مذاکره یا درگیری در فصل اعتراضات؟/ همه سناریوهای روی میز ایران و آمریکا

به گزارش اقتصادآنلاین، رسانه آمریکایی آکسیوس به نقل از منابع خبری خود مدعی شده که عراقچی و ویتکاف طی تعطلات آخر هفته، یعنی شنبه و یکشنبه، با یکدیگر درباره ناآرامی‌ها در ایران گفت‌وگو کرده‌اند. به نوشته خبرگزاری «ایسنا» به نقل از آکسیوس این منابع گفتند که دو طرف حتی امکان برگزاری نشست طی روزهای آتی را نیز مورد بررسی قرار دادند.

همزمان اما عراقچی در مصاحبه با شبکه قطری الجزیره گفت که جمهوری اسلامی ایران برای همه گزینه‌ها آمادگی دارد، اما امیدوار است واشنگتن راهی خردمندانه را انتخاب کند. او این را هم اضافه کرد که بعید می‌دانم آمریکا آماده مذاکره‌ای منصفانه و عادلانه باشد، اما هر زمان که آمریکا برای چنین مذاکره‌ای آماده شود، ایران آن‌را با جدیت بررسی خواهد کرد.

کمی پس از این خبر اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه در واکنشی مبهم گفت‌وگوی عراقچی و ویتکاف درباره مسائل و تحولات داخلی ایران را تکذیب کرد. اما نکته اینجا بود که بقائی نه اصل گفت‌وگو بلکه گفت‌وگو درباره مسائل و تحولات داخلی را تکذیب کرد و این پرسش را برجای گذاشت که آیا گفت‌وگو درباره موضوع دیگری در کار بوده یا نه.

اظهارات ضدونقیض مقامات کاخ سفید

پیش از انتشار خبر آکسیوس که پیش‌تر نیز سابقه ادعا و افشاگری‌های این‌چنینی داشته، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا نیز مدعی شد که جمهوری اسلامی ایران برای مذاکره تماس گرفته است. با این حال ترامپ همچنان ادعا کرد که ممکن است از گزینه نظامی نیز استفاده کند. یک سال پس از آغاز ریاست جمهوری ترامپ، به نظر می‌رسد جهان به اظهارنظرهای ضدونقیض او درباره مسائل مختلف عادت کرده است.

البته چندی بعد و در میانه این اخبار، کارولین لویت سخنگوی کاخ سفید نیز مشابه سخنان ترامپ را تکرار کرد. او مدعی شد که رییس‌جمهور آمریکا به دنبال دیپلماسی با ایران است اما همزمان گفت که «ترامپ در صورت لزوم، از استفاده از زور علیه ایران هراسی ندارد.» چنین اظهارنظرهایی نشان می‌دهد که دولت ترامپ مطابق رویه پیشین خود ترجیح می‌دهد تا طرف‌های مقابل را درباره نیت اصلی خود سردرگم کند.

از برقراری سیگنال تا مطرح‌شدن ایده‌های جدید

با این همه، برقراری سیگنال‌ها بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در میانه اعتراضات داخلی که بیش از دو هفته به طول انجامید، واضح و مبرهن است. 

 روز شنبه نیز وزیر خارجه عمان به تهران سفر کرد تا دوباره حرف‌وحدیث‌ها درباره احتمال میانجی‌گری این کشور نیز مطرح شود. موضوعی که مقامات رسمی آن را رد نکردند و حتی به صورت تلویحی نشانه‌هایی از تایید آن در سخنان سخنگوی وزارت خارجه وجود داشت. بقائی گفت که ایده‌هایی مطرح شده است. جمله‌ای که می‌توانست در ارتباط با برخی طرح‌های میانجی‌گرانه از سوی عمان یا شاید حتی عربستان باشد. او همچنین گفت که کانال ارتباطی بین وزیر خارجه ما و نماینده ویژه آمریکا باز است و هر وقت نیاز شود، پیام‌هایی ردوبدل می‌شود و همچنین کانال رسمی از طریق سفارت سوئیس نیز فعال است.

موضع‌گیری‌ اروپا و پاسخ وزیر خارجه

همزمان با تحولات در مذاکرات میان ایران و آمریکا که برای مدت‌ها به وضعیت سکون رسیده بود، موضع‌گیری‌ها نیز از سوی تروئیکای اروپا (انگلیس، آلمان و فرانسه) و دبیر کل سازمان ملل علیه ایران مطرح شده است.

آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل مدعی شده که از آنچه که او آن را «خشونت بی‌اندازه» مقام‌های ایرانی خواند، شوکه شده است.

این ادعا درست در روزی مطرح شد که عباس عراقچی وزیر خارجه ایران، برخی نمایندگی‌ها و سفرای خارجی را گرد هم آورد و گفت مدارک بسیار زیادی از دخالت خارجی وجود دارد که به مردم و جامعه بین‌الملل ارائه خواهد شد. موضعی که پیش از عراقچی مسعود پزشکیان رییس‌جمهور نیز آن تکرار کرده بود. عراقچی همچنین در این جلسه تصاویری نیز از آنچه او اقدامات تروریستی می‌دانست، نشان داد.

تداوم سیاست فشار حداکثری

با وجود برخی گمانه‌ها درباره احتمال مذاکره، رییس‌جمهور آمریکا تلاش کرد تا سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی ایران را نیز حفظ کند. او در جریان گفت‌وگویی با شبکه ان‌بی‌سی نیوز به تهدید دوباره کشورهایی پرداخت که با ایران داد و ستد دارند و تاکید کرد «هر کشوری که با ایران مراودات تجاری انجام دهد، تعرفه گمرکی ۲۵ درصدی برای هر معامله پرداخت خواهد کرد.» سیاستی که ترامپ بارها از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری خود به عنوان ابزار فشار اقتصادی استفاده کرده است.

همچنین خبرگزاری «ایسنا» نوشت که یک مقام آمریکایی به شبکه خبری الجزیره گفته که ترامپ به همراه تیم امنیت ملی خود، عصر سه‌شنبه گزینه‌هایی از جمله گزینه نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران را بررسی خواهد کرد.

همه گزینه‌های روی میز

بنابراین، سیاست خارجی ایران، روزهای آشوب‌ناک و در عین حال پرتناقضی را سپری می‌کند. گویی که هر روز می‌توان آبستن اخباری غیرقابل پیش‌بینی باشد. در چنین شرایطی از احتمال نشست میان مقامات آمریکا و جمهوری اسلامی ایران تا گزینه‌های نظامی و درگیری، همه روی میز دیپلماسی است. البته غیر از مسائل مرتبط با ایران و آمریکا، هنوز پرونده‌های باز لبنان، غزه، یمن و سوریه نیز در منطقه در کانون توجهات قرار دارد. به نظر می‌رسد اکنون فقط می‌توان در انتظار تحولات پیش‌رو نشست.