چرا پوتین در ماجرای ربایش مادورو موضع نگرفت؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از جماران؛ سایت خبری-تحلیلی الجزیره در گزارشی درباره نگاه کرملین به تحولات جاری در ونزوئلا نوشت:

تصویری در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که در آن جمله‌ای منسوب به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه— «ما آدم‌های خودمان را رها نمی‌کنیم» —در کنار عکس‌هایی از رهبرانی قرار گرفته که او زمانی آنان را «متحدان کلیدی» مسکو خوانده بود.

در میان این چهره‌ها، معمر قذافی رهبر لیبی دیده می‌شود که در سال ۲۰۱۱ سرنگون و کشته شد؛ بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه که در سال ۲۰۲۴ سقوط کرد و به مسکو گریخت؛ و ویکتور یانوکوویچ رئیس‌جمهور پیشین اوکراین که در سال ۲۰۱۴ برکنار شد و به روسیه پناه برد. تصویری از پوتین در کنار همتای پرشور ونزوئلایی‌اش، نیکلاس مادورو، قرار دارد؛ کسی که روز شنبه توسط نیرو‌های ویژه دلتا فورس آمریکا از اتاق خوابش بیرون کشیده شد و اکنون در نیویورک در انتظار محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر است.

پیش از ربایش مادورو، نیرو‌های نظامی آمریکا سامانه‌های پدافند هوایی بوک-۲‌ام‌ای و رادار‌هایی را که روسیه در چارچوب «ائتلاف راهبردی» به ونزوئلا تحویل داده و در بنادر و فرودگاه‌ها نصب کرده بود، هدف قرار دادند. با این حال، پیمان همکاری دفاعی مسکو و کاراکاس مبهم بود و در صورت تهاجم خارجی، تعهدی برای کمک نظامی فوری در آن پیش‌بینی نشده بود.

با وجود آنکه وزارت خارجه روسیه بازداشت مادورو را «اقدامی غیرقابل‌قبول از نوع تجاوز مسلحانه» توصیف کرد، پوتین از هرگونه اظهارنظر مستقیم خودداری کرد، چه برسد به دخالت نظامی.

پیامد‌های این رویداد برای روسیه دوگانه است. از یک سو، لطمه‌ای فوری به اعتبار بین‌المللی کرملین وارد شده که پیش‌تر نیز آسیب دیده بود؛ اما از سوی دیگر، این اتفاق می‌تواند در بلندمدت به سود اصرار مسکو برای داشتن دست باز در اوکراین و فضای پساشوروی—از جمله آسیای مرکزیِ غنی از انرژی—تمام شود.

«از یک طرف، اعتبار و پرستیژ پوتین آسیب دید، چون مادورو وفادارترین متحد او در آمریکای لاتین بود. اما برای پوتین، مسئله‌ای بسیار مهم‌تر در میان است: ترامپ با اقداماتش در حال بنیان‌گذاری یک نظم نوین جهانی است. ارزش این متحد هرچقدر هم باشد، نمی‌تواند با اهمیت نظمی نوین که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در حال شکل دادن به آن است، برابری کند. این نظم نوین جهانی بر اولویتِ زور بنا شده، نه بر حقوق بین‌الملل؛ حقوقی که سنگ‌بنای آن حاکمیت دولت‌ها بود.»

معامله‌ای پشت پرده؟

یکی از فرضیه‌ها این است که ترامپ و پوتین در جریان نشست اوت خود در انکوریجِ آلاسکا عملاً مادورو را کنار گذاشته‌اند.

نیکلای میتروخین، پژوهشگر روسیه در دانشگاه برمن آلمان، به الجزیره گفت: شاید در انکوریج یا حتی پیش از آن، گفت‌وگویی درباره محدودسازی حوزه‌های نفوذ در جهان صورت گرفته باشد. این توافق ممکن است شامل امتیاز‌هایی از سوی ترامپ در پرونده اوکراین، در برابر همکاری آینده پس از جنگ برای توسعه مشترک منابع هیدروکربنی در مناطق قطبی روسیه بوده باشد؛ در حالی که واشنگتن کنترل گرینلند را به دست می‌آورد.

در همین حال، از دست رفتن مادورو خطری جدی برای روسیه ایجاد نمی‌کند؛ چرا که رسانه‌ها و چهره‌های نزدیک به کرملین از این ربایش آشکار یک رئیس‌جمهور خارجی برای حمله به «امپریالیسم» آمریکا بهره می‌برند.

پوتین در آغاز ریاست‌جمهوری‌اش در اوایل دهه ۲۰۰۰، روابط نزدیکی با هوگو چاوز، سلف و مرشد سوسیالیست مادورو، برقرار کرد؛ آن هم در شرایطی که سیاست داخلی روسیه به سمت ملی‌گرایی راست‌گرا متمایل می‌شد. چاوز میلیارد‌ها دلار صرف خرید تسلیحات روسی از تانک و بالگرد گرفته تا جنگنده و موشک کرد و مسکو حتی کارخانه‌ای برای تولید تفنگ‌های تهاجمی کلاشینکف (AK-۴۷) در ونزوئلا راه‌اندازی کرد.

پس از به قدرت رسیدن مادورو در سال ۲۰۱۳، او دست‌کم دوازده بار با پوتین دیدار کرد و هر سفرش به مسکو با تشریفات پرزرق‌وبرق و وعده‌های پرطمطراق «دوستی ابدی» همراه بود. طبق گزارش واشنگتن پست، مادورو در ماه اکتبر نامه‌ای به پوتین فرستاد و خواستار ارسال موشک برای سامانه‌های پدافند هوایی اس-۳۰۰، تعمیر جنگنده‌های سوخو-۳۰ ساخت روسیه و تأمین رادار و سایر «پشتیبانی‌های لجستیکی» شد.