همراهی روسیه و چین با ایران در تقابل سیاسی با غرب؛ مسکو و پکن چه اهدافی را دنبال می‌کنند؟

به گزارش اقتصادآنلاین، باوجود افزایش تنش‌ها بین جمهوری اسلامی ایران و غرب در روز‌های گذشته، روسیه و چین همچنان تلاش کردند تا با مواضع غرب همراهی نشان ندهند.

چین و روسیه تاکنون سه واکنش مشخص به روند تحولات در ایران و تنش‌ها با غرب داشتند که نشان می‌دهد رویکرد خود را در همراهی با مواضع جمهوری اسلامی ایران حفظ کرده‌اند. اتفاقی که به نظر می‌رسد در جلسه شورای امنیت نیز رخ دهد.

در حالی که رییس‌جمهور آمریکا در آخرین اظهارنظر خود درباره ایران ادعا‌های تازه‌ای را درباره رخداد‌های اخیر مطرح کرد و آنچه را «کشتار» در کشور خواند «پایان‌یافته» دانست.

چینی‌ها چه می‌گویند؟

چین در نخستین بیانیه خود ابراز امیدواری کرد که دولت و ملت ایران این دوره را پشت سر بگذارند. همچنین در این بیانیه آمده «مخالف اعمال خشونت در روابط خارجی هستیم.» چینی‌ها سپس به اعمال تعرفه ۲۵ درصدی رییس جمهور آمریکا بر کشور‌هایی که با جمهوری اسلامی ایران نیز تجارت می‌کنند واکنش نشان دادند. وزارت خارجه چین در این زمینه اعلام کرد که مخالف اظهارات ترامپ درباره اعمال تعرفه گمرگی بیشتر بر کشور‌هایی است که با ایران معاملات تجاری انجام می‌دهند. این وزارتخانه در واکنش به تهدید ترامپ درباره تعرفه گمرکی مربوط به ایران گفت که از حقوق مشروع حمایت خواهیم کرد. این در حالی است که چین یکی از خریداران اصلی نفت جمهوری اسلامی ایران در شرایط تحریمی بوده است.

به طور کلی موضع چین تاکید بر ضرورت حفظ صلح و ثبات در خاورمیانه و مخالفت با به‌کارگیری زور در روابط بین‌الملل بوده که واکنشی به تهدید‌های رییس‌جمهور آمریکا درباره استفاده از گزینه نظامی محسوب می‌شود.

آن‌ها این مواضع را در جلسه شورای امنیت نیز تکرار کردند.

روسیه چه واکنش‌هایی داشته است؟

از سوی دیگر روسیه نیز مواضع مشابهی در قبال تحولات داشته است. هرچند که موضع‌گیری روس‌ها به صراحت چین نبوده. سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه گفت که «هیچ طرف سومی نمی‌تواند ماهیت روابط بین مسکو و تهران را تغییر دهد.» وزارت خارجه این کشور نیز به ادعا‌های کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا واکنش نشان داد. وزارت امورخارجه روسیه در بیانیه‌ای اعلام کرد که آنچه مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا درباره تمایل به تغییر سیاسی در ایران گفته، شوکه‌کننده است. این وزارتخانه معتقد است که اظهارات کایا کالاس به منزله عبور کامل از قواعد و عرف دیپلماتیک است و این اظهارات تعرض و حمله‌ای بی‌سابقه به گفتمان سیاسی به شمار می‌رود.

کمی پس از این بیانیه، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز در اظهاراتی کنایی به اروپا توصیه کرد که به جای تمرکز بر ایران روی مسئله گرینلند تمرکز کنند. ایسنا به نقل از «الجزیره» نوشت که زاخارووا همچنین تاکید کرد که اتحادیه اروپا و انگلیس قصد دارند یک نظام امنیتی علیه روسیه در اروپا ایجاد کنند و مبنای این نظام، تشکیل یک ائتلاف نظامی ضد مسکو است.

این سخنان زاخارووا در واقع واکنشی همزمان به تحولات ایران و مسائل مرتبط با گرینلند بود. زیرا دونالد ترامپ هفته گذشته بار دیگر با تاکید دوباره بر ضرورت الحاق گرینلند مناقشه با اروپا به ویژه دانمارک که این جزیره تحت حاکمیت آن قرار دارد را تشدید کرد.

روس‌ها در جلسه شورای امنیت نیز موضعی نزدیک به جمهوری اسلامی اتخاذ کردند.

همراهی تا کجا ادامه دارد؟

در شرایطی که تنش میان ایران و غرب به جلسه شورای امنیت کشیده شد، اما روسیه و چین در این تقابل مواضعی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران داشتند. 

البته چنانچه انتظار می‌رفت این جلسه نتیجه‌ای به شکل قطع‌نامه یا حتی بیانیه نداشت.

پیش از این نیز این دو کشور فعال‌شدن مکانیسم حل اختلاف توافق هسته‌ای و بازگشت تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را غیرمشروع دانستند و در دو نامه مشترک به شورای امنیت سازمان ملل این موضع را اعلام کردند.

حالا با افزایش تنش‌ها، مشخص نیست این دو کشور فراتر از اعلام موضع تا چه اندازه حاضر به حمایت از جمهوری اسلامی ایران در تقابل با آمریکا و به طور کلی غرب باشند. اما آنچه روشن تقابل منافع روسیه و چین با آمریکا است که باعث می‌شود که این دو کشور خود را در مقابل غرب قرار دهند. اما نکته اینجاست که چینی‌ها همچنان دارای مناسبات وسیعی با غرب و آمریکا هستند در بزنگاه‌های مختلف نشان دادند که منافع ملی خود را بر هر عامل دیگری ارجحیت می‌دهند. آن‌ها به همین دلیل در جلسه شورای امنیت نیز از موضعی محافظه‌کارانه با مواضع جمهوری اسلامی ایران همراهی کردند.

 روسیه نیز چنین رویکردی را دنبال می‌کند و به ویژه به دلیل جنگ اوکراین، تلاش دارد تا کارت‌های بیشتری برای فشار بر آمریکا و غرب برای گرفتن حداکثر امتیازات داشته باشد. اما این کشور نیز در دهه‌های متمادی نشان داده که نگاهی منفعت‌طلبانه به ایران داشته است.