وستوک-۱ سامانه جدید راداری ایران رسید / جنگنده اف ۳۵ و بمب افکنهای رادارگریز قابل شناسایی شد
ایران به تازگی سامانه وستوک-۱ را از بلاروس تحویل گرفته است، سامانهای که توان دید راداری ایران را افزایش می دهد و توانایی دارد اهداف رادار گریز را از فاصله ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتری شناسایی کند.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از بیت ران، ایران به تازگی سامانه وستوک-۱ را از بلاروس تحویل گرفته است. سامانهای که میتواند جنگنده اف ۳۵ و بمب افکن رادارگریز بی دو را ببینید.
این در حالی است که پس از جنگ ۱۲ روزه سامانه جنگالکترونیک کراسوخا توسط مسکو به تهران تحویل داده شده بود و گزارش شده است که ایران اس ۴۰۰ روسی و سامانه پدافندی اچ کیو ۹ را از چین تحویل گرفته است . این چند سامانه در کنار هم می توانند به افزیش دفاع هوایی ایران در برابر جنگنده های رادار گریز کمک کنند.
وستوک-۱ چگونه استیلث را به چالش میکشد؟
در سالهای اخیر، همزمان با گسترش جنگندههای نسل پنجم و بمبافکنهای رادارگریز، رقابت میان فناوری «پنهانکاری» و سامانههای کشف راداری وارد مرحله تازهای شده است. در این میان، رادارهایی با طول موج بلند مانند وستوک-۱، بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای هشدار زودهنگام، نقش متفاوتی در معادلات پدافند هوایی ایفا میکنند؛ نقشی که نه بر پایه قفل و شلیک، بلکه بر اساس کشف زودهنگام و شبکهسازی اطلاعات تعریف میشود.
وستوک-۱ چیست؟
وستوک-۱ یک رادار هشدار زودهنگام باند VHF است که برای کشف اهداف هوایی در بردهای بلند طراحی شده است. این رادار برخلاف سامانههای آتش، مأموریت درگیری مستقیم ندارد و بهعنوان «چشم دوربرد» شبکه پدافند عمل میکند.
اهمیت وستوک-۱ زمانی برجسته میشود که پای هواپیماهای پنهانکار مانند F-35 یا B-2 به میان میآید؛ پرندههایی که طراحی آنها بهطور خاص برای کاهش بازتاب رادارهای متداول انجام شده است.
چرا طول موج اهمیت دارد؟
تفاوت اصلی وستوک-۱ با رادارهای متعارف پدافندی، در طول موج آن نهفته است. رادارهای باند X که ستون فقرات سامانههای قفل و هدایت موشک به شمار میروند، طول موجی کوتاه (در حد چند سانتیمتر) دارند. هواپیماهای استیلث دقیقاً برای مقابله با این نوع امواج طراحی شدهاند؛ بهگونهای که بازتاب راداری آنها به حداقل برسد.
اما در باند VHF، طول موج به چند متر میرسد. در این شرایط، ابعاد کلی بدنه هواپیما وارد تعامل مستقیم با موج میشود و پنهانکاری کامل از بین میرود. نتیجه این فرایند، قابلتشخیص شدن هدف در فاصلهای دورتر از انتظار است.
کشف از چند کیلومتر؟
بر اساس برآوردهای غیررسمی و مقایسه با رادارهای همرده:
جنگنده F-35: کشف اولیه در حدود ۲۰۰ تا ۳۵۰ کیلومتر
بمبافکن B-2: بهدلیل ابعاد بزرگتر، احتمال کشف در برد ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر
این اعداد به معنای «قفل آتش» نیستند، بلکه صرفاً نشاندهنده تشخیص حضور هدف در آسمان هستند.
قفل آتش در چه فاصلهای انجام میشود؟
وستوک-۱ بهتنهایی توان قفل دقیق ندارد. قفل نهایی معمولاً زمانی انجام میشود که هدف به فاصلهای نزدیکتر وارد شده و اطلاعات وستوک-۱ به رادارهای دقیقتر باند S یا X منتقل شود.
F-35: قفل مؤثر در حدود ۵۰ تا ۹۰ کیلومتر
B-2: قفل مؤثر در حدود ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر
پدافند لایهای؛ پاسخ به پنهانکاری
تجربههای عملی نشان میدهد که هیچ راداری بهتنهایی «قاتل پنهانکاری» نیست. آنچه توازن را برقرار میکند، ترکیب رادارهای با طول موجهای مختلف است:
رادارهای VHF برای کشف زودهنگام
رادارهای باند بالاتر برای قفل دقیق
سامانههای موشکی برای درگیری نهایی
در چنین ساختاری، استیلث نه حذف میشود و نه بیاثر، بلکه مزیت آن محدود و مشروط میشود.
جدول مقایسهای رادار VHF و باند X
ویژگی رادار VHF (مانند وستوک-۱) رادار باند X
طول موج بلند (۱ تا ۱۰ متر) کوتاه (چند سانتیمتر)
نقش اصلی کشف اولیه و هشدار زودهنگام قفل دقیق و هدایت موشک
توان کشف اهداف استیلث بالا محدود
دقت زاویهای پایین بسیار بالا
قابلیت قفل مستقیم ندارد دارد
جایگاه در پدافند لایه اول (چشم دوربرد) لایه درگیری (آتش)
تغییر بازی
وستوک-۱ و رادارهای همخانواده آن، مفهوم «نامرئی مطلق» را زیر سؤال بردهاند. هرچند این سامانهها بهتنهایی قادر به درگیری نیستند، اما با ایجاد هشدار زودهنگام و تغذیه اطلاعاتی شبکه پدافند، نقش تعیینکنندهای در مواجهه با هواپیماهای پنهانکار ایفا میکنند.