نگهداری میلگرد در انبار یا خرید پیش از مصرف؛ کدام گزینه مناسبتر است؟
در هر پروژه عمرانی، میلگرد یکی از مهمترین مصالحی است که نبود آن ادامه کار را متوقف میکند. این محصول فولادی به دلیل نقشی که در تحمل بار و حفظ استحکام سازه دارد، همیشه در مرکز توجه مهندسان و پیمانکاران قرار میگیرد. اما موضوع فقط انتخاب نوع میلگرد نیست، بلکه زمان خرید و نحوه تامین آن هم به همان اندازه اهمیت دارد.
پروژهای که مصرف زیادی از این محصول دارد، نمیتواند حتی چند روز با کمبود مواجه شود و از طرف دیگر خرید زودهنگام یا انبار کردن بیش از حد میتواند هزینه و دردسرهای خاص خودش را به همراه داشته باشد. همین تضاد بین نیاز فوری و چالشهای نگهداری باعث میشود تصمیمگیری درباره خرید میلگرد به یک دغدغه همیشگی برای پروژههای کوچک و بزرگ تبدیل شود.
خرید میلگرد؛ دغدغه همیشگی پروژههای عمرانی
پروژههای عمرانی بدون میلگرد پیش نمیروند و هر مرحله از ساخت به آن وابسته است. پیمانکاران همیشه باید مطمئن باشند که مقدار کافی میلگرد در دسترس دارند، چون حتی یک توقف کوتاه میتواند کل برنامهریزی پروژه را به هم بزند.
تصمیمگیری درباره زمان خرید فقط به نیاز روز پروژه مربوط نمیشود و تغییرات بازار هم نقش مهمی در آن دارد. نوسانهای مداوم در قیمت میلگرد باعث میشود بسیاری از مدیران پروژه با تردید روبهرو شوند که آیا الان زمان مناسبی برای خرید است یا باید صبر کنند. به همین دلیل قیمت میلگرد امروز به یکی از عبارات پر سرچ آنها تبدیل شده است.
از طرف دیگر، خرید بیش از حد میتواند هزینههای مالی و مشکلات نگهداری را بالا ببرد و خرید دیرهنگام میتواند روند کار را متوقف کند. همین کشمکش دائمی میان ترس از کمبود و فشار ناشی از اضافهخرید، خرید میلگرد را به یکی از اصلیترین دغدغههای عمرانی تبدیل میکند. در چنین شرایطی بعضی پروژهها ترجیح میدهند محصول را زودتر تهیه کنند و برخی دیگر به دنبال راهی برای ذخیرهسازی مطمئن میروند.
انبار کردن میلگرد؛ امنیت یا دردسر پنهان؟
انبار کردن میلگرد در نگاه اول روشی مطمئن برای جلوگیری از کمبود به نظر میآید، چون پیمانکار میتواند مطمئن باشد که محصول مورد نیاز در زمان اجرا آماده است. با این حال انبار کردن شرایط و هزینههای خاص خود را دارد و اگر این موارد به درستی مدیریت نشود، همان راهحل به مشکل تبدیل میشود. برای نگهداری میلگرد باید محل خشک، سطح صاف و تهویه مناسب فراهم شود تا محصول دچار زنگزدگی و تغییر کیفیت نشود. همچنین باید فضای کافی وجود داشته باشد تا بارگیری و جابهجایی بدون اتلاف وقت انجام شود.
هزینه انبارداری بخش مهمی از این تصمیم است و بسیاری از پروژهها به همین دلیل از ذخیره طولانیمدت پرهیز میکنند. هرچه مدت زمان نگهداری بیشتر شود، هزینههای اجاره فضا، نیروی انسانی و کنترل شرایط محیطی هم افزایش مییابد. بنابراین انبار کردن زمانی منطقی است که پروژه مصرف بالایی داشته باشد و امکان خرید مکرر یا دسترسی سریع به بازار وجود نداشته باشد. در این حالت ذخیرهسازی میتواند مانع توقف کار شود و خیال پیمانکار را راحت کند.
اما زمانی که پروژه کوچک باشد یا تامینکننده بتواند محصول را در موعد مقرر تحویل دهد، انبار کردن بهجای امنیت، فشار مالی و مسئولیت اضافی ایجاد میکند. درست همینجا است که بسیاری از مجریان به فکر راه دیگری برای تامین به موقع محصول میافتند.
خرید میلگرد پیش از مصرف؛ انعطاف یا ریسک؟
بسیاری از پروژههای عمرانی ترجیح میدهند میلگرد را درست در زمان مصرف خریداری کنند. این روش باعث میشود سرمایه پروژه مدت طولانی درگیر انبارداری نشود و منابع مالی برای سایر بخشها آزاد بماند. وقتی خرید به صورت مرحلهای و همزمان با مصرف انجام شود، فشار نقدینگی کمتر میشود و مدیریت هزینهها سادهتر پیش میرود. پیمانکار دیگر لازم ندارد نگران اجاره یا نگهداری انبار بزرگ باشد و خطراتی مانند زنگزدگی یا افت کیفیت میلگرد نیز کاهش مییابد.
اما این روش همیشه بیدردسر نیست. خرید میلگرد درست پیش از مصرف یعنی پروژه باید وابسته به شرایط روز بازار باشد. اگر قیمت میلگرد ناگهان افزایش پیدا کند یا عرضه آن با مشکل روبهرو شود، هزینههای پروژه بالاتر میرود و احتمال تاخیر در اجرا به وجود میآید. همچنین زمانی که حجم مصرف در یک مقطع خاص زیاد باشد، تامین فوری ممکن است دشوار شود و پیمانکار برای دریافت بار به موقع تحت فشار قرار گیرد.
انتخاب این شیوه زمانی منطقی است که بازار ثبات نسبی داشته باشد یا پروژه در مناطقی اجرا شود که دسترسی سریع به فروشندگان مطمئن وجود دارد. در چنین شرایطی خرید بهروز انعطاف بیشتری به مدیران پروژه میدهد و آنها میتوانند مطابق با روند واقعی کار تصمیم بگیرند. در غیر این صورت، همین انعطاف به ریسکی جدی برای هزینه و زمان تبدیل میشود و کل برنامهریزی پروژه را دچار مشکل میکند.
در این نقطه، آنچه اهمیت پیدا میکند روشهایی است که بتوانند فشار ناشی از نوسان قیمت و تغییرات بازار را کمتر کنند و مسیر خرید را مطمئنتر بسازند؛ موضوعی که تصمیمگیری درباره آن، سرنوشت یک پروژه را تحت تاثیر قرار میدهد.
چگونه ریسک خرید میلگرد را کاهش دهیم؟
خرید میلگرد همیشه با نوعی عدم قطعیت همراه است. تغییرات بازار، شرایط نگهداری و زمانبندی پروژه میتوانند هزینهها را بالاتر ببرند یا روند اجرا را دچار مشکل کنند. برای همین لازم است پیمانکاران و مدیران پروژه با برنامهریزی دقیق، ریسکها را تا حد ممکن کنترل کنند.
اولین نکته توجه به شرایط انبار است. اگر پروژه تصمیم بگیرد میلگرد را زودتر تهیه کند و مدتی ذخیره داشته باشد، انبار باید امکانات کافی برای نگهداری ایمن فراهم کند. سطح زمین باید خشک و هموار باشد، تهویه مناسب وجود داشته باشد و میلگردها به شکل منظم روی پالت یا زیرپایههای استاندارد قرار بگیرند تا تماس مستقیم با رطوبت یا خاک نداشته باشند. رعایت همین جزئیات ساده میتواند جلوی زنگ زدگی و کاهش کیفیت میلگرد را بگیرد و از ضررهای سنگین جلوگیری کند.
راهکار دیگر استفاده از قراردادهای مدتدار با تامین کننده است. این نوع قرارداد به پروژه امکان میدهد قیمت میلگرد را در بازهای مشخص تثبیت کند و نگرانی از بابت نوسانهای روزانه بازار کاهش یابد. وقتی پروژه بداند در طول چند ماه آینده با چه قیمتی میلگرد دریافت میکند، برنامهریزی مالی شفافتر و مطمئنتر خواهد بود.
در نهایت، ریسک خرید میلگرد هیچوقت به طور کامل از بین نمیرود، اما با رعایت این اصول میتوان آن را به سطح قابلقبولی رساند. تصمیمگیری میان نگهداری میلگرد در انبار یا خرید همزمان با مصرف، زمانی درست انجام میشود که مدیران پروژه به تمام این عوامل توجه کنند و با دیدی واقعبینانه مسیر مناسب خود را انتخاب نمایند.