ردپای چین عمیق‌تر می‌شود؛

از پروژه‌های عمرانی تا رزمایش هوایی | گام تازه پکن برای گسترش نفوذ در جهان عرب و آفریقا

بازگشت شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین به قاهره در حالی انجام می‌شود که مصر و چین تلاش می‌کنند روابط خود را فراتر از زیرساخت و تجارت به حوزه‌های فناوری، دفاعی و یک مشارکت راهبردی گسترده‌تر گسترش دهند؛ اقدامی که پیامد‌هایی برای منطقه نیز به همراه دارد.

کد خبر: ۲۱۶۰۷۱۸

۱۲ شهريور ۱۴۰۵

گروه اقتصادجهان؛ شی جین‌پینگ روز سه‌شنبه اول سپتامبر ۲۰۲۶ وارد مصر شد. این نخستین سفر او به این کشور از سال ۲۰۱۶ است؛ سفری که هم‌زمان با هفتادمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دو کشور انجام می‌شود و در شرایطی است که دو طرف تلاش دارند روابط خود را در حوزه‌های جدیدی گسترش دهند؛ روابطی که پکن از آن با عنوان مشارکت راهبردی جامع یاد کرده است.

از زمان آخرین سفر شی، برخی از ابرپروژه‌های پکن به بخشی از چشم‌انداز شهری مصر تبدیل شده‌اند. شرکت‌های چینی در ساخت منطقه تجاری مرکزی پایتخت اداری جدید مصر مشارکت داشته‌اند. این منطقه که توسط شرکت دولتی مهندسی ساخت‌وساز چین (CSCEC) ساخته شده، شامل ۲۰ آسمان‌خراش است.

در مرکز این منطقه، برج نمادین با ارتفاع ۳۸۵.۸ متر قرار دارد که بلندترین ساختمان آفریقا محسوب می‌شود. یک سامانه قطار سبک شهری که با مشارکت چین ساخته شده، قاهره را به حومه شرقی و مراکز شهری جدید متصل می‌کند. همچنین یک منطقه صنعتی چین-مصر در نزدیکی کانال سوئز اکنون میزبان بیش از ۲۰۰ شرکت است.

بر اساس آمار چین، این منطقه صنعتی بیش از ۱۰ هزار شغل مستقیم ایجاد کرده است. رسانه‌های چینی میزان کل سرمایه‌گذاری در این منطقه را بیش از ۴.۷ میلیارد دلار (۴.۰۵ میلیارد یورو) اعلام کرده‌اند.

هوش مصنوعی، تولید پیشرفته و انتقال فناوری به‌طور فزاینده‌ای در دستور کار اقتصادی دو کشور قرار گرفته‌اند. هم‌زمان، جنگنده‌های چینی و مصری در دومین رزمایش مشترک نیروی هوایی دو کشور در حال آموزش و تمرین با یکدیگر هستند.

{$sepehr_key_2447}{$sepehr_key_2448}{$sepehr_key_2449}

تجارت رشد می‌کند، اما عدم توازن نیز بیشتر می‌شود

بر اساس گزارش سازمان مرکزی آمار مصر، تجارت دوجانبه در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۱.۳ میلیارد دلار (۹.۷۵ میلیارد یورو) رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۱.۵ درصد افزایش داشته است. صادرات مصر به چین تقریباً سه برابر شده و به ۸۴۰.۸ میلیون دلار (۷۲۵.۴ میلیون یورو) رسیده است. سوخت، روغن‌های معدنی، میوه، سبزیجات و پنبه از عوامل اصلی این افزایش بوده‌اند.

اما واردات مصر از چین در همین دوره به ۱۰.۴ میلیارد دلار (۸.۹۷ میلیارد یورو) رسید. ماشین‌آلات و تجهیزات برقی به‌تنهایی ۴.۱ میلیارد دلار (۳.۵ میلیارد یورو) از این رقم را تشکیل دادند و پس از آن، وسایل نقلیه، آهن و فولاد، پلاستیک و مواد شیمیایی قرار داشتند. مصر خواهان سرمایه‌گذاری و فناوری چین است، اما در عین حال می‌خواهد شرکت‌های چینی بیشتری در داخل مصر تولید کنند و دسترسی کالا‌های مصری به بازار چین نیز افزایش یابد.

یک برنامه پنج‌ساله که برای سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ توافق شده است، بر تولید داخلی و انتقال فناوری در حوزه‌هایی مانند خودرو‌های برقی، لوازم الکترونیکی، پنل‌های خورشیدی، مواد شیمیایی و فناوری‌های نوین کشاورزی تأکید دارد و هوش مصنوعی نیز به‌عنوان یکی از اولویت‌ها در آن ذکر شده است.

عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، پیش از این سفر اعلام کرد: مصر قصد دارد سرمایه‌گذاری چین را در زمینه خودرو‌های برقی، ذخیره‌سازی باتری، انرژی‌های تجدیدپذیر و کشتی‌سازی جذب کند و هم‌زمان انتقال فناوری در حوزه‌های مخابرات، هوش مصنوعی و علوم فضایی را گسترش دهد.

روابط نظامی بیشتر در معرض توجه قرار می‌گیرد

روابط دفاعی دو کشور نیز بیش از گذشته آشکار شده است. چین و مصر دومین دوره رزمایش مشترک نیروی هوایی خود را با نام عقاب‌های تمدن  برگزار می‌کنند؛ رزمایشی که از اواسط اوت آغاز شده و تا اوایل سپتامبر در پایگاه‌های هوایی مصر ادامه دارد. قابل ذکر است که نخستین دوره این رزمایش سال گذشته برگزار شد.

مقام‌های چینی اعلام کرده‌اند که رزمایش سال ۲۰۲۶ شامل تاکتیک‌های نبرد هوایی، عملیات برتری هوایی، جست‌و‌جو و نجات رزمی و استقرار مشترک نیرو‌ها خواهد بود. آمریکا همچنان مهم‌ترین شریک امنیتی سنتی مصر محسوب می‌شود؛ واشنگتن کمک‌های نظامی گسترده‌ای به قاهره ارائه می‌کند و بخش قابل‌توجهی از تجهیزات نظامی متنوع مصر نیز از آمریکا تأمین می‌شود.

آمریکا تاکنون به‌طور علنی درباره رزمایش‌های نظامی چین و مصر اظهار نظر نکرده است. پنتاگون پیش‌تر درباره افزایش تعاملات نظامی چین با شرکای آمریکا در خاورمیانه و آفریقا ابراز نگرانی کرده بود.

این رزمایش‌ها در چارچوب سیاست گسترده‌تر مصر برای متنوع‌سازی شرکای دفاعی خود قرار می‌گیرند؛ سیاستی که نوعی تلاش عمدی برای حفظ تعادل است و مشارکت مصر در گروه بریکس، بانک توسعه جدید و سازمان همکاری شانگهای را نیز در کنار ادامه اتکای این کشور به حمایت‌های اقتصادی و امنیتی غرب شامل می‌شود.

مرحله بعدی روابط اهمیت زیادی دارد

پیش از این سفر، شی جین‌پینگ مصر را پیوندی مهم میان جهان عرب و آفریقا توصیف کرد و خواستار تعمیق همکاری‌های چین با کشور‌های عربی و آفریقایی از طریق مصر شد. برای چین، مصر بازاری با بیش از ۱۰۰ میلیون نفر جمعیت، موقعیتی راهبردی در نزدیکی کانال سوئز و نفوذ سیاسی قابل‌توجهی در جهان عرب و آفریقا دارد.

دو دولت همچنین در چندین موضوع منطقه‌ای مواضع مشابهی اتخاذ کرده‌اند؛ از جمله حمایت از تشکیل کشور فلسطین. مصر همچنین از سیاست چین حمایت می‌کند. مصر نخستین کشور عربی و آفریقایی بود که در سال ۱۹۵۶ روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری خلق چین برقرار کرد.

عبدالفتاح السیسی از زمان روی کار آمدن در سال ۲۰۱۴، هشت بار به چین سفر کرده است که آخرین سفر او در ماه مه ۲۰۲۴ انجام شد.

انتظار می‌رود توافق‌هایی که در جریان سفر شی اعلام می‌شوند، جزئیات بیشتری درباره حوزه‌های جدید همکاری ارائه دهند؛ به‌ویژه در زمینه انتقال فناوری و تولید پیشرفته، حوزه‌هایی که مصر بیشترین تلاش را برای عبور از الگوی ساخت‌وساز و توسعه زیرساختیِ مشخص‌کننده نخستین دهه روابط دو کشور انجام داده است.