسته بودن تنگه هرمز.

به نظر من نمی‌رسد آمریکایی‌ها به دنبال یک جنگ فراگیر مانند سابق باشند و سعی می‌کنند با اقدامات نمایشی، مثل تحریم‌های اقتصادی و تداوم محاصره دریایی، به این شکل ابراز وجود کنند و در واقع حرفی برای گفتن برای مردم خودشان داشته باشند.

به نظرم در شرایط فعلی آمریکایی‌ها مستأصل شده‌اند و دنبال یک راه فرار آبرومند هستند که حالا باید دید در آینده چگونه خواهد بود.

*آیا محاصره دریایی و وضعیت فرسایشی ممکن است از سوی ایران با یک عمل پیش‌دستانه روبه‌رو شود؟

مقامات ما اعلام کرده‌اند که تغییر تاکتیک داده‌اند و از موضع پدافندی، آمادگی دارند که به رویکرد تهاجمی روی بیاورند. این مسئله محتمل است که ما برای شکستن محاصره دریایی، رویکرد تهاجمی داشته باشیم. من این اتفاق را محتمل می‌دانم.

در مقابل فعلاً خیلی است که ما وارد مذاکره بشویم، چون دلیلی برای مذاکره وجود ندارد؛ وقتی نتیجه آن معلوم نیست و وعده پایبندی آمریکا به نتیجه آن وجود ندارد.

نفوذ آمریکا در مذاکرات ایران و عمان

*تاکنون چند بار اعلام شد که مذاکرات با عمان بر سر یک کریدور موقتی جدید نهایی شده است. چرا این موضوع به نتیجه نمی‌رسد؟ آیا چشم‌اندازی وجود دارد که این مذاکرات به نتیجه برسد؟

ببینید، مشکل ما کارشکنی‌هایی است که آمریکایی‌ها انجام می‌دهند. آمریکایی‌ها می‌خواهند روی تصمیمات در جهت تأمین منافع خودشان و مدیریت تنگه هرمز تأثیر بگذارند، در حالی که مدیریت تنگه هرمز فقط به ایران و عمان مربوط است.

اگر آمریکایی‌ها فشارشان را از روی عمان بردارند و دخالت نداشته باشند، ما می‌توانیم مانند دو کشور مستقل بنشینیم و این موضوع را مدیریت کنیم؛ لذا مشکل اصلی در حال حاضر آمریکایی‌ها و فشاری است که بر روی عمان گذاشته‌اند.

ولی مذاکره بین ما و عمان ادامه دارد. عمان دوست قدیمی ایران است و من به نظرم ما می‌توانیم به تفاهم برسیم اگر آمریکا دخالت نکند، مذاکرات به نتیجه می‌رسد؛ بنابراین دو کشور در حال یافتن راه‌هایی هستند که بتوانند بدون دخالت آمریکا، مدیریت خودشان را انجام دهند.

البته نباید فراموش کنیم که تمام معاهدات بین‌المللی در حوزه دریا‌ها بین شرایط جنگی و شرایط صلح تفاوت قائل هستند. در زمان صلح، امور کاملاً مدیریت می‌شود و تنگه هرمز باز بود، اما در شرایط جنگی، کشوری که آب‌های سرد بیشتری دارد، خودش مدیریت می‌کند و می‌تواند از هرگونه عبور و مرور دریایی که برای کشورش ضرر داشته باشد، جلوگیری کند؛ لذا جمهوری اسلامی ایران این حق را دارد که اجازه ندهد آمریکایی‌ها از راه دور بیایند و بخواهند در مدیریت تنگه مشارکت کنند و قطعا جمهوری اسلامی ایران در این زمینه پاسخ خواهد داد و اجازه نخواهد داد.